PlusPS

Waarom heeft iemand een kwaaie dronk?

Drank kan je losser en gezelliger maken, maar ook het slechtste in je naar bovenhalen. Met alle gevolgen van dien. Relaties stranden, feesten lopen uit op vechtpartijen en in kroegen ben je niet meer welkom. Hoe komt het dat de één een kwade dronk heeft en de ander niet? En wat doe je ertegen?

null Beeld Eline van Strien
Beeld Eline van Strien

Zijn oogjes vernauwen zich, worden klein en troebel, zeggen zijn vrienden. Dan gaat hij zaniken. Eerst over politiek en voetbal, dan over wie er in zijn ogen niet deugen. Hij begint te sarren, treiteren, beledigen, uitdagen. Waarom je nooit wat hebt bereikt in je leven. Of je wel weet dat je vriendin een slet is. Waarom je nooit een echte vriend voor hem was.

Erik Dijkstra (30) is normaal gesproken een vriendelijke jongen en beslist geen stevige drinker, maar als hij uitgaat en wél te veel drinkt, gaat het mis.

"In eerste instantie moeten we meestal nog wel om hem lachen, zeker omdat we dan zelf ook wat op hebben," zegt Martin Vermeer (29) over zijn beste vriend Dijkstra. "Hij wordt baldadig. Gaat in een plantenbak pissen, zijn blote kont laten zien op een vol Leidseplein, luid brullen en zingen - dat soort dingen. Al veel minder leuk wordt het als hij de ober gaat beledigen, serveersters lastigvalt of mensen aanspreekt op hun uiterlijk. Hij gaat door totdat je je gaat ergeren."

"Hoe minder je het met hem eens bent of commentaar levert op zijn gedrag, hoe agressiever hij wordt. Dan begint hij te duwen en trekken van 'hé, wat moet je nou, klootzak?' Een verkeerde blik of een elleboog in zijn zij is al genoeg om met anderen te willen knokken. We kunnen zijn gedrag inmiddels voorspellen."

"Meestal negeren we hem maar zo veel mogelijk. We brengen hem thuis en zijn blij voor alles en iedereen dat daar geen vrouw of gezin op hem wacht."

Dijkstra erkent het probleem: "Soms ben ik alles vergeten en hoor ik de volgende dag wat voor shit ik heb uitgehaald. Soms kan ik het me wél herinneren en heb ik veel spijt."

Opstootjes
Hij is de enige die last heeft van een kwade dronk in zijn vriendengroep. "Daar baal ik behoorlijk van, want ik ben hierdoor al meerdere keren in ruzies en opstootjes beland of weggestuurd door beveiligers."

Daarbuiten is hij bepaald niet de enige; bij Jellinek, instelling voor verslavingszorg, komen geregeld vragen binnen van mensen die net als Dijkstra worstelen met een kwade dronk. "Ze willen er graag iets aan doen en vragen zich af waarom zij wél vervelend worden van alcohol en hun vrienden niet," aldus Judith Noijen, preventiemedewerker bij Jellinek.

Een kwade dronk kan genetisch bepaald zijn, zegt ze. "Je genen zijn van invloed op je persoonlijkheid en de manier waarop je hersenen werken. Belangrijk is in hoeverre je jezelf kunt beheersen. Iedereen verliest door alcohol zelfcontrole, maar als je van nature al impulsief bent, wordt dat versterkt."

Vaak voelen mensen met een kwade dronk zich sneller bedreigd en zijn ze gauw geïrriteerd en prikkelbaar. "Onder invloed van alcohol zullen zij eerder in de aanval gaan en agressief worden. Als iemand per ongeluk tegen ze aan stoot of bier over ze heen morst, interpreteren ze dat verkeerd en ontsteken in woede. Je gemoedstoestand speelt ook mee. Als je lekker in je vel zit, zal alcohol vermoedelijk een ander effect op je hebben dan wanneer je relatie net uit is, je geldproblemen hebt of je je baan kwijt bent."

Zowel mannen als vrouwen kunnen last hebben van een kwade dronk, zegt Noijen. "Wel is bekend mannen vaker agressief worden in situaties die competitief zijn. Bijvoorbeeld als een man het gevoel krijgt dat een ander naar zijn vrouw kijkt of haar probeert te versieren. Dat kan ontaarden in een vechtpartij. Vrouwen met een kwade dronk gebruiken wat minder snel fysiek geweld, maar kunnen net zo goed heel emotioneel worden, ruzie zoeken of gaan schelden en schreeuwen."

Onsterfelijk
Hoe kom je je schoonouders weer onder ogen als je de hele camping bijeen hebt gekrijst en de gasten van Camping de Brem in Renesse zich die zomeravond in juli vermoedelijk nog lang zullen heugen?

Dat vroeg Manon (31) zich af nadat een glaasje te veel voor de zoveelste keer tot een exces had geleid. Ze was met haar vriend en schoonouders met vakantie. "Dat ging allemaal prima, totdat we met z'n tweeën een avond naar zo'n foute discotheek gingen. Ik dronk bier en stapte over op wodka-jus. Toen ging het helemaal verkeerd. Ik dacht dat een meisje openlijk flirtte met mijn vriend. Hij heeft altijd ontkend dat hij daarop inging, maar in mijn ogen was dat toen wel zo. Mijn woede daarover groeide met de minuut."

"Uiteindelijk gooide ik dat meisje bier in haar gezicht en trapte ik een enorme scène in die discotheek. De hele terugweg naar de camping bleef ik maar tegen mijn vriend schreeuwen, die bewust een meter of dertig achter me liep. Op de camping krijste ik zo hard dat mensen hun tent uitkwamen, omdat ze dachten dat ik werd vermoord. Mensen moesten mij van hem af trekken, omdat ik hem in zijn gezicht krabde en sloeg. Jankend kroop ik onze tent in. Tja, probeer dan maar eens de volgende morgen doodleuk uit je tentje te stappen. Het was een ramp."

Het was niet de eerste keer dat Manon een dagje uit zo tot haar eigen schaamte verpestte. Eerder maakte ze zich onder invloed van drank onsterfelijk op het Sint Pietersplein in Rome, het Vrijthof in Maastricht en op de boulevard van Zandvoort.

"Als ik matig drink, ben ik best leuk en gevat. Zijn het een paar glazen te veel, dan word ik jaloers, opvliegend en emotioneel. Vooral als er een bepaalde trigger is en iemand zich in mijn ogen verkeerd gedraagt. Meerdere relaties zijn hierdoor al kapotgegaan. Na afloop had ik altijd verschrikkelijk veel spijt."

Manon probeert sindsdien niet meer dan twee glazen bier of wijn te drinken en gaat sterke drank uit de weg. "Dan weet ik tenminste zeker dat ik rustig blijf."

Afkraken en uitschelden
Al zeggen mensen vaak dat juist sterke drank hen een kwade dronk bezorgt, is het volgens Judith Noijen niet zo dat sterk eerder agressief gedrag veroorzaakt dan bier of wijn. "Er zit wel meer alcohol in, waardoor je er sneller dronken van wordt. Als je een hoeveelheid bier drinkt die gelijk is aan het promillage van gedistilleerde drank, zul je hetzelfde effect ervaren."

De ex-man van Miriam (47) had van een paar biertjes nooit last, maar werd vervelend na het door elkaar drinken van dranken. "Alle leuke dingen werden erdoor verziekt. Zodra we ergens heen gingen, begon het. Ongeveer eens in de drie weken waren we in ons favoriete Griekse restaurant. Dan nam hij een ouzo, een biertje voor de dorst en daarna een karaf wijn. En ja hoor, dan werd hij vervelend, luidruchtig en irritant. Hij trok de aandacht en begon mij af te kraken en uit te schelden. Zelf drink ik niet of nauwelijks. Ik wist niet hoe ik ermee om moest gaan. Negeren, kwaad worden, meedoen - niets hielp."

Door rustig te blijven, probeerde Miriam het gedrag van haar man zo veel mogelijk te verbergen voor anderen. "Als hij nuchter was, beloofde hij altijd beterschap. De volgende keer zou hij het bij twee biertjes laten, maar daar hield hij zich nooit aan. Uiteindelijk ben ik van hem gescheiden om zijn kwade dronk."

Na haar scheiding ervoer Miriam in relaties met mannen dat het ook anders kon. "Zij dronken ook alcohol, maar werden daar juist heel vrolijk van. Dat was een eyeopener. Ik heb lang gedacht dat het aan mij lag en ik niet goed kon omgaan met mensen die drinken."

Klappen krijgen
Hoe verstrekkend de gevolgen van een kwade dronk kunnen zijn, toont het verhaal van Jolanda (32) aan. "Mijn moeder drinkt al sinds ik jong was erg veel. Eerst was ze nog gezellig, maar op een gegeven moment begon ze lallend alle mensen op te sommen die haar ooit wat hadden aangedaan. De hele wereld was tegen haar, vond ze. Langzamerhand werd ze steeds bozer. Dan moest ik zorgen dat ik op mijn kamer was om te voorkomen dat ik klappen kreeg. Ze heeft me meer dan eens alle hoeken van de kamer laten zien."

Spijt had haar moeder de volgende ochtend nooit. "Ze deed alsof er niets was gebeurd. Als ik haar erop aansprak, zei ze dat ze helemaal niet veel dronk, dat ik alles had verzonnen. Ze kon in nuchtere toestand de redelijkheid zelve zijn. Hierdoor hadden buitenstaanders niet door hoe erg het bij ons thuis was."

Jolanda verbrak elk contact met haar moeder. "Ik beschouw haar niet meer als mijn moeder, omdat ze mijn jeugd volledig heeft verpest. Ook vrienden en familie willen niets meer met haar te maken hebben. Door haar kwade dronk is ze geïsoleerd geraakt."

Jolanda's moeder was een probleemdrinker, maar een kwade dronk gaat zeker niet altijd samen met drankmisbruik. Ook mensen die normaal gesproken weinig drinken en goed maat kunnen houden, hebben er last van.

L.H. Wiener, schreef in 2010 openhartig over zijn kwade dronk in het boek Fenomenologie van de kwade dronk, het nieuwjaarsgeschenk van Uitgeverij Contact. Wiener is naar eigen zeggen helemaal geen probleemdrinker. In dat geval zijn problemen de oorzaak van het overmatig drinken, terwijl hij juist problemen ondervindt ná het drinken.

Zo had de schrijver ooit eens een afspraak met schrijver Louis Ferron in een café. De sfeer werd onder invloed van drank steeds grimmiger. In een vlaag van razernij sloeg Wiener zijn vakgenoot tegen de grond. Later bleven de twee overigens goed contact houden.

Tijdens het Boekenbal van 2009 liep het minder goed af. Wiener schold de vrouw van Abram de Swaan uit, omdat zij hem per ongeluk voor de voeten liep. Hij beledigde zo veel mensen dat hij nadien tal van excuusbrieven moest schrijven.

Zelfcontrole
Ook Erik Dijkstra heeft al heel wat appjes en mails met spijtbetuigingen moeten sturen aan zijn vrienden en soms ook aan restauranthouders en barpersoneel.

Met een kwade dronk hoef je niet tot je dood door het leven, zegt preventiemedewerker Noijen. "Je kunt er zelf veel aan doen. Probeer je zelfcontrole te trainen en op tijd te stoppen. Tel je drankjes en bepaal na hoeveel glazen je agressief en ontremd wordt."

"Bekijk ook in welke situaties je er last van hebt. Is dat alleen tijdens het uitgaan en níet als je thuis met vrienden blijft? Heb je het vooral als je somber bent of als je iets dwarszit? Bespreek met je partner, vrienden of familie wanneer en waarom je die kwade dronk hebt en dat je daarom op bepaalde momenten niet of minder wilt drinken. Zij kunnen je ondersteunen. Ook zijn er online zelfhulpprogramma's die je erbij kunnen helpen, waaronder zelfhulpalcohol.nl van Jellinek."

Erik Dijkstra besloot voorlopig niet meer naar festivals en clubs te gaan. "Ik heb gemerkt dat het juist dan vaak uit de hand loopt. Als ik mezelf beter onder controle heb, ga ik misschien wel weer eens. Het helpt dat ik nu weet na hoeveel biertjes die kwade dronk ongeveer begint. Als ik dan stop, bespaart me dat een hoop narigheid."

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bij de redactie bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden