Vuurwapenvrije stad is een illusie

Twee liquidaties en een poging daartoe in een paar weken tijd stellen stadsbestuur, politie en justitie weer voor de vraag hoe het vuurwapengeweld te stuiten. De rauwe werkelijkheid: dat zal nooit lukken, maar het zoeken moet doorgaan.

Beeld anp

Meevallers komen voor. Eind december hield de politie tijdens een preventieve fouilleeractie op het Mercatorplein een auto met twee mannen aan. In de auto lag een kogel. Huiszoekingen leverden in één Amsterdams huis een heuse vangst op: vier vuurwapens in de woning, een handgranaat en 150 patronen in de berging. De mannen zijn gearresteerd.

Diezelfde avond haalde de politie op het Mercatorplein en in de Geuzenbuurt, iets verderop in West, de bij dergelijke fouilleeracties meer gebruikelijke buit binnen: zes messen.

Voor de politie waren de vondsten aanleiding een volwassen persbericht rond te sturen dat vele media haalde. Dat zegt wat. Dat zegt dat het na ruim een decennium preventief fouilleren heel bijzonder is als vier vuurwapens en een handgranaat worden aangetroffen.

Meevaller?
Optimisten kunnen daaruit opmaken dat het misschien wel meevalt met het vuurwapenbezit in de stad. Pessimisten concluderen dat preventief fouilleren ondanks de zware inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van onschuldige passanten nauwelijks helpt bij het opsporen van de meer serieuze (vuur)wapens.

Onder deskundigen wint de opvatting terrein dat de pessimisten hier de realisten zijn.

Sceptische burgemeester
Burgemeester Eberhard van der Laan sloot zich onlangs in de gemeenteraadscommissie voor Algemene Zaken aan bij de sceptici. 'Als ik het scherp zeg, ben ik een klein beetje op weg naar de uitgang met het preventief fouilleren.'

In Amsterdam-Oost wil hij stoppen met het laten bevoelen van passanten tegen wie geen verdenking bestaat; voor West overweegt hij dat. 'Maar misschien is het beter daar in bepaalde buurten veel gerichter en veel spaarzamer te fouilleren.'

Dat zei Van der Laan niet zomaar, maar in antwoord op vragen van VVD-fractievoorzitter Robert Flos, die hem net had voorgehouden dat Amsterdam na rustige jaren 'helaas weer de moordhoofdstad is'. Hij wil méér fouilleren.

Liquidaties
Het liberale raadslid had verwezen naar de liquidaties van de Serviër Dalibor Spasic (27 december) en de Turkse Amsterdammer Aytas Göraler (4 januari) in Slotermeer en naar het feit dat in 2013 in Nieuw-West zeven doden zijn gevallen door geweld, tegen nul in 2012. Flos kon nog niet weten dat kort na zijn woorden in Buitenveldert een nieuwe liquidatiepoging zou worden gedaan, waarbij een twintigjarige Amsterdammer meermaals in zijn been werd geraakt en kogelgaten in vier auto's bewezen dat veel kogels waren verschoten.

'Net zoals alle Amsterdammers' was Van der Laan 'geschrokken' van het vuurwapengeweld. Hij moest vaststellen dat het met de veiligheid in de stad op vele terreinen weliswaar de goede kant uit gaat, maar dat het 'niet goed gaat met de liquidaties'.

Maatregelen
Terug naar de te nemen maatregelen.

Daarvan is het preventief fouilleren dus ook volgens Van der Laan en een flink deel van de raad geen geschikt middel gebleken om de meer professionele criminelen mee te stuiten. Op 20 februari, in de laatste vergadering voor de verkiezingen, zal het debat hoog oplaaien over de vraag of en in hoeverre het fouilleren moet worden afgeschaft nu dat sinds de invoering in 2002 mondjesmaat wat oplevert.

Misschien is het nuttig heel snel na misdrijven kortstondig in specifieke buurten te fouilleren: vooral om de geschokte bewoners te laten zien dat het stadsbestuur ingrijpt, maar niet zozeer met de illusie dat het vuurwapenbezit wordt teruggedrongen.

Van der Laan verwoordde het standpunt dat veel wetenschappers en betrokkenen bij de opsporing inmiddels huldigen: 'Juist de extreem zware categorie misdadigers is het minst vatbaar voor de obstakels die je opwerpt met preventief fouilleren.' De profs wandelen niet met wapens door de buurt met het risico in een fuik te lopen, maar sturen zeer gericht één of meer huurmoordenaars.

Aselectief
Dat preventief fouilleren alleen 'aselectief' mag, om het zogeheten etnisch profileren en discrimineren te voorkomen, maakt het een weinig efficiënte klus. Iederéén moet worden gecontroleerd, niet alleen degenen van wie de politie aanvoelt dat die misschien tot de 'doelgroep' van criminelen behoren. Het recht niet te worden gediscrimineerd moet zwaarder wegen dan de veiligheid als geen concrete verdenkingen bestaan, daarover is vrijwel iedereen het eens.

Hoe is het wapenbezit dan wél terug te dringen? Iedereen weet hoe ingewikkeld dat is.



Lees vandaag (16-01) meer in Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden