Plus

Vraagtekens bij het religieuze succes van The Passion

15.000 bezoekers worden donderdagavond verwacht bij The Passion, dat de Amsterdamse Bijlmer als decor heeft. Het relispektakel leeft, maar het geloof lijkt daar weinig aan bij te dragen. 'Iedereen pikt er weer wat anders uit.'

Beeld ANP

Spektakel, popconcert, volksvermaak met licht hysterische trekken, maar ook de verbeelding van het lijdensverhaal zoals dat al eeuwen gebeurt in de paastijd.

The Passion is een heerlijke kluif voor Ernst van den Hemel. Voor het Meertens Instituut doet de religiewetenschapper onder meer onderzoek naar het passiespel in de moderne tijd, met de jaarlijkse live op televisie uitgezonden kruisweg van Jezus Christus als bekendste voorbeeld.

"The Passion is in acht jaar uitgegroeid tot een traditie," stelt Van den Hemel. "Echt een fenomeen van deze tijd, dat religieuze beleving en zoektocht naar gedeelde verhalen moeiteloos combineert met amusement en citymarketing."

Spektakel
Met elk jaar circa 15.000 bezoekers en miljoenen kijkers voldoet het evenement aan de doelstellingen van de organisatoren om een breed publiek kennis te laten nemen van het paas­verhaal.

Aanleiding voor de eerste editie van The Passion was een onderzoek dat uitwees dat slechts een kwart van de Nederlanders op de hoogte was van de christelijke wortels van het feest.

Van den Hemel: "In die opzet is men zeker geslaagd. Met behulp van een multimediaal spektakel wordt een breed publiek verleid om de kruisweg mee te beleven. Het is in essentie niet anders dan in de middeleeuwen, toen op markten in deze tijd van het jaar de passiespelen werden uitgevoerd."

Virtuele processie
De makers van The Passion hebben het voordeel van de moderne communicatiemiddelen, en daar wordt gretig gebruik van gemaakt. De uitzending op televisie gaat gepaard met een grote hoeveelheid informatie op internet en sociale media.

Interviews met de hoofdrolspelers en korte reportages over de voorbereidingen moeten het publiek opwarmen voor de grote show, maar ook is er bijvoorbeeld de mogelijkheid voor thuisblijvers om mee te lopen met de virtuele processie, een optie waarvoor zich tot nog toe meer dan duizend mensen hebben aan­gemeld.

Ook helemaal van deze tijd: een gratis polsbandje waarmee de betrokkenheid bij het paasverhaal kan worden uitgedragen.

Pauzenummer van de Super Bowl
Sinds de start van The Passion heeft het evenement in het hele land op kleine schaal navolging gekregen. Kerken openen de deuren om op groot scherm naar de uitzending te kijken, in andere gemeenten wordt een lokale uitvoering georganiseerd. In Zaanstad werd zaterdag al een Zaanse Passion gelopen, inclusief licht­gevend kruis en muziek van Coldplay en Marco Borsato.

Van den Hemel: "Het doet denken aan de ontwikkeling die ook de Matthäus-Passion doormaakt. Overal in het land wordt het stuk uitgevoerd, op allerlei verschillende manieren. Zie bijvoorbeeld de meezing-Matthäus. Het is een bloeiende traditie die deel is gaan uitmaken van de nationale identiteit."

3,1
Vorig jaar keken 3,1 miljoen Nederlanders naar The Passion op televisie. Het evenement in Leeuwarden trok 16.000 bezoekers.

250
Het zes meter lange kruis dat wordt meegedragen, weegt 250 kilo. De veertig dragers worden geselecteerd op hun lengte.

900
In de processie lopen vanavond 900 mensen mee. De route door de Bijlmer wordt uit veiligheids­overwegingen geheimgehouden.

De populariserende aanpak van The Passion valt lang niet overal in goede aarde. Van den ­Hemel was vorig jaar bij de opvoering in Leeuwarden, en kreeg tijdens de avond flyers in zijn handen gedrukt van bezorgde actiegroepen.

"Het amusementsgehalte is in de ogen van sommige christenen te groot. Zij vrezen dat die verwereldlijking van het geloof tot verwatering leidt. Zij herkennen het echte geloof niet meer. Dat was trouwens ook de verwarring tijdens de opvoering van The Passion in de Verenigde Staten. Commentatoren schreven na afloop dat zij niet goed wisten of zij nu naar een religieus evenement hadden gekeken of naar het pauzenummer van de Super Bowl."

Zwarte acteur
Ook de onderzoeker zet vraagtekens bij het religieuze succes van het spektakel. "De organisatoren zetten in op een boodschap van universele verbroedering en saamhorigheid. Er is altijd wel een ongelovige van de partij, of een vluchteling. Maar als je naar de reacties op sociale media kijkt, ligt het complexer."

"Vorig jaar was er nog veel te doen over de zwarte acteur die de rol van Jezus op zich nam, of de dreiging van terreur tijdens zo'n massaal bezocht evenement. Ik merkte in Leeuwarden ook dat de trots op Friesland heel manifest aanwezig was. En de lokale jeugd leek vooral blij dat er wat te beleven was. Dat is natuurlijk de consequentie van zo'n brede enscenering. Iedereen pikt er weer wat anders uit."

Van den Hemel deed ook onderzoek naar wat 'de afterpassion' wordt genoemd: het bezoek aan kerken in de buurt in de weken na The Passion.

"De verwachting was dat het daar drukker dan normaal zou zijn, maar daar was eerlijk gezegd weinig van te merken. In die zin blijft de vraag of het spektakel bijdraagt aan een werkelijke vergroting van de interesse in het geloof, of dat de redenen van het succes op andere vlakken moeten worden gezocht."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden