Plus

Vreugde om Trump, maar hoe lang gaat deze euforie duren?

De overwinning van Donald Trump is ook de winst van de boze, witte Amerikanen. Het is de vraag of die euforie van lange duur is. Teleurstelling en nieuwe woede liggen op de loer.

Grote vreugde om winst van TrumpBeeld ANP

De victorie van Trump heeft tot vreugde geleid bij de Amerikanen die wel een opkikkertje konden gebruiken. Eindelijk is de gevestigde orde verslagen, het woord is nu aan het volk.

"De vergeten mannen en vrouwen zullen niet langer vergeten worden," zei Trump woensdagochtend in zijn overwinningsspeech, waarin hij Amerika voorspoed beloofde.

Het zal zijn achterban hoop geven. De verbittering over banenverlies, globalisering en de angst voor migratie zijn even naar de achtergrond verdreven. Ook is eindelijk afgerekend met vermaledijde elite die jarenlang de lakens uitdeelde in Washington en op Wall Street.

Maar voor hoe lang? Is met het aantreden van Trump, de overwinning van het populisme, de bodem weggeslagen onder de onvrede van zoveel Amerikanen?

Socioloog Dick Pels denk van niet. "De boze Trump-aanhangers zullen een paar weken tevreden zijn, misschien een paar maanden. Daarna zal blijken dat zijn beloftes loos zijn."

Verzoenende toon
Ook Wouter van der Brug, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, denkt niet dat Trump de boosheid bij de onderklasse en de lagere middenklasse in de Verenigde Staten zal wegnemen.

"Veel Trumpaanhangers rekenen er nu op dat Trump zijn beloftes gaat waarmaken en werkgelegenheid terugbrengt, handelsverdragen opzegt en de Amerikaanse industrie beschermt."

Dat zal lastig zijn. "De Amerikaanse president heeft veel invloed in het buitenland, maar veel minder in de binnenlandse politiek. In Amerika is sprake van een goed georganiseerde hindermacht. Door de politieke tweedeling, ook binnen de Republikeinse partij, is het lastig beslissingen door te voeren." Teleurstellingen zijn bijna onvermijdelijk, zegt Van der Brug.

Woensdag verbrak Trump al zijn eerste belofte, met zijn verzoenende toon jegens Hillary Clinton, die hij eerst dreigde op te sluiten.

Vergelijk het met Geert Wilders, die het kabinet-Rutte I van VVD en CDA gedoogsteun gaf. In de Nederlandse coalitiepolitiek is het noodzakelijk compromissen te sluiten en onmogelijk om bijvoorbeeld de grenzen dicht te gooien. Wilders haakte af en verloor dik in de daaropvolgende verkiezingen.

'De vergeten mannen en vrouwen zullen niet langer vergeten worden,' zei Trump woensdagochtend in zijn overwinningsspeechBeeld ANP

Een populist moet de dienst uitmaken om verwachtingen waar te maken, zoals president Recep Erdogan in Turkije of Vladimir Poetin in Rusland. En als ze er alsnog niet in slagen de verwachtingen waar te maken, gaan ze op zoek naar nieuwe vijanden om die de schuld te geven, zoals het Westen, of een politieke tegenstander.

Sterke leider
"Wat populistische stromingen gemeen hebben, is hun fascinatie met een sterke leider en een 'politiek van het geloof': een geloof dat hun waarheid absoluut is," zegt Pels.

Populisme heeft bovendien een zelfversterkend effect. "Uit onderzoek blijkt dat stemmers op populistische partijen zich door de boodschap van de populistische leiders laten beïnvloeden. De onvrede die er toch al was wordt hierdoor dus extra versterkt," aldus Van der Brug.

De winst van Trump is een steun in de rug voor populistische partijen in Nederland, Frankrijk en Duitsland, waar binnenkort verkiezingen zijn. Van der Brug verwacht niet dat Trumps zege in deze landen van grote invloed zal zijn. "In Europa is de vluchtelingencrisis belangrijker voor de populisten dan de Amerikaanse verkiezingen."

De ontknoping van de Amerikaanse verkiezingen was in ons blog live te volgen. Hier lees je alle updates terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden