Plus

Voorstelling over het bewogen leven van Lieve Hugo

In een kroeg of in het Concertgebouw, drummer, zanger en showman Lieve Hugo pakte het publiek altijd en overal in. Theatermaker Guus Pengel maakte een voorstelling over zijn bewogen leven.

John Oldenstam als Lieve Hugo, met Melanie Olieberg als zijn vrouw Jetty.Beeld Ricardo Tuinfort

In de platenkast van zijn ouders stond één Surinaamse lp: King of kaseko van Lieve Hugo. "Zijn muziek was voor mij iets van vroeger," vertelt Guus Pengel.

"Tot ik als kampleider meeging met een kinderkamp in Brabant van de Evangelische Broedergemeente. Om de moeders te bedanken die de hele week zo lekker voor ons hadden gekookt, zongen we op de bonte avond Blaka rosoe. Tot mijn stomme verbazing zong de hele zaal uit volle borst mee, jong en oud."

Daar moet ik nog een keer iets mee doen, dacht Pengel, die in dezelfde periode zijn eerste stappen zette als toneelschrijver. Twintig jaar later heeft hij een reputatie opgebouwd als tekstschrijver voor onder anderen Jörgen Raymann.

Ook was hij story developer bij de speelfilm Tuintje in mijn hart én schrijver van A poku tori, een muzikale toneelvoorstelling uit 2010 over het leven van Lieve Hugo. Speciaal voor de Black Achievement Month wordt die hernomen: 30 september in de Amsterdamse Stadsschouwburg, 8 oktober in de Stadsschouwburg Utrecht.

Amsterdam
Pengel maakte de voorstelling met producent Ricardo Tuinfort. Dat het lang geduurd heeft voor de productie in het theater te zien was, had te maken met de zoektocht naar financiering.

"Tegenwoordig begin je daarmee, maar in het geval van Lieve Hugo was het plan er veel eerder dan het geld. Aan de voorstelling zelf hebben we ook nog wel moeten sleutelen. We begonnen met een verteller, later is dat de moederfiguur geworden, gespeeld door Gerda Havertong. Daarmee viel het stuk op zijn plaats."

Het is de eerste keer dat het muziektheaterstuk in Amsterdam te zien zal zijn. Dat is opmerkelijk, vanwege de grote Surinaamse gemeenschap, maar ook omdat Hugo Uiterloo (1934-1975) hier in zijn korte leven veel sporen heeft nagelaten. Zijn optreden met het Orchestra Washboard op het Holland Festival van 1970 betekende voor veel Nederlanders een eerste kennismaking met de aanstekelijke Surinaamse kaseko.

Gliphoeve
De enthousiaste reacties haalden Uiterloo over om de oversteek te maken van Suriname naar Nederland, met Bijlmerflat Gliphoeve als zijn nieuwe uitvalsbasis. Uiterloo overleed op 15 november 1975 op 40-jarige leeftijd in Amsterdam aan de gevolgen van maagkanker, na onwel te zijn geworden tijdens een optreden met de Happy Boys in club Sosa op de hoek van de Vijzelstraat en de Herengracht.

Dat was twee weken voor de onafhankelijkheid van Suriname. Het stoffelijk overschot vloog mee met het vliegtuig dat ook premier Joop den Uyl naar Paramaribo bracht. "In een van zijn liedjes had Lieve Hugo zijn dood voorspeld," vertelt Guus Pengel.

"Er gingen geruchten dat iemand een vloek over hem had uitgesproken. Die verhalen droegen natuurlijk in niet geringe mate bij aan de mythevorming rond zijn persoon, naast de tragiek van zijn overlijden op jonge leeftijd."

Voor een toneelschrijver, erkent Pengel, is zo'n dramatisch leven een goudmijn. "Als kind was hij bepaald niet lief en werd in een opvoedingsgesticht geplaatst. Daar kwam hij in aanraking met de muziek, met name de Amerikaanse gospel. De muziek heeft hem de weg gewezen in zijn leven. Tegelijkertijd heeft hij met zijn persoonlijkheid grote invloed gehad op de muziek zoals die indertijd in Suriname werd beleefd."

Vernieuwer
Uiterloo groeide uit tot een vernieuwer in tal van opzichten. "In een tijd dat de voorkeur uitging naar mooi gezongen meerstemmige Nederlandse of Engelse liederen, kwam Lieve Hugo met teksten in het sranantongo, de taal van het volk. Teksten die ook nog eens ergens over gingen. Bijvoorbeeld over de gewoonte om kinderen in Suriname een harde opvoeding te geven. Het slaan van kinderen is niet meer van deze tijd, zong Lieve Hugo. Hij koppelde muzikaliteit aan inhoud, en dat was echt iets nieuws."

Lieve Hugo tilde de kaseko naar een hoger niveau, en was in de jaren tachtig een bron van inspiratie voor nieuwe Surinaamse groepen, zoals Trafassi.

Pengel: "Hij was de eerste die traditionele kinderliedjes koos als uitgangspunt voor uitgesponnen kasekonummers. Met teksten waarin vaak het randje van het fatsoen werd opgezocht, zoals het nummer Poenta Poenta over het vrouwelijk geslachtsdeel. Van hem accepteerden mensen dat."

In de voorstelling A poku tori, met John Oldenstam in de hoofdrol, komen beide aspecten van Uiterloo aan de orde, zijn dramatische leven en zijn invloed als muzikale vernieuwer. "Het is echt een eerbetoon," zegt Pengel.

"Tijdens de eerdere voorstellingen die we in Nederland en Suriname speelden, merkten we aan de reacties van het publiek dat de erfenis van Lieve Hugo nog springlevend is. Dat hij nu een plekje heeft gekregen in het programma van de Black Achievement Month vind ik heel mooi, maar ook zeer terecht."

'Op het podium was hij een ander mens'

Charisma. Dat is het eerste woord dat komt opborrelen bij Ivor Mitchell (68) als hem wordt gevraagd de artiest Lieve Hugo te omschrijven. Mitchell, eerder bassend voor Drukwerk, Ronald Snijders en Womack & Womack, tegenwoordig docent op de Muziekschool in Paramaribo, kende hem goed.

"Een rustige jongen in de omgang die op het podium een ander mens werd. Een ongelooflijke energie kwam er dan vrij, en heel veel emoties. Met zijn uitstraling wist hij het publiek in extase te brengen. Hij was een natuurtalent."

Mitchell leerde Uiterloo kennen in Suriname. "Hugo was toen nog drummer in het Orchestra Washboard. De vaste bassist van het orkest was politieman, en werd af en toe weggeroepen voor zijn werk. Dan viel ik in. Hugo mocht af en toe de zang van een nummer voor zijn rekening nemen, en daar reageerde het publiek meteen op. De mensen zagen hem graag aan het werk. Hij was een geboren showman."

Happy Boys
Mitchell volgde Uiterloo naar Nederland, en maakte deel uit van zijn begeleidingsband Happy Boys. Ook speelde hij mee op King of kaseko, die in 1974 werd opgenomen in de Intertonestudio in Heemstede. "Hugo was geweldig in het bespelen van het publiek. Lachend, pratend en zingend wond hij de mensen om zijn vinger. Hij kon geweldig improviseren. Als hij een dame lekker zag dansen in de zaal, zong hij verder over haar. Hij schudde het allemaal uit zijn mouw."

In dezelfde periode werd Mitchell opgenomen in het ziekenhuis. "Hugo kwam me opzoeken, net als Billy Jones, de zanger van de Twinkle Stars en een ander groot talent. Ze vertelden me dat ik een beetje rustig aan moest doen, en goed voor mezelf moest zorgen."

"Hugo en Billy zijn allebei op jonge leeftijd overleden. Ik voel me echt bevoorrecht dat ik ze heb mogen kennen. Ik koester dat nog steeds."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden