VVD-coryfeeën lovend over optreden Rutte

VDD-fractieleider Mark Rutte (r) en D66-fractieleider Alexander Pechtold (l) bij de interruptiemicrofoon tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer. Foto ANP

Een paardenmiddel was het, de motie van wantrouwen die Mark Rutte tijdens de algemene beschouwingen indiende tegen het kabinet. Maar bij de doorgaans kritische VVD-prominenten oogst de actie niets dan lof.

''Deze motie was een uitstekende zet,'' zegt oud-partijleider Hans Wiegel. Te meer omdat Rutte de steun kreeg van PVV en SP. ''Die steun markeert hoe groot de onvrede is over het kabinetsbeleid.''

''Dit kun je zeker een keer doen. Niet elke maand, want dan wordt het wapen bot, maar een enkele keer kan de Tweede Kamer op die manier een duidelijk signaal afgeven dat het kabinet niets doet, want dat is op dit moment het geval.''

Ook partijvoorzitter Ivo Opstelten schaart zich 'voor honderd procent' achter Rutte. Hij noemt de motie een 'logisch, consistent eindschot' dat prima past 'in de context van het verloop van de gehele algemene beschouwingen'.

In de Tweede Kamer kreeg Rutte het verwijt dat de VVD al te gemakkelijk greep naar het zwaarste middel dat een oppositiepartij ter beschikking staat. CDA-fractieleider Pieter van Geel zei dat Rutte 'de historische rol die de VVD in de Nederlandse politiek heeft vervuld' verkwanselde. PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer bevreemdde het dat niet fouten van ministers maar 'inhoudelijke meningsverschillen' de reden waren. Ook kreeg Rutte het verwijt zich te overschreeuwen om niet achter te blijven bij Geert Wilders, de concurrent op rechts die al een handvol moties van wantrouwen indiende tegen het hele kabinet.

Ook premier Jan Peter Balkenende legde gisteren de link met Wilders. ''Ik denk dat men nadrukkelijk heeft gekozen voor de koers van confrontatie. Ging het om het debat of om het afleggen van een statement? Dat zijn we een beetje gewend, maar dan van de heer Wilders.''

''Het is ongebruikelijk dat een potentiële regeringspartij zo'n zwaar wapen inzet,'' zegt ook VVD-kenner Gerrit Voerman, directeur van het Documentatiecentrum Politieke Partijen. ''Dat Rutte dit doet, kun je onmogelijk los zien van de concurrentiestrijd met Geert Wilders.''

''Op de lange termijn heeft Rutte de verhoudingen met het CDA wel ernstig op het spel gezet. Die partij wekt altijd de indruk liever met de VVD te regeren dan met de PvdA. Dat gevoel is nu wel weg. Bij het CDA zal nu het gevoel bestaan tot de PvdA veroordeeld te zijn. De cohesie binnen de coalitie zal door al deze aanvallen wel zijn vergroot.''

Maar volgens Wiegel diskwalificeert de VVD zich hiermee niet als regeringspartij. ''Ik denk dat andere partijen ook meer respect kunnen opbrengen voor een partij die durft te zeggen waar het op staat in plaats van halfzachte teksten uit te slaan.''

''Het was de eerste keer in de naoorlogse parlementaire geschiedenis dat de VVD naar dit instrument greep, maar we zitten ook in een situatie die haar weerga niet kent,'' valt Uri Rosenthal, fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer, Rutte bij. ''In een crisis als deze is het zaak snel en kordaat te handelen. En dat komt er niet uit bij dit kabinet.''

Oud-staatssecretaris voor de VVD Robin Linschoten is het daarmee eens. ''Kijk, een motie van wantrouwen indienen, vind ik altijd nogal kinderachtig als je het inhoudelijk ergens niet mee eens bent. Dan moet je gewoon het debat aangaan en de kiezer ervan overtuigen dat ze de volgende keer op jou moeten stemmen. Maar deze motie ging niet over inhoudelijke verschillen, maar over wel of niet regeren. Het parlement wordt een jaar naar huis gestuurd omdat al die commissies eerst aan het werk gaan. Dat raakt het vertrouwen in het kabinet.''

Dat Rutte en passant optrad als oppositieleider, noemt Rosenthal 'mooi meegenomen'. En Wiegel spreekt zelden zo lovend over Rutte die ook op Linschoten indruk heeft gemaakt. ''Ik vond Rutte goed. Hij straalde uit dat hij geloofde in wat hij zei, en hij had plezier in het debat. Zo zie ik hem het liefst. Hij is weer helemaal terug.'' (VERA SPAANS en BART VAN ZOELEN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden