Plus

Waarom het megaproces tegen Holleeder zo uniek is

De veelvoudige liquidatiezaak tegen Willem Holleeder nadert zijn apotheose. Vier elementen die dit megaproces uniek maken.

Het proces in de 'bunker' in Osdorp trekt vele belangstellenden Beeld Jasper Juinen/ANP

1. Dode getuigen
Mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout (geliquideerd in 2003). Malafide vastgoedmagnaat Willem Endstra (2004). Gewezen 'gabber' en uiteindelijk vooral rivaal John Mieremet (2005). Handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman (2005). Criminele kroegbaas Thomas van der Bijl (2006).

Allemaal vertelden ze voor hun gewelddadige dood dat Willem Holleeder ze zou laten vermoorden.

Willem Endstra herhaalde dat keer op keer in doodsangst tijdens zijn uitvoerige gesprekken op de achterbank van een rondrijdende auto van de geheime dienst van de recherche.

Thomas van der Bijl vertelde het in geuren en kleuren, ook aan toenmalig officier van justitie Fred Teeven. Kees Houtman bevestigde summier wat Van der Bijl óók had verteld: dat hij bij Holleeder in de tang zat en voor zijn leven moest vrezen.

Cor van Hout schreeuwde het dronken door kroegen - in tirades over zijn oude vriend 'De Neus'. John Mieremet zocht in De Telegraaf de vlucht naar voren en dreef zijn conflict met 'onderwereldbankier' Willem Endstra en diens 'bewaker' Holleeder aldus op de spits alvorens in Thailand een veilig heenkomen te zoeken.

Aanklagers Sabine Tammes en Lars Stempher zullen het herhaalde patroon ongetwijfeld als 'schakelbewijs' presenteren. Crimineel zegt in Holleeders opdracht te worden vermoord en wordt doodgeschoten. Zo zijn de vermoorde slachtoffers op hun manier postume getuigen.

Twee andere getuigen zijn onder raadselachtige omstandigheden overleden. De Turks-Nederlandse drugshandelaar Hidir Korkmaz beschuldigde Holleeder en een groep medeverdachten van het geven van moordopdrachten, maar de (zeer omstreden) getuige kan zijn relaas niet herhalen, omdat hij eind 2017 in Oost-Europa omkwam door een bizar ongeluk bij het vissen. Of hij nog in een getuigenbeschermingsprogramma zat, wil justitie niet zeggen.

De gevallen advocaat Bram Zeegers stierf in bad aan een overdosis MDMA, net nadat hij als een van de laatste vertrouwelingen van Willem Endstra tegen Holleeder had getuigd in diens afpersingszaak.

In Nederland is geen andere zaak bekend waarin zeven personen die in meer of mindere mate een verdachte hadden beschuldigd, zijn doodgeschoten of een bizarre onnatuurlijke dood stierven.

Maar goed, toeval bestaat.

2. Beschermde getuigen
Thomas van der Bijl kreeg niet de kans als 'anonieme bedreigde getuige B' tegen Holleeder te verklaren. Weduwe Maria van de vermoorde Kees Houtman was eerst wel 'anonieme bedreigde getuige A', maar legde later onder haar eigen naam verklaringen af. Holleeder heeft naar haar overtuiging haar man laten vermoorden en het leven van haar gezin verwoest.

'Anonieme bedreigde getuige Q5' zegt als medewerker van de Rotterdamse Baja Beach Club te hebben gehoord hoe met name Holleeder en Dino Soerel in de club op luide toon over concrete liquidaties spraken.

De verhalen van die (aanvankelijk) afgeschermde getuigen komen bovenop de biechten van liefst twee kroongetuigen: Peter la Serpe en Fred Ros.

Mede op grond van hun beschuldigingen zijn in het grote Amsterdamse liquidatieproces Passage meerdere beweerde getrouwen van Holleeder tot levenslang veroordeeld, onder wie zijn gewezen compagnon Soerel en huurmoordenaar Jesse R. In het arrest van Soerel stelt het gerechtshof dat Soerel samen met Holleeder opdracht heeft gegeven voor de liquidaties van Kees Houtman en Thomas van der Bijl.

Zijn eigen rechtbank belooft Holleeder zelfstandig een oordeel te zullen vellen, maar dat arrest ligt er toch maar.

3. Gewezen vertrouwelingen
De grootste rollen, in elk geval afgemeten naar de hun gegunde spreektijd, kreeg de categorie getuigen van wie Holleeder de meeste hoofdpijn heeft: zijn voormalige vertrouwelingen.

Met name zussen Astrid en Sonja Holleeder en misdaadverslaggever Peter R. de Vries vertrouwde Holleeder blind - die laatste beschouwde hij als 'betrouwbaarder dan de bank'.

Van ex Sandra den Hartog had hij geen tegenspraak verwacht. Dat juist zij zich tegen hem hebben gekeerd, steekt. Dat was voelbaar als zij tegen hem kwamen getuigen - en dat was vaak. Astrid en Sonja hadden in beklemmende exercities ook nog eens stiekem gesprekken met hun broer opgenomen om hun relaas te staven.

Die opnames zijn soms ijzingwekkend, als Holleeder met name Sonja uitkaffert bijvoorbeeld. Schelden is in zijn wereldje de norm en de toneelstukjes die zijn zussen in de rechtszaal opvoeren, zijn volgens Holleeder bedenkelijk 'Jordaancabaret', smaalde hij, maar het is te zien dat het hem in zijn hart raakt.

Met name de verhoren van de zussen en De Vries trokken volle tribunes in 'de bunker' in Amsterdam-Osdorp. Soms stonden de eersten al voor vijf uur 's ochtends voor de deur om de eersten te zijn in de lange rijen, en verzekerd te zijn van een plekje.

4. Mediaspektakel
Zijn afpersingszaak was door sommigen al gekenschetst als het Proces van de Eeuw. Dat is zeker in retrospectief lachwekkend. Hoe moeten we Holleeders liquidatiezaak dan noemen?

Nadat hij rond zijn afpersingszaak eerst was weggezet als een beest en capo di tutti capi in de Amsterdamse onderwereld (terecht of niet), werd hij na zijn vrijlating in 2012 door sommige journalisten en min of meer bekende Nederlanders behandeld als een joviale knuffelcrimineel - een volwassen Pietje Bell of Ciske de Rat.

Bedenkelijk, en het beeld kantelde volkomen nadat zussen Astrid en Sonja naar buiten waren getreden.

Hun schetsen van hun levens onder het juk van hun oudste broer laten weinigen onberoerd. Nadat Peter R. de Vries op televisie een heimelijk gemaakte geluidsopname had afgespeeld waarin Willem een oorverdovende tirade tegen zus Sonja afsteekt, geloofde vrijwel niemand meer in dat beeld van die amicale schelm.

De mediastorm begon pas. Met een knap uitgekiende publiciteitscampagne lanceerde Astrid haar boek Judas, later gevolgd door een vervolg over haar onmogelijke leven als getuige. Er kwamen een toneelstuk, een televisieserie en interviews tot in The New Yorker en The New York Times.

Telegraaf-journalist John van den Heuvel maakte in de aanloop naar het requisitoir een documentaire waarin nabestaanden van geliquideerde slachtoffers spraken en in een uitgebreide editie van RTL Boulevard liet Peter R. de Vries dinsdag de geluidsopname horen van zijn opmerkelijke telefoongesprek in 2011 met Holleeder - gelardeerd met zijn commentaar. Dat lokte van bijvoorbeeld advocaten weer allerlei tegenreacties uit.

Never a dull moment in Circus Holleeder, we stelden het eerder vast.

Beschuldigd van vijf liquidaties

Justitie beschuldigt Willem Holleeder van het geven van de opdrachten voor vijf liquidaties. Er vielen zes doden.

- Mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout werd op 24 januari 2003 vanaf een motor doodgeschoten in Amstelveen, na een lunch bij Chinees Royal San Kong in de Dorpsstraat. Botenhandelaar Robert ter Haak werd ook fataal geraakt.

- De malafide vastgoedbaron Willem Endstra werd dood­geschoten toen hij op 17 mei 2004 van zijn hoofdkantoor aan de Apollolaan in Amsterdam-Zuid naar zijn auto liep. Zakenrelatie David Denneboom werd in zijn been geraakt.

- Crimineel John Mieremet werd op 2 november 2005 in Thailand doodgeschoten door een man die op een motor was gearriveerd.

- Handelaar in hasj en vastgoed Kees Houtman werd op 2 november 2005 voor zijn villa in Amsterdam-Osdorp geliquideerd door huurmoordenaar Jesse R. en kroongetuige Peter la Serpe.

- De criminele kroegbaas Thomas van der Bijl werd op 20 april 2006 in zijn café De Hallen in Amsterdam-West door twee mannen doodgeschoten tijdens het stofzuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden