Plus

Waarom herrie in de stad zo ongezond is

Herrie is over twintig jaar het grootste milieuprobleem, en nu al kampt de helft van de Nederlanders met geluidsoverlast. Dit kan leiden tot ziektes. Ook in Amsterdam speelt het probleem nadrukkelijk.

Ziek van burengerucht, verkeersgeluid en bouwkabaalBeeld Getty Images

Hoe stiller het is, hoe meer last je hebt van lawaai. Pratende mensen onder een slaapkamerraam kunnen hinderlijker zijn dan bijvoorbeeld een langsrijdende vrachtwagen op de immer drukke Rozengracht. Het is maar gezegd: je hebt geluid en je hebt hinder, maar het hardste geluid levert niet per se de grootste hinder op.

En geluid is er. De stad is levendig. Of, zoals Erik Roelofsen het zegt: Amsterdam is 'een redelijk lawaaiige stad'. De directeur van de Stichting Geluidshinder valt het elke keer weer op als hij er is: "Vergeleken met veel andere steden, in binnen- en in buitenland, is er in Amsterdam veel geluid. Brommers, auto's en vliegtuigen. Trams niet te vergeten."

Zestig decibel
Kijk maar naar de geluidskaart van de gemeente Amsterdam: elk beetje straat kleurt van fel oranje tot donker-, donkerpaars. De gekleurde lijnen die perfect het raster van Amsterdam vormen, zijn die straten waar de gemiddelde geluids­belasting het hoogst is: meer dan zestig decibel. Het ernstigst is de situatie op de Ring en in de directe nabijheid daarvan.

De belangrijkste vormen van geluidshinder worden, afgezien van burengerucht, veroorzaakt door wegverkeer, vliegverkeer en bouwwerkzaamheden.

Twintig procent van de Amsterdammers heeft vaak last van wegverkeer, acht procent wordt zelfs wakker van brommers, motoren en vrachtauto's, de hinderlijkste verkeersmiddelen. Eén op de tien Amsterdammers ondervindt last van vliegverkeer, vooral in de zuidelijke en westelijke delen van de stad.

Aan geluidshinder wordt te weinig gedaan in Amsterdam, zegt Roelofsen. "Een van de meest hinderlijke vormen is lawaai dat wordt veroorzaakt door scooters en brommers, vooral die opgevoerde gevallen.

Daar zijn richtlijnen voor, maar het heeft geen enkele prioriteit: de politie of handhavers zullen nooit een scooter aan de kant zetten wegens overschrijding van de geluidsnormen. Maar kijk ook naar auto's: een stad als Amsterdam zou al een stuk minder geluid produceren als je die wat meer zou weren uit het centrumgebied."

Bouwlawaai
Ook logistiek deskundige Walther Ploos van Amstel vindt dat Amsterdam meer kan doen om geluidshinder te voorkomen. Het is vooral bouw­lawaai dat hij vreest.

"Er worden de komende 25 jaar 150.000 woningen bijgebouwd, vooral binnenstedelijk. De gemeente heeft de mogelijkheid eisen te stellen aan de aannemers op het gebied van lawaai, bijvoorbeeld door strikte bouwtijden te hanteren. Ook kan er veel vaker worden gekozen voor stille bouwmethodieken."

Toch gaat het ook vaak goed, zegt Ploos van Amstel. "Bij de renovatie van de Leidsebrug werd er twee weken stevig gesloopt. BAM Infra heeft echt zijn best gedaan dat stil te doen. Ook hingen zij sensoren op. Bewoners konden op een website zien hoeveel lawaai er werd gemaakt, of het nog binnen de normen was en hoe lang de werkzaamheden zouden gaan duren. Het voorkomen van geluidshinder is dus ook duidelijk een kwestie van willen."

Bouwherrie: 'Ga toch ergens logeren, zeiden ze'
"Door merg en been gaat het. Staal op staal, het levert de ergste herrie op die je je kunt voorstellen." Twee keer per jaar twee weken achtereen. En alsof het nog niet erg genoeg is: alleen maar tussen één en vijf uur 's nachts.

David Frankenhuis wordt er gek van. Stapelgek. Hij woont schitterend, daar niet van. Appartementengebouw Het Nieuwe Huis op het Roelof Hartplein staat op de Rijksmonumentenlijst. Dat complex boven de bieb.

Maar Het Nieuwe Huis ligt ook aan een drukbereden tramspoor, waar een behoorlijke knik in zit die niet zelden oerend hard wordt genomen. Gevolg: regelmatig moet de rails worden bijgeslepen. En om het tramverkeer niet te hinderen, vindt dat plaats als de tram niet rijdt: in het holst van de nacht.

Er wordt geslepen en er wordt gelast, zegt Frankenhuis. "Uit metingen blijkt dat hier tijdens de werkzaamheden tot honderd decibel tegen de gevel stuitert. Dat is niet te doen, echt niet. Ik heb de pech dat ik aan de voorkant slaap, maar ook wanneer ik mijn matras in de gang leg, is het geluid zo doordringend dat slapen simpelweg niet mogelijk is."

Frankenhuis is geen makkelijke, maar dat hoeft ook niet. Hij verzocht de werkzaamheden naar overdag te verplaatsen. Kansloos. "De normen van wereldgezondheidsorganisatie WHO worden ver overschreden, maar het algemeen belang overstijgt kennelijk mijn gezondheid. Ga toch ergens logeren, zeiden ze. Onlangs boden ze mij zelfs een hotelbon aan, zodat ik twee weken elders kan slapen, maar dat wil ik gewoon niet. Ik wóón hier."

Verkeerslawaai: 'Vrachtwagens zijn het ergst'
Het verkeer was er áltijd. De hele dag door. Van 's morgens heel vroeg tot 's avonds heel laat. De godganse dag was er gezoem, dat op zijn minst. Het gerag van banden over steentjes ook.

Natuurlijk, als de ramen open stonden, op zo'n mooie zomeravond, dan waren de scooters en auto's dermate aanwezig dat je er met geen mogelijkheid meer omheen kon. Maar ook met de ramen dicht bleef het verkeer aanwezig in de huiskamer van Hannelore Peeters.

Ga dan niet aan de Amstel wonen, pal achter het Rembrandt­plein, pal tegenover de Stopera. Je zou het zeggen. Maar er wonen nu eenmaal mensen en de verkeersherrie nam toe, hand over hand. "Vrachtwagens, dat zijn de ergste. En touringcars. De situatie werd onhoudbaar."
Maar dat was toen en nu is het, in zijn algemeenheid, anders. Beter. De stad greep in op de Munt en Amstel, háár straat, werd daardoor eenrichtingsverkeer.

Gevolg: aanmerkelijk minder auto's en dus aanmerkelijk minder verkeersherrie. "Het scheelt zo veel. Het gezoem is er nog steeds, maar minder." Het kán dus: verkeerslawaai bestrijden.

Overdag is het prima nu, zegt Peeters. "Alleen op uitgaansnachten heb ik nog last. Ondanks driedubbel glas. Het komt door de enorme massa taxi's dat zich dan verzamelt rond het Rembrandtplein. Ze kunnen niet terecht op de standplaatsen en rijden onafgebroken rondjes."

"Ze remmen en trekken op, rijden soms hard. Dat ergert, maar neemt niet weg dat de geluidshinder sterk is verminderd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden