Waarom blijft de schuldvraag onbeantwoord in MH17-rapporten?

De Onderzoeksraad voor Veiligheid presenteert vandaag zijn onderzoeksrapporten over de MH17-ramp. Die zullen tot in detail de toedracht beschrijven, maar op één belangrijke vraag komt geen antwoord: wie heeft het gedaan?

Een van de laatste kisten met stoffelijke resten van slachtoffers van rampvlucht MH17 wordt naar een rouwwagen gedragen na aankomst uit Charkov op vliegbasis Eindhoven.Beeld anp

Voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad kan vandaag niet op de schuldvraag ingaan. 'De raad zoekt altijd naar de vraag wát er is gebeurd en wat daarvan valt te leren, en niet naar de schuldvraag,' zegt Wim van der Weegen van de raad.

De schuldigen zoeken is een taak voor het internationale strafrechtelijke onderzoek, dat aan het einde van het jaar gereed is.

1. Wat weten we al van de uitkomsten?

De uitkomsten zullen voortborduren op het tussentijdse rapport van de raad van 9 september 2014. Daarin staat dat het toestel van buitenaf met hoge snelheid is doorboord door 'een groot aantal objecten'.

Op basis van getuigenissen, filmmateriaal en gevonden resten komt de raad waarschijnlijk uit op een aanval met een Buk-raket. Als de Onderzoeksraad in het rapport ook het type Buk-raket noemt, kan dat iets zeggen over de herkomst: was deze van Russische komaf, zoals inmiddels algemeen aangenomen, of ging het toch om een ander type?

Ook het Oekraïense leger heeft bepaalde types Buk-raketten in bezit, heeft Rusland al eerder benadrukt.

Voor het tussentijdse rapport bezaten onderzoekers de wrakstukken nog niet. Inmiddels zijn die in Gilze-Rijen onderzocht en is de cockpit gereconstrueerd. Ook zijn er uitkomsten van pathologisch onderzoek.

Vandaag wordt ook duidelijk of de raad kon beschikken over Amerikaanse satellietbeelden. De VS was kort na de ramp stellig over de toedracht, maar leek niet bereid informatie te delen.

2. Waarom zoekt de raad niet naar daders?

Onderzoek naar vliegrampen is gebonden aan strenge internationale voorschriften, vastgelegd in het Verdrag van Chicago. Doel van het onderzoek moet zijn om lessen te trekken voor de toekomst. Dat maakt de luchtvaart veiliger, is de gedachte.

'Betrokkenen bij een ongeval moeten vrij kunnen praten met de onderzoekers zonder dreiging van vervolging. Dan is het makkelijker om te praten over fouten of misstanden,' zegt oud-piloot Benno Baksteen.

Daarom is vastgelegd dat getuigenissen en gegevens uit de zwarte dozen niet bruikbaar zijn in een rechtszaak. Uitgezonderd zijn gevallen van dodelijke opzet, zoals moord en terrorisme. MH17 valt hier ook onder.

3. Waarom zit Rusland in het onderzoeksteam?

Het Verdrag van Chicago schrijft voor dat sommige landen betrokken móeten zijn bij het onderzoek. Dat zijn de landen van registratie van het vliegtuig (Maleisië), van bouw van het vliegtuig (VS), van bouw van de motoren (Verenigd Koninkrijk) en het land met de ramplocatie (Oekraïne). In het verdrag staat echter ook dat een land een onderzoeker mag leveren voor het onderzoeksteam als de raad dit land om informatie vraagt. In dit geval schoven om die reden Australië en Rusland aan.

Dat maakte het wel ingewikkeld: Oekraïne en Rusland hebben groot belang bij een 'gunstige' uitkomst. De landen hebben volgens de regels al inzage gekregen en een reactie mogen geven. Wim van der Weegen van de raad verzekert echter dat zij geen beslissende invloed hebben. 'Het onderzoeksteam bespreekt de reacties, maar de raad stelt het rapport op. Het rapport is van de raad. Als we reacties niet overnemen staat dat vermeld achter in het rapport.'

Rusland is niet blij met het rapport. Het land presenteert vandaag eigen conclusies. Rusland stelt dat het gaat om een Buk-raket van een type dat het Oekraïense leger gebruikt, afgeschoten uit een gebied dat in handen was van het Oekraïense leger.

De locatie, bij het dorpje Zarosjtsjenske, hebben de Russen eerder genoemd. Satellietfoto's bleken toen gemanipuleerd en lokale bewoners vertelden eerder dat er op 17 juli geen militaire activiteit was.

Door de Russische opstelling zal er lang discussie blijven over het rapport van de Onderzoeksraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden