Plus

Waarom is er ophef over verbouwingen aan oude panden?

De stadsdelen Oost, West en Zuid hebben zich jarenlang tegen de aanwijzing tot beschermd stadsgezicht verzet. Monumentale panden zijn daardoor bij verbouwingen vogelvrij.

Vondelstraat 87 Beeld Charlotte Odijk

1. Waarom is er ophef over verbouwingen aan oude panden?
De huidige markt zorgt ervoor dat mensen willen verbouwen en bouwen om huizen en kantoren zelf te gebruiken of tegen veel geld te verhuren. Het is vaak lucratief oude panden te slopen of te verbouwen, zodat er grotere nieuwbouw in kan komen.

Vorige week werd bekend dat pand­eigenaren vergunningen hebben aangevraagd om een monumentaal pand aan de Jan van Goyenkade in Zuid te slopen en huizen in de ­Emmastraat en de De Lairessestraat te verhogen. Onlangs werd een vergunning gevraagd voor het afbreken van het dak van een monumentaal pand in de Vondelstraat om er een ­extra etage tussen te plakken.

2.Genieten monumentale gebouwen geen wettelijke bescherming?
Monumenten worden juridisch beschermd tegen sloop en verminking. Andere gebouwen vrijwel niet.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft echter in Nederland beschermde stads- en dorpsgezichten aangewezen die de stedenbouwkundige structuur beschermen.

Het zijn gebieden met een bijzonder cultuurhistorisch karakter. Het gaat om bebouwing, maar ook om straten, pleinen, bruggen en groenstroken die het karakter in de wijken bepalen. Gemeenten zijn verplicht hun bestemmingsplannen zo aan te passen dat die buurten behouden blijven.

3. Hoe is het in Amsterdam geregeld?
Het centrum binnen de Singelgracht is sinds 1999 beschermd stads­gezicht. Later volgde de erkenning. Unesco zette de grachtengordel in 2010 op de lijst van Werelderfgoed.

De Amsterdamse stadsdelen stonden niet bepaald te trappelen om ook gebieden als beschermd stadsgezicht te laten aanwijzen. Naast het centrum werden uiteindelijk alleen een stuk van Noord en een deel van Zuid beschermd stadsgezicht.

4. Waarom lag Amsterdam dwars?
Omdat Amsterdamse politici in de gemeenteraad en in deelraden hogere huren vreesden, aangezien de maximale socialehuurprijs van ­monumenten met vijftien procent kan worden verhoogd.

Dat was eerder een belemmering bij het toewijzen van de Amsterdamse binnenstad tot beschermd stadsgezicht. Daarna werden Betondorp en de Admiralenbuurt, na rood licht van de deel­raden, geen beschermd stadsgezicht.

Ook de deelraad in Zuid wees in 2013 vanwege mogelijke huurverhogingen het plan af om een groot gebied (Vondelpark, de hele Concert­gebouwbuurt, een deel van De Pijp, de woningen in het Plan Zuid van Berlage) aan te wijzen als beschermd stadsgezicht. Links sloot voor de afwijzing een duivels verbond met rechtse partijen die bang waren voor meer regeldruk.

5. Zette de minister niet door?
Een beetje. De minister van Cultuur heeft de macht een beschermd stadsgezicht aan te wijzen, maar wil draagvlak bij gemeenten. Lokale politici moeten het beleid uitvoeren. Minister Jet Bussemaker is in augustus 2017 bij toenmalig wethouder Kajsa Ollongren op bezoek geweest om het belang van het aanwijzen van de stadsgezichten te onderstrepen.

Uiteindelijk werd per 1 april dit jaar een beperkt gebied in Zuid aangewezen, eigenlijk het Plan Zuid van Berlage. De hele Concertgebouwbuurt valt er buiten. De Rijksdienst dringt doorgaans aan op raadpleging van de gemeenteraad. Dat is niet gebeurd, het besluit werd aan deelraden overgelaten. Stadsdeel Zuid heeft ook de bewonersraadpleging nagelaten.

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden