Waarom is onthoofding zo'n geliefd wapen van IS?

Voor de derde keer in drie weken schokt IS de wereld met de video van een onthoofding. Ditmaal stierf de Brit David Haines (44) voor de camera. Waarom gebruikt IS juist deze techniek? Vijf vragen en vijf antwoorden.

De Britse hulpverlener David Haines werd dit weekend onthoofd door de beul van IS. Beeld anp

1. Waarom is onthoofding zo'n geliefd wapen van IS?
Het zaaien van terreur heeft één belangrijk doel: tegenstanders zo veel angst inboezemen dat ze concessies doen. De wreedheden ondergraven het moreel van de tegenstander, die al op de vlucht slaat als de komst van IS wordt aangekondigd. Na de verovering van Mosul, de tweede stad van Irak, was de eerste 'boodschap' aan de bevolking de openbare onthoofding van tientallen Iraakse militairen. IS vermoordt westerse journalisten en hulpverleners om te tonen dat zij de kampioen zijn in onmenselijkheid jegens andersdenkenden.

2. Welke symboliek zit erachter?
In de jaren zeventig en tachtig waren vliegtuig- en bootkapingen een geliefd wapen, in de jaren tachtig en negentig werden zelfmoordaanslagen een beproefd middel voor het zaaien van terreur. De ultieme schokgolf waren de aanslagen in New York, Washington, Londen en Madrid. Het leed was er zo massaal dat het pas een gezicht kreeg als het werd teruggebracht tot individueel leed. IS beseft dat met de dood van één individu hetzelfde effect kan worden bereikt. Daarom worden de executies met grote zorgvuldigheid gefilmd en op internet gezet. De slachtoffers dragen een oranje overall, net als de gevangenen in Abu Ghraib en Guantánamo Bay.

3. Wie bedacht dit?
Het eerste slachtoffer van deze praktijk was de Russische soldaat Jevgeni Rodionov, die in 1996 voor het oog van de camera werd onthoofd in Tsjetsjenië, waar Rusland een revolte van extremistische moslims de kop in drukte. De eerste westerling die werd onthoofd, was de Amerikaanse journalist Daniel Pearl, in 2002 in Pakistan. De film van zijn dood was voor de regering-Bush een bevestiging dat de strijd tegen de taliban en Al Qaida meer dan gerechtvaardigd was. Na Pearl werden onthoofdingen in Irak 'gemeengoed'. Tientallen mensen, Irakezen en westerlingen, vielen eraan ten prooi.

4. Spelen onthoofdingen een rol in de troebele relatie van IS met Al Qaida?
Jazeker. In 2005 keerde Ayman al-Zawahiri, de tweede man van Al Qaida, zich al tegen het verspreiden van videofilms met de executies van gijzelaars. Die boodschap was gericht aan Abu Musab al-Zarqawi, de grondlegger van Al Qaida in Irak, de beweging waaruit IS is voortgekomen. 'Moslims zullen die beelden nooit aanlokkelijk vinden,' aldus al-Zawahiri. IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi vindt hem eigenlijk maar een slapjanus met een gebrekkige strategie. IS wil een kalifaat dat heel de wereld moet domineren en niet zoals Al Qaida een ondergronds leven leidt. Dat IS nu doorgaat met de onthoofdingen, moet worden gezien als een opgestoken middelvinger naar Al Qaida.

5. Hoe reageert de islamitische wereld op de onthoofdingen?
Sommige terreuranalisten, onder wie de Amerikaan Pete Lentini, menen dat onthoofdingen een onderdeel zijn van de cultuur in het Midden-Oosten. Islamoloog Timothy Furnish zegt dat 'met de gefilmde executies een oude islamitische praktijk is teruggekeerd'. Zij vergeten echter dat de regio nog altijd 'officiële' onthoofdingen kent, van staatswege. In Saoedi-Arabië, dat zich beroept op een strikte interpretatie van de islamitische wetgeving, worden onthoofdingen voltrokken. Met een kromzwaard, op een openbaar plein, aldus de militaire analist Donald Jones. Daar staat tegenover dat moslimleiders in andere landen de gruweldaden van IS sterk afkeuren, van de grootmoefti in Egypte tot imams in Groot-Brittannië. 'IS verschuilt zich achter een verkeerde interpretatie van de islam. Het zijn criminelen,' zegt bijvoorbeeld Qari Asim, imam van de Makkah-moskee in Leeds.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden