Opinie

'Waar blijft de biografie van Renate Rubinstein?'

Nu Hans Goedkoop maar niet doorkomt met de biografie van Renate Rubinstein, raakt de schrijfster in de vergetelheid. Het is tijd dat Goedkoop zijn opdracht teruggeeft, schrijft Reinjan Mulder maandag in een opiniestuk.

Renate Rubinstein in 1970 in het Haagse perscentrum¿Nieuwspoort.Beeld ANP

De vorige maand verschenen dagboeken van Doeschka Meijsing laten zien hoe belangrijk het voor schrijvers is als er na hun dood nog ge­degen nieuwe publicaties over hen verschijnen. Je begrijpt meer van de achtergronden van hun werk en krijgt weer zin om alles te gaan herlezen.

Had Renate Rubinstein maar zo'n uitgever als Meijsing. Over haar zou twintig jaar geleden al een biografie verschijnen, maar die is er nu nog steeds niet.

Niet dat haar biograaf Hans Goedkoop zich niet aan zijn beloftes houdt. Toen hij het contract sloot voor de biografie, wilde hij daarin beslist geen inlevertermijn opnemen. Zijn biografie van Herman Heijermans had hem zoveel stress bezorgd dat hij voor een volgend project 'de tijd' wilde nemen.

Vrijwel vergeten
Dat heeft hij dus gedaan. En hoe! Op dit moment vraag ook Hans Goedkoop zelf zich regelmatig af of de biografie van Renate Rubinstein er ooit nog komt.

Wordt het dan geen tijd om iemand anders met de opdracht te belasten? Niet alleen zijn er al heel wat euro's in het project gevloeid zonder dat dit iets heeft opgeleverd, ook is de schrijfster om wie het gaat, vrijwel vergeten.

En dat terwijl ze kort voor haar dood had laten weten erg op een biografie te hopen. Het Letterkundig Museum zou daarvoor al heldere instructies hebben ontvangen, plus al haar brieven, dagboeken en agenda's.

Medewerking van erven
Ik weet dat uit een artikel dat onlangs in Hollands Maandblad stond. Daarin vertelde de romaniste Charlotte Goulmy hoe ze jaren geleden al een proefschrift over Rubinstein wilde schrijven. Dat werd toen verhinderd door de erven, die haar geen toegang tot de archieven gaven.

Beeld -

Reinjan Mulder is voormalig literatuurrecensent bij NRC Handelsblad, schrijver, uitgever en beeldend kunstenaar.

Datzelfde overkwam de oud-NRC Handelsblad-redacteur Ileen Montijn, de schoondochter van Karel van het Reve.

Zij kende Renates wereld al goed en was op verzoek van Podium-uitgever Joost Nijsen zelfs al aan een biografie begonnen.

Systematische tegenwerking
Ook zij moest daarmee ophouden toen ze van de erven geen medewerking kreeg. Had ze maar doorgezet! Dan hadden we nu tenminste een interessant boek gehad en wisten we wat beter wie de schrijfster ook alweer was.

Een dergelijke systematische tegenwerking van mensen die zich in Rubinsteins leven willen verdiepen, kan natuurlijk voortkomen uit zorgvuldigheid. Er mag geen misbruik worden gemaakt van privégegevens.

Misschien wilde men Hans Goedkoop ook wel steunen door hem de tijd te geven rustig door te werken. Maar zulke steun kan niet oneindig zijn. De literatuurgeschiedenis kent zijn eigen wetten. Kennelijk heeft die rust bij Goedkoop niet zo goed uitgepakt.

Geliefd en omstreden
Bij Renate Rubinstein komt daar nog iets bij. Zij was behalve geliefd ook omstreden. Dat wilde ze ook zijn. Ze kwam uit de traditie van het Amsterdamse studentenblad Propria Cures, waar je leert om systematisch dwars te liggen, en dat kon ze.

Maar wie graag dwarsligt, moet niet klagen over tegenspraak. En dat kon ze ook. Vooral in haar latere jaren begon ze zichzelf steeds meer als het geweten van de natie te zien, en gewetens twijfelen niet. En de mensen die nu over haar archief gaan, wekken al helemaal de indruk niet op kritiek gesteld te zijn.

Dat is jammer. Daarmee zijn ze er verantwoordelijk voor dat steeds minder mensen nog weten wie Renate Rubinstein was. Na 26 jaar raakt zelfs de beste schrijver vergeten als niet af en toe iemand het vuurtje opstookt.

Oplossing
In Hollands Maandblad kwam Charlotte Goulmy met een interessante oplossing voor wat inmiddels een drama mag heten. Ze stelt voor dat Hans Goedkoop zijn opdracht teruggeeft en in ruil voor de inmiddels ontvangen voorschotten en reis- en werkbeurzen - waarschijnlijk meer dan een ton - het materiaal dat hij verzameld heeft aan een ander beschikbaar stelt.

Dat lijkt me een verstandig voorstel. Toen Koos van Weringh een paar jaar geleden dreigde te bezwijken onder de biografie van de criminoloog en essayist Willem Nagel, werd zijn project ook in goed overleg door een ander overgenomen.

Waarom biedt iemand Hans Goedkoop nu ook niet even een helpende hand? Volgens Goulmy ligt al het materiaal voor het grijpen en kan de klus in een jaar geklaard zijn. Kom op, Hans, geef door die opdracht, en snel!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden