Waar men de satire beknot, beknot men de democratie

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column.

Theodor Holman Beeld Wolff
Theodor HolmanBeeld Wolff

De Duitse rechter heeft de vrijheid van meningsuiting beperkt door satire te zien als smaad en dat strafbaar te stellen. De Duitse tv-satiricus Jan Böhmermann mag zijn anti-Erdogangedicht niet meer in zijn geheel voordragen.

Waar men de satire beknot, beknot men de democratie.
En waar de democratie wordt beknot, krijgt het gespuis de macht. Van Links en van Rechts.

Wij zijn Duitslands buren; een virusje heb je zo van ze te pakken. En voor je het weet, lijdt de hele EU aan een te hoge temperatuur. Omdat ik die vrijheid van meningsuiting nogal hoog heb zitten - ik eet ervan, zou je kunnen beweren - vind ik dat die beperking ervan in Duitsland alweer een reden is om niet voor de EU te zijn.

Die EU-gedachte wordt steeds brozer en brozer. Duitse rechters hebben trouwens vaker moeite gehad met het begrip vrijheid.

Ik herinner me nog heel goed de Berufsverbote - ambtenaren die 'te extreem' dachten, werden in groten getale ontslagen. Ik spreek over de jaren zeventig.

Ook toen al begrepen we dat zulke Berufsverbote de democratie en dus de rechtsstaat onder druk zetten.

Wanneer je bepaalde zaken in een satirische context niet mag zeggen van de overheid, dan open je juist de weg naar opstand. Want wat eerst niet verboden was en ongevaarlijk, wordt nu gevaarlijk, en dus een wapen.
Elke grap over Erdogan vereist politieoptreden, en dat betekent bonje, vooral als mensen het schemergebied gaan opzoeken tussen wat ze werkelijk vinden en een grap.

Censuur kun je heel lang volhouden, maar je moet wel steeds meer lieden in het gevang stoppen of doodschieten of anderszins monddood maken.
Deze rechterlijke uitspraak wordt - als die niet wordt teruggedraaid of als de wet in Duitsland niet wordt veranderd - de ondergang van Merkel. Zelfs al heeft de rechter conform de wet gesproken, er ontstaat maatschappelijke onrust door - ook bij ons.

De arm van Erdogan blijkt niet alleen langer dan wij dachten, als hij niet lang genoeg is, maakt de rechter hem wel langer.
Ook hier ligt censuur als een monster op de loer.

Welke Turks-Nederlandse columnist, cabaretier, journalist durft hier nog kritiek op Erdogan te uiten? Niet alleen lopen zij het gevaar niet naar Turkije te kunnen om familie te bezoeken, de Nederlandse rechter gaat ze misschien straks ook nog straffen als Erdogan aangifte doet.

t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden