Voor PvdA en CDA is uitslag helemaal geen goede basis

Er was opluchting op de verkiezingsbijeenkomsten vorige week woensdag van CDA en PvdA. Bij de PvdA ook vreugde over de mogelijke nieuwe politieke problemen van het kabinet-Rutte in de Eerste Kamer, maar vooral toch opluchting.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ook in de media de teneur na de verkiezingen was dat het allemaal erg is meegevallen voor de twee voormalige grote partijen. Wat opiniepeilingen allemaal al niet vermogen.

Op deze redactie, maar ongetwijfeld ook op andere, drukken we elkaar herhaaldelijk op het hart peilingen zoveel mogelijk te negeren. En dat doen we ook zoveel mogelijk. Af en toe slipt er wel eens één tussendoor, maar de gewoonte is peilingen zo min mogelijk te publiceren.
Dat wil niet zeggen dat ze, op politici en op journalisten, geen grote invloed hebben. Ze bepalen in hoge mate de blik op de werkelijkheid. De peilingen waren voor PvdA en CDA zo slecht, dat zelfs het enorme verlies van vorige week als een meevaller uitgelegd kon worden. Door politici van beide partijen, maar ook in de media.

Doordenkend over de uitslag kun je dat uiteindelijk natuurlijk helemaal niet beweren. De twee partijen haalden tezamen vorige week nog maar een derde van de uitgebrachte stemmen.
Tot 2006 waren CDA en PvdA gezamenlijk, een enkele uitzondering daargelaten, goed voor meer dan de helft van de stemmen. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 ging de weg omlaag. Bij alle verkiezingen nadien, voor de gemeenten, de Kamer, het Europees Parlement en de Provinciale Staten ging er steeds weer wat meer af.

Deze trend op langere termijn is heel wat belangrijker dan de opgeluchte reacties over een goede basis die de uitslag zou bieden om verder te werken, zoals CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma op de uitslagenavond stelde.

Niets wijst er tot nu toe immers op dat CDA en PvdA nog met succes terug kunnen vechten. Het is bovendien wel erg simplistisch om de voortdurende malaise dan maar toe te schrijven aan leiderschapswisselingen of stadhouderloze tijdperken.
CDA en PvdA zijn aan het einde van hun natuurlijke levenscyclus, schreef Maurice de Hond vorige week in de Volkskrant. Niet ten onrechte. De PvdA slaagde er tientallen jaren in om de liberale vleugel en de meer arbeideristische vleugel van de sociaal-democratie onder één dak te verenigen. Maar inmiddels zijn oriëntatie en belangen van die vleugels zo uit elkaar gegroeid dat ook andere partijen hen onderdak kunnen bieden.

Bij het CDA is het unieke er ook wel van af. De brede middenpartij had de gematigde christelijke grondslag als onderscheidend punt. Nu de christelijke kiezer er niet langer bezwaar in ziet zich te verbinden aan een niet-christelijke partij is de aantrekkingskracht uiteraard een stuk minder. Zeker als het CDA zich inhoudelijk ook nog eens sterk op de conservatieve vleugel van de politiek wil profileren.

Zoals PvdA en CDA er momenteel voorstaan, zijn het vooral partijen met een succesvol verleden. Het meer op de huidige tijd toegesneden antwoord wordt door andere partijen beter verwoord. In die zin ziet de toekomst er somber uit, terwijl de rust in de Nederlandse politiek er ook niet groter op wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden