Plus

Vogelenzang dreigt te verpieteren: 'Er moet iets gebeuren'

Als gevolg van de vergrijzing dreigt Vogelenzang te verpieteren. Slimme ingrepen moeten het dorp leefbaar en vitaal houden. Gezinnen met kinderen spelen daarin een belangrijke rol.

Een expositie van bloemmozaïeken in Vogelenzang Beeld Dingena Mol

Vroeger, vertelt Dico van der Meer van Vitaal Vogelenzang, concentreerde het dorpsleven zich rond twee iconische plekken: de kerk van Onze-Lieve-Vrouw Tenhemelopneming en het Huis te Vogelenzang, het onderkomen van de familie Barnaart.

Willem Barnaart, rijk geworden met de handel in garen en band in Haarlem, streek aan het begin van de negentiende eeuw neer op het landgoed en vanaf dat moment was het terrein ook een beetje van het dorp.

Schaatsen op de vijver
"Als het 's winters vroor, mochten de kinderen uit het dorp komen schaatsen op de vijver," schildert Van der Meer een romantisch beeld. "De familie schonk warme chocolademelk en wie geen schaatsen had, mocht op zolder een paar uitzoeken uit een grote kist."

Twee eeuwen later staan de kerk en het landhuis nog steeds op dezelfde plek, maar nu wordt in Vogelenzang vooral met spanning en zorg gekeken naar de basisschool in het dorp, De Paradijsvogel. Met ruim honderd leerlingen zit de school griezelig dicht tegen de opheffingsnorm aan.

Sluiting zou voor het vergrijsde Vogelenzang een groot verlies zijn, zegt Van der Meer. "Het betekent niet alleen dat onze kinderen voortaan op de fiets naar Bennebroek moeten, de school speelt ook een belangrijke rol in het sociale leven. In een klein dorp als Vogelenzang is dat sociaal verband toch al kwetsbaar. Voorzieningen die verdwijnen, komen nooit meer terug."

Om het tij te keren, hebben de dorpelingen het heft in handen genomen. Met hulp van een projectleider van de gemeente Bloemendaal en een onderzoeksbureau is vorige zomer een denktank van bewoners opgericht onder de naam Vitaal Vogelenzang.

Woningbouw
De afgelopen maanden werden drukbezochte bijeenkomsten in het dorpshuis gehouden, gesprekken gevoerd met de professionals die zich in het dorp bezighouden met zorg, welzijn en veiligheid en nagedacht over scenario's die Vogelenzang leefbaar en vitaal kunnen houden. "Goede voorzieningen, krachtige input van bewoners en ruimte voor nieuwe woningen," somt Van der Meer de uitgangspunten op.

Woningbouw is misschien wel het belangrijkste wapen tegen de vergrijzing. In een klein dorp als Vogelenzang (ruim tweeduizend inwoners verdeeld over duizend huishoudens) gaat het niet eens om grote aantallen: met veertig tot zestig nieuwe woningen kunnen de starters en gezinnen die het dorp zo hard nodig heeft een plek krijgen.

Mogelijkheden
Die maken nu weinig kans: in het bepaald niet rijke Vogelenzang staan momenteel drie woningen onder de zeven ton te koop en de wachttijd voor een sociale huurwoning bedraagt zeven jaar. Met zestig nieuwe woningen, luidt de vuistregel, krijgt de school er vijftig kinderen bij, dat geeft zeker tien jaar lucht.

Er zijn mogelijkheden, vertelt Marnix Groenland van onderzoeksbureau Companen, om het instrument van de nieuwbouw nog wat intelligenter in te zetten. "Het nadeel van zestig woningen in één keer is dat de kinderen in die huizen ook weer groot worden en van school gaan."

"In een dorp hier in de buurt, De Zilk, worden met zekere regelmaat kleine plukjes van enkele tientallen woningen gebouwd om een permanente aanwas te krijgen. Dat werkt goed. Het loont om te blijven bouwen, al moet daar natuurlijk wel ruimte voor zijn, ook in het bestemmingsplan."

Ook in de mix kan worden gestuurd, bijvoorbeeld door aantrekkelijke seniorenappartementen te bouwen voor alleenstaande ouderen in een eengezinswoning.

Netwerk rond de basisschool
Huizen zijn de hardware, de mensen vormen de software. In de denktank is ook hard nagedacht over het verder versterken van het sociale verband in het dorp. Daarin speelt de basisschool weer een belangrijke rol. De Paradijsvogel biedt al onderdak aan een kleine bibliotheek, die wordt beheerd door een cliënt van de nabijgelegen zorgboerderij. De schoolkinderen op hun beurt lezen geregeld voor aan dementerende ouderen in het dorp.

Schooldirecteur Dorien Hulsebosch zou dat netwerk graag verder uitbouwen, bijvoorbeeld door de kinderen tijdens de lunchpauze te laten sporten op de aangrenzende tennisvelden. Wellicht komen daar weer wat nieuwe leden voor de vereniging uit voort.

Bescheiden
Beslissend voor de plannen is de medewerking van de gemeenteraad, die voor de zomer een besluit moet nemen over het reddingsplan. CDA-raadslid André Burger zegt zich niet te kunnen voorstellen dat zijn collega's de inspanningen van de inwoners niet belonen met groen licht voor de woningbouw.

"Het is best een groot project, maar het is duidelijk dat er iets moet gebeuren. Het afgelopen jaar is al een bescheiden budget beschikbaar gesteld voor kleine ingrepen, zoals het opknappen van het dorpsplein. Nu moet een grote stap worden gezet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden