'Voorkomen overlijdens Dam tot Damloop is een illusie'

De organisatie van de Dam tot Damloop kreeg in 2016 te maken met het derde overlijdensgeval in zeven jaar tijd. 'De doden voorkomen is een illusie.'

De Dam tot Damloop is het grootste hardloopevenement van NederlandBeeld anp

De Dam tot Damloop kan al jaren rekenen op een massaal aantal deelnemers. De wedstrijd over 10 Engelse mijl (16,1 kilometer) is met ongeveer 35.000 lopers per jaar uitgegroeid tot het grootste hardloopevenement van Nederland. Met drie overlijdensgevallen is het sterftecijfer onevenredig groot.

Uit onderzoek van de Nederlandse Atletiekunie blijkt dat over vergelijkbare afstanden gemiddeld één op de 400.000 hardlopers komt te overlijden. Gerekend vanaf 2009 ligt dat cijfer bij de Dam tot Damloop ongeveer op één op de 100.000 deelnemers. In vergelijking: bij een marathon overlijdt gemiddeld ook één op de 100.000 lopers.

Een eenduidige verklaring is er niet. In Italië en Frankrijk moeten alle deelnemers voor een dergelijke afstand een medische sporttest doen om de inschrijving te valideren. Tijdens de test wordt gecontroleerd of het lichaam, en met name het hart, in staat is zware inspanningen te leveren. Tot 1983 was deze test in Nederland ook verplichte kost.

Risico's
"Deze test suggereert dat risico's op te sporen zijn," zegt Peter Hollander, bewegingswetenschapper aan de VU. "Maar de kans dat je echt iets vindt, is buitengewoon klein. Je haalt er vrijwel geen mensen uit die met lichte hartproblemen kampen. En de mensen die wel echt last hebben van hun hart, filteren zichzelf al voor de inschrijving van een evenement."

Naast het medische mankement van de keuring is het praktisch gezien onbegonnen werk. In Nederland is er geen capaciteit om voor een evenement als de Dam tot Damloop iedereen een medische test te laten doen.

Gerard NijboerBeeld Het Parool

Ook Gerard Nijboer, voormalig Nederlands kampioen op de marathon en tegenwoordig coördinator loopevenementen bij de Atletiekunie, ziet geen oplossing in de sport. "Het probleem is niet te tackelen. De doden voorkomen is een illusie. Uit de sportkeuringen komt bijna niets. Er zijn gevallen bekend die na een sporttest zijn overleden bij intensief sporten. Tijdens het hardlopen heb je zeven keer meer kans op hartproblemen dan in rust."

Afwijkingen
De overlijdensgevallen tijdens het sporten zijn grofweg in twee categorieën te delen: De jongere van onder de 35 jaar oud die blijkt een lichte aangeboren (hart)afwijking te hebben en lopers van 35 jaar en ouder die problemen hebben gekregen in de loop van hun leven.

De laatste twee doden bij de Dam tot Damloop waren twintigers. Beiden leden ze aan een heatstroke toen ze bij de finish in Zaandam kwamen. "Een heatstroke voel je niet aankomen. Het wordt veroorzaakt door relatief lichte afwijkingen," zegt Hollander. "Het overkomt je. Dit had ook bij een les zumba of andere inspanning kunnen gebeuren."

"We zien dit vooral vlak voor of vlak na de finish gebeuren. Gedreven door de klok om onder een bepaalde tijd te duiken, gaan vermoeide lopers nog over de grens," zegt Nijboer. "De kans dat er dan iets met je gebeurt, is met warmte iets groter."

Warmte
In 2009, 2014 en 2016 liep de temperatuur bij de Dam tot Damloop, traditiegetrouw op de derde zondag van september gehouden, op tot boven de 20 graden Celsius. Organisator Le Champion heeft nooit nagedacht over een andere plek op de agenda, die is er gewoon niet.

"De internationale hardloopagenda is bomvol," zegt Jacques Loomans, directeur van Le Champion. "We beoordelen bij iedere editie of het verantwoord is te lopen, maar een andere datum is te moeilijk. In overleg met de veiligheidsregio waren deze editie geen extra maatregelen nodig voor de warmte.""

"Onze EHBO-structuur heeft zeer hoge prioriteit en daar kijken we ook nu weer grondig naar. Daarnaast blijven we onze deelnemers waarschuwen. Ook voorafgaande aan de laatste editie hebben we iedereen gemaild met de waarschuwing goed te drinken en rustig te lopen. We doen wat we kunnen," zegt Loomans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden