Plus

Waarom moeten wetenschappers altijd vliegen naar een congres?

Wetenschappers reizen niet zelden meerdere keren per jaar naar het buitenland voor hun werk. Juist bij universiteiten, waar vooruitstrevend onderzoek wordt gedaan, ontbreekt een duurzaam reisbeleid. 'Een reisje maken is vaak vooral leuk.'

Promovendus Laura Burgers: 'De voordelen van vliegen wegen niet op tegen de milieuschade.' Beeld Getty Images

'Kort geleden is er nog een collega van mij naar een congres in Brazilië geweest," zegt Laura Burgers, promovendus klimaatrechtszaken aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Het had geen toegevoegde waarde, bleek achteraf. Wetenschappers spraken over onderzoeken die al eerder waren gepubliceerd. "Zonde van de tijd en de CO2-uitstoot die de vliegreis kostte."

Het voorbeeld is volgens de promovendus representatief voor de reiscultuur op universiteiten. "Er zijn veel wetenschappelijke conferenties in het buitenland. Ze zijn ongetwijfeld nuttig, maar we moeten eerlijk zijn: het is vaak vooral leuk om een reisje te maken. Die voordelen wegen echter niet op tegen de milieuschade."

Vorig jaar is er op de UvA 6,3 miljoen euro uitgegeven aan reis- en verblijfskosten in het buitenland. Hoeveel daarvan besteed is aan vervoer naar het buitenland en welk vervoer dat betreft, houdt de universiteit niet bij.

Universiteit van Gent
De UvA heeft naar eigen zeggen een uitgebreid duurzaamheidsbeleid, al zijn daarin reizen naar het buitenland nog niet opgenomen. "We hebben het er wel over gehad en gaan daar werk van maken," zegt de woordvoerder.

Op de Vrije Universiteit, waar vorig jaar 7,4 miljoen is uitgegeven aan reis- en verblijfskosten binnen en buiten Nederland en geen uitsplitsing van de kosten is, ontbreekt eveneens een groen beleid op reisgebied. En het opstellen daarvan staat ook niet op de planning van de VU.

Dat moet anders, vindt Burgers. "Het is algemeen bekend dat vliegen vervuilend is. Een universiteit, waar vooruitstrevende onderzoeken worden gedaan, zou ook op het gebied van reizen aan de toekomst moeten denken. Kijk naar de Universiteit van Gent."

Beeld BL/Het Parool

Daar zijn wél heldere reisregels opgesteld: vliegreizen naar bijeenkomsten in zogenoemde groene steden - die zijn met de trein bereikbaar in minder dan zes uur óf de treinreis is vergelijkbaar met de duur van de vliegreis - worden niet meer vergoed. Wie toch aanwezig wil zijn, zal met de trein of bus moeten.

Voor 'oranje' steden - met de trein bereikbaar in minder dan acht uur - wordt bij het boeken de trein en bus als eerste optie gegeven. "Als zij het kunnen, moeten wij dat ook kunnen," zegt Burgers vastberaden. Gekscherend: "We gaan ons toch niet laten kloppen door die Vlamingen?"

Accijnzen op kerosine
Volgens Ralph Wijers, hoogleraar energie astrofysica aan de UvA, die zeker zes keer per jaar voor conferenties en overleggen naar het buitenland reist, moet er niet slechts naar de universiteiten worden gewezen.

"Ik word voor mijn onderzoeken gesubsidieerd vanuit verschillende instanties. Die stellen allerlei eisen. Ik moet mijn reisgeld bijvoorbeeld zo doelmatig mogelijk gebruiken. De keuze tussen een vliegticket à negentig euro of een treinkaartje voor tweehonderd euro is met die regels in het achterhoofd gemakkelijk gemaakt."

Stimuleer de trein
Te gemakkelijk zelfs, vindt Wijers. "Vliegreizen zijn zo goedkoop, je vraagt erom dat mensen daarvoor kiezen. Het zou op grotere schaal moeten worden aangepakt: hoe vervuilender iets is voor het milieu, hoe duurder het van mij mag zijn. Ik ben erg voor milieubelastingen en accijns op kerosine bijvoorbeeld."

Al hoeft niemand te wachten op maatregelen van hoger hand, vindt Marjan Verbeek, die voor het bedrijf Climate Neutral Group organisaties adviseert bij het verduurzamen van hun praktijken. "Je kunt beginnen met het maken van een duurzaam zakenreisbeleid, maar iedereen weet dat zoiets tijd kost."

Het kan sneller, vindt Verbeek. "Allereerst: stimuleer de trein en stop met businessclass vliegen." Een businessclass-stoel neemt meer ruimte in. Wie economyclass vliegt stoot naar verhouding minder CO2 uit.

Klimaatneutraal
En ook de keuze voor een rechtstreekse - vaak duurdere vlucht, want meer comfort - wordt aangeraden. Dit voorkomt de onnodige extra uitstoot bij de stijging en daling van tussenlandingen. En dan is CO2 compenseren ook nog een manier om gelijk tot actie over te gaan, volgens Verbeek.

"Door te investeren in projecten zoals windenergieparken kun je ervoor zorgen dat de uitstoot van jouw vliegreis direct wordt rechtgetrokken en vlieg je uiteindelijk klimaatneutraal."

Hoeveel dat kost? "Dat verschilt per project. Een retourvlucht Amsterdam-New York kan al voor vijftien euro worden gecompenseerd." Al blijft niet vliegen natuurlijk de meest milieuvriendelijke optie.

Burgers: "Het zijn kleine handelingen, maar we moeten nu echt bewuster omgaan met onze omgeving. Of eigenlijk: we zijn al laat." De gevolgen voor het klimaat zijn al merkbaar. "Kijk naar de bosbranden in Zweden of dichter bij huis: de mislukte oogst van Nederlandse boeren. En dan moeten we ons ook bedenken dat we de volledige impact van ons gedrag pas over jaren zullen merken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden