Plus

Waar zijn de bezoekers in Het Cobra Museum?

Het Cobra Museum in Amstelveen heeft financiële problemen; het voortbestaan staat ter discussie. Al sinds 2016 wordt er verlies geleden en ook de bezoekers-aantallen lopen sterk terug. Spreekt het museum jongeren nog wel aan?

De vaste collectie op de begane grond van het Cobra Museum.Beeld Dingena Mol

"Dames en heren. Het is kwart voor vijf. Het museum sluit om vijf uur. Wilt u zich naar de uitgang begeven?" Dat willen de dames en heren in het Cobra Museum in Amstelveen wel. Althans, er loopt één persoon in het museum rond en dat is de verslaggever.

Eerlijk is eerlijk, er waren eerder die middag ook andere bezoekers, al waren het er maar een paar. De gemiddelde leeftijd lag overigens ver boven de zestig.

Het was een stralende middag, dus misschien vonden velen het niet het juiste moment om een museum te bezoeken, maar feit is dat het niet goed gaat met het Cobra Museum.

De bezoekersaantallen lopen al jaren terug. In 2014 trok het museum nog bijna honderdduizend mensen, vorig jaar waren dat er maar 38.000.

In het verleden kwamen veel extra bezoekers af op tentoonstellingen met internationaal klinkende namen. Het werk van Paul Klee werd in 2012 groots gebracht, waarbij het verband werd gelegd met kindertekeningen en schilderijen van Cobrakunstenaars.

Er kwamen in tweeënhalve maand bijna 60.000 mensen op af. Dat aantal werd nog overtroffen door de tentoonstelling in 2014 met bruiklenen van het Guggenheim Museum in New York, die door 67.000 mensen bezocht werd.

Geen blockbusters meer
Maar na het grootse retrospectief van Joan Miró in 2015 heeft het museum geen dure blockbusters meer geprogrammeerd. In plaats daarvan volgden tentoonstellingen over een aantal ­Cobrakopstukken als Appel, Constant en Alechinsky.

In de bovenzaal van het museum zijn wisselende tentoonstellingen.Beeld Dingena Mol

Eind 2016 werd Xander Karskens als artistiek directeur aangesteld. Karskens, voorheen conservator hedendaagse kunst van De Hallen in Haarlem, ging ambitieus van start. De banden tussen heden en verleden werden sterker aangehaald en op scherp gesteld.

Door onverwachte combinaties van kunstwerken van de Cobra-beweging en hedendaagse kunst zou de relevantie van de collectie weer bovenaan de agenda moeten komen. Er werd in dit verband gesproken over tentoonstellingen met 'transhistorisch karakter', waarbij werken uit verschillende periodes en culturele contexten bij elkaar worden gebracht.

Door Cobra kunnen we op een bepaalde manier naar het hier en nu ­kijken en omgekeerd kunnen nieuwe interpretaties op Cobra ontstaan.

Bovendien werd de manier waarop de kunst werd gepresenteerd tegen het licht gehouden. Zo ontwierp bureau Polylester van Gabriel Lester en Martine Vledder voor de tentoonstelling Radicale Sociale Animale Talen een aantal wanden die op een speelse manier in de ruimte zijn geplaatst. Animal Languages heet de enscenering en inderdaad kun je in de wanden de vormen van dieren herkennen.

Ook op de tentoonstelling over het beeldende werk van de architect Le Corbusier werd nadrukkelijk een link gelegd naar de hedendaagse kunst. De Deense kunstenaar Jakob Kolding maakte dwars door de tentoonstelling een aantal installaties waarin motieven van Le Corbusier gecombineerd werden met eigen werk en dat van Cobrakunstenaars.

Macho en ouderwets
Van het 'transhistorische karakter' dat vorig jaar in een aantal tentoonstellingen nadrukkelijk aanwezig was, is in de huidige opstelling weinig meer te merken. De witte dierenwanden van Polylester zijn gebleven en zijn nu onderdeel van een presentatie met werk van Cobrakunstenaars die nog het hele jaar duurt.

De link met hedendaagse kunst is verdwenen, wel is hier en daar werk opgenomen van een geestverwant, zoals een beeld van Alphons Freijmuth.

De collectiepresentatie is verdeeld over twee zalen. Beneden is voornamelijk ceramiek, grafiek en sculptuur te zien. Boven hangen vooral schilderijen. Daarnaast is er in de bovenzaal een overzichtstentoonstelling van Eugène Brands.

Het museum wil de relevantie van Cobra voor onze tijd laten zien, vanuit de gedachte dat de geest van Cobra nog springlevend is. Het is de vraag of dat zo is. De huidige generatie herkent zich misschien helemaal niet meer in de schalen met fabelwezens, de bronzen sculpturen en het expressionistische verfgeweld uit de naoorlogse jaren.

Het is allemaal te macho, te zeer gericht op kleurige objecten, te braaf, te ouderwets.

Het is moedig dat het Cobra Museum nog steeds wil laten zien dat de Cobrakunstenaars hun artistieke en maatschappelijke urgentie niet verloren hebben maar in werkelijkheid is dat wel degelijk het geval.

Dalende subsidies, stijgende kosten

De problemen met het Cobra Museum werden bekend nadat de Raad voor Cultuur met een advies kwam waarin een zorgelijke tendens wordt gesignaleerd. Onder de titel 'In wankel evenwicht' luidt de raad de noodklok voor kleine en middelgrote musea in Nederland.

Het gaat weliswaar goed met de grote musea, maar daaronder zit een groep musea die te maken heeft met overheidsbezuinigingen. Door de krappere budgetten worden beheertaken noodgedwongen verwaarloosd. De raad constateert dat er onder maatschappelijke druk te veel nadruk is gekomen op spectaculaire ­exposities en bezoekcijfers.

'Musea kampen met oplopende tekorten: de publieksinkomsten zijn weliswaar gestegen, maar dat weegt niet op tegen dalende subsidies en stijgende kosten.' Over 2018 heeft het Cobra Museum een verlies begroot van een half miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden