Necrologie

Vrome en pragmatische oliekoning in turbulente tijd

Officieel regeerde Abdullah Saudi-Arabië sinds de zomer van 2005, maar officieus gaf hij toen al bijna tien jaar vorm aan de politiek van de oliestaat. Hij loodste het oerconservatieve land door turbulente tijden. Vroomheid en pragmatisme kenmerkten zijn beleid. Abdullah overleed vrijdag. Hij was begin 90.

Abdullah in 2009 Beeld epa
Abdullah in 2009Beeld epa

Abdullah voerde in het uiterst behoudende koninkrijk voorzichtig hervormingen door. De buitenwereld merkte ze nauwelijks op, maar in eigen land was dat wel anders. De maatregelen morrelden aan het gezag van de machtige moslimgeestelijkheid en aan de ultraconservatieve tradities van Saudi-Arabië. Zo was hij gastheer van een interreligieuze gedachtewisseling waaraan ook joden deelnamen, richtte hij de eerste gemengde Saudische universiteit op en beloofde hij vrouwen stemrecht in de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar.

Maar ook de koning kan zich in Saudi-Arabië niet alles permitteren. Abdullah moest steeds het verbond onderhouden dat zijn familie heeft gesloten met de strenge geestelijken, omdat het gezag van de monarchie op die alliantie rust. Hij hield zich daarom bijvoorbeeld doof voor de roep van vrouwen om het recht op autorijden. Wel liet hij in de kranten enig debat over die kwestie toe en belette hij de uitvoering van een vonnis van tien zweepslagen voor een vrouw die het rijverbod aan haar laars had gelapt.

Troepen naar Bahrein
In zijn buitenlandbeleid stelde Abdullah zich op als een geharnast verdediger van de status quo. Hij moest niets hebben van de revoluties van 2011 die samen de Arabische Lente zijn gaan heten. Met hand en tand verzette hij zich tegen de opstand van de bevolking tegen de soennitische kliek van koningen, emirs en sjeiks die al decennia in de Golfstaten de dienst uitmaakt. De koning deinsde er niet voor terug troepen te sturen naar buurland Bahrein om een opstand van de sjiitische meerderheid tegen de soennitische elite te helpen neerslaan.

In eigen land drukte Abdullah iedere vorm van oppositie onverwijld de kop in, maar investeerde ook miljarden in banen en voorzieningen. Al die tijd behield hij de steun, door dik en dun, van de Verenigde Staten. Washington beschouwt het bondgenootschap met Saudi-Arabië simpelweg als te belangrijk om op het spel te zetten.

Voorzichtig en langzaam
Abdullah veranderde het koninkrijk, heel voorzichtig en heel langzaam. Hij deed dat niet geheel uit vrije wil. De aanslagen van 11 september 2001 op de Verenigde Staten leidden tot zware Amerikaanse druk om extremistische uitwassen binnen zijn land aan te pakken. Aanslagen van aanhangers van Al Qaida deden het Saudische regime daarna beseffen dat het moest veranderen om te overleven.

Kroonprins Abdullah nam eind 1995 de macht over, nadat zijn halfbroer, koning Fahd, was getroffen door een beroerte. Hoewel de machtswisseling enige tijd later formeel werd teruggedraaid, bleef Abdullah de facto het land regeren. In de jaren daarna vertegenwoordigde hij Saudi-Arabië op diverse buitenlandse bijeenkomsten en reisde hij door Europa, de Verenigde Staten en Japan.

Broers troonopvolgers
Abdullah ibn Abdul Aziz al-Saud werd in 1924 geboren als dertiende zoon van de circa 38 zonen die koning Abdul Aziz bin Abd al-Rahman bin Faisal al-Saud, grondlegger van Saudi-Arabië, verwekte bij een schare aan echtgenotes. Zijn moeder was lid van de Rashid-clan van de Shammar, een machtige bedoeïenenstam die in 1921 door al-Saud was verslagen.

Abdullah was getrouwd met 4 vrouwen, en had er zeker 25 verstoten. Hij heeft zeven zonen en vijftien dochters. De troonopvolger is Abdullahs 79-jarige halfbroer Salman. Abdullah overleefde twee eerdere kroonprinsen. Het koningschap gaat in Saudi-Arabië niet over van vader op zoon, maar van broer op broer.

Het koninkrijk is al decennia onder de hoede van een van de zonen van zijn oprichter en eerste vorst, Abdul-Aziz bin Saud. Omdat diens schier eindeloze reservoir aan zonen eindelijk leegraakt dient zich een heikele kwestie aan. Wanneer maken zij immers plaats voor een volgende generatie? Voorlopig lijkt Salman die discussie nog op afstand te houden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden