Plus

VR leert diabetici gezonder boodschappen doen

Ga tegen etenstijd boodschappen doen en je komt terug met een zak chips of iets anders dat je zeker niet van plan was te kopen. Kan een app diabetici bijbrengen hoe ze de verleiding kunnen weerstaan?

Vooralsnog doet de virtuele supermarkt nog het meest denken aan computerspellen van begin deze eeuw. Beeld -

Schappen vol koekjes in glinsterende verpakkingen, kunstig uitgestalde Franse kaasjes en rijen vol felgekleurde zakken chips, aangeprezen op schreeuwerige reclameborden. Wie weleens met lekkere trek naar de winkel gaat, weet hoe moeilijk het kan zijn om al deze ongezonde lekkernijen links te laten liggen.

Om op zo'n moment niet met een reep chocolade en wél met een zak appels thuis te komen, kan behoorlijk lastig zijn. Zeker voor diabetici is het belangrijk de verleidingen te kunnen weerstaan. Om hen te helpen, werken onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, Tilburg University en het VUmc samen aan een virtuele supermarkt voor mensen met diabetes.

Die supermarkt moet uiteindelijk te gebruiken zijn als gratis trainingsapp. Daarmee kunnen mensen het doen van boodschappen oefenen, in de hoop dat het steeds makkelijker wordt om het chipspad te negeren in de traditionele supermarkt. Uiteindelijk zouden ze daardoor dus gezonder eten.

Hersenactiviteit
De virtuele supermarkt zelf bestaat al een paar jaar, maar een app was er nog niet van gemaakt. Universitair hoofddocent digitale gezondheidscommunicatie Nynke van der Laan ontwikkelde een aantal jaar geleden, toen nog voor het UMC Utrecht, met als doel om de hersenactiviteit te meten van mensen die in de supermarkt staan.

In een echte supermarkt hersenonderzoek doen, is lastig: zeker als je mensen in een enorme MRI-scanner wil leggen. Met een virtuele supermarkt kan dat wel.

Beeld -

De virtuele supermarkt is tot nu tot niet meer dan een computerprogramma. Met een headset op en controllers kun je om je heen kijken, producten pakken door je arm uit te strekken, of door je knieën gaan om de goedkopere huismerken op de onderste plank te bekijken.

Appvorm
Alleen hebben niet veel mensen zo'n dure headset thuis liggen. Om de virtuele supermarkt ook voor hen beschikbaar te maken, gieten de onderzoekers deze nu in appvorm, mét een lightversie van de virtualrealityervaring.

Met een soort bril waarin je je smartphone kunt klemmen, heb je al voor een paar euro het gevoel dat je in de virtuele supermarkt staat. Door je knieën buigen en iets van een lage plank pakken lukt nog niet - althans niet met de huidige technologie - maar om je heen kijken kan wel.

Echte leven
Identiek aan je lokale buurtsuper is de virtuele versie bepaald nog niet: je bevindt je duidelijk in een digitale wereld, die wel wat weg heeft van computerspelletjes uit het begin van deze eeuw - en dan meer van De Sims 3 dan van de hypergedetailleerde game The Witcher. Toch gedragen mensen zich hier bijna als in een echte supermarkt, vertelt Van der Laan.

Juist hier zit ook de onzekerheid van dit onderzoek. Als je mensen traint om lekkernijen te vermijden en aanbiedingen te negeren in een virtuele supermarkt, lukt hen dat dan ook bij de plaatselijke Albert Heijn?

"We vermoeden van wel," zegt communicatiewetenschapper Gert-Jan de Bruijn van de Universiteit van Amsterdam, die het project leidt. "Je ziet dat zulke aandachtstrainingen in echte omgevingen werken en ook dat virtuele ervaringen steeds dichter bij echte ervaringen liggen, dus we verwachten er veel van. Zeker weten doen we het echter niet."

Het project is dan ook gefinancierd als high-risk, high-gain door ZonMw en het Diabetes Fonds, legt hij uit: het is onzeker of het uitpakt zoals de onderzoekers hopen, maar áls het lukt, dan zou je er veel mensen goedkoop mee kunnen helpen.

Twijfel
Diabetesverpleegkundige Corina Vos, die werkt bij zorgbedrijf Evean en niet betrokken is bij het onderzoek, twijfelt of het zal werken. "Ik ben voorstander van alles wat diabetici kan helpen, al vraag ik me af in hoeverre mensen zich anders gaan gedragen door zo'n app. Je kunt het dan waarschijnlijk het beste koppelen aan een bezoek aan een diëtist, die mensen toch al helpt om gezondere keuzes te maken."

Al denkt ze dat niet iedereen de app zal gaan gebruiken, "veel van de patiënten die ik zie, zijn al ouder en hebben niet eens een smartphone. Je zult er eerder jongere patiënten mee bereiken."

Diabetes
De app is vooral voor mensen met diabetes type 2, vroeger ook ouderdomssuiker genoemd, omdat juist zij gebaat zijn bij een gezonde leefstijl. In Nederland hebben bijna een miljoen mensen diabetes. Wie overgewicht heeft en weinig beweegt, loopt meer risico de ziekte te krijgen. En wie gezonder gaat leven, kan minder last krijgen van diabetes en zelfs genezen - maar gedragsveranderingen zijn moeilijk.

"Je kunt mensen wel tips geven, maar we merken dat dat bijna niet werkt," vertelt communicatiewetenschapper De Bruijn. "En als het al werkt, dan alleen op korte termijn, en dan vooral bij hoogopgeleiden die al gemotiveerd waren om hun gedrag te veranderen."

Maak een lijstje

De ontwikkeling van de app begint eind dit jaar. Volgend jaar moet de eerste versie zijn te downloaden.

Voor wie voor die tijd al gedisciplineerder boodschappen wil doen, heeft universitair hoofddocent digitale gezondheidscommunicatie Nynke van der Laan alvast een tip: "Doe één keer per week boodschappen als je niet hongerig bent en maak een boodschappenlijstje. Op die manier is de kans het kleinst dat je met allerlei dingen thuiskomt die je niet nodig hebt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden