Plus

Vmbo'ers hebben ook baat bij een tussenjaar

Een tussenjaar is voor vwo'ers en havisten inmiddels normaal. Maar vmbo'ers moeten meteen doorleren, met vaak een verkeerd gekozen opleiding en uitval tot gevolg.

Kee van Rijk (16): 'Ik heb wel stress omdat ik niet echt weet wat ik wil.' Beeld Mats van Soolingen

Bijna tien procent van de scholieren die naar het hbo of de universiteit gaan nemen een tussenjaar. Zo'n jaar waarin je jezelf kunt leren kennen, kunt reizen door Azië, een horecabaantje neemt om die reizen te betalen en even lucht hebt na vijf tot zeven jaar schoolbanken. Het is ook een jaar waarin je echt goed kunt nadenken over een studie.

Maar vmbo'ers moeten wel meteen kiezen, want wie klaar is met het vmbo is pas zestien, soms vijftien jaar en nog leerplichtig. Leerplichtig ben je tot je een startkwalificatie hebt gehaald: een havodiploma of een diploma op mbo-2 niveau.

Geen tussenjaar dus. En dat laat zich zien in de uitval in het mbo. Een op de acht mbo'ers wisselt van studie. En van hen haalt een derde niet binnen vijf jaar een diploma. Zou een tussenjaar ook niet handig zijn voor vmbo'ers?

Thais eiland
Elke van den Hout (48), voormalig communicatieadviseur bij de brandweer, zag haar eigen dochter Kee op haar vijftiende al worstelen met een beroepskeuze. Zo jong al weten wat je de komende jaren gaat doen, dat is toch gek? vond ze.

"Zelf heb ik van alles uitgeprobeerd als tiener. Geschiedenis, Nederlands, omgangskunde. Ook nog een jaar gereisd. Dat gun ik deze jongeren ook."

Daarom bedacht ze het M-jaar, een tussenjaar voor vmbo'ers (de m staat voor middenjaar), niet om lekker op een Thais eiland vakantie te vieren, maar om tijd en ruimte te krijgen om te experimenteren zonder dat het meteen consequenties heeft voor de toekomst. In de strijd tegen de alom gehekelde keuzestress zou het M-jaar best een uitkomst kunnen zijn.

Het lastige van een tussenjaar voor vmbo'ers is de leerplicht. Daarom is Van den Hout in gesprek met een regionaal opleidingscentrum (roc) om samen het jaar te organiseren. Binnen een mbo kan dat goed.

Het M-jaar zal bestaan uit drie delen. Een deel vakken volgen, waarbij scholieren drie onderwerpen kunnen kiezen waar ze beter in willen worden. "Als je bijvoorbeeld slecht was in wiskunde en je wilt dat opvijzelen, kan dat. Of als je juist goed was in Engels en je een certificaat op havo-niveau wilt halen, zou dat ook moeten kunnen," zegt Van den Hout.

Eigen pad
Het tweede deel gaat over persoonlijke ontwikkeling. "Filosofie bijvoorbeeld. Waarom zouden alleen vwo'ers dat krijgen?" Het laatste bestaat uit beroepsoriëntatie.

"Denk aan veel korte snuffelstages, kijkdagdelen en proeflessen op het mbo, echte opdrachten uit het bedrijfsleven en beroepenmarkten. De leerlingen die eigen baas willen worden, krijgen een voorproefje 'ondernemen', en netwerken."

Het idee is dat de M-jaarscholieren in een soort stamklas zitten en verder hun eigen pad kiezen. Ze hoopt volgend schooljaar met een pilotklas in Amsterdam te beginnen.

Zo veel positieve reacties als Van den Hout tot nu kreeg, had ze niet verwacht. Ze was al te gast bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bij schoolbestuurders en ouders. Spontaan kreeg ze een aanmelding van een jongere die erover had gelezen op de website. "Blijkbaar is er veel behoefte aan."

Dat een tussenjaar ook een jaar vertraging oplevert, ziet Van den Hout anders. "Is dit vertraging, nee toch? Voortijdig van school gaan is erger. En wat doe je als je halverwege het jaar stopt? Dan hang je ook maar een beetje thuis."

Kee van Rijk (16): ' Ik kies op gevoel, ik kijk niet naar welke opleiding de meeste kans geeft op een baan.' Beeld Mats van Soolingen

'Ik heb wel stress omdat ik niet echt weet wat ik wil'

Kee van Rijk (16)
E
indexamenjaar vmbo-t, Montessori Lyceum Amsterdam

"Sinds vorig jaar hebben we het vak Toekomst voor Talent. Daar word je geholpen om een beroep te kiezen. Het heeft me wel geholpen, want ik dacht eerst dat ik wel met oude mensen wilde werken, maar dat heb ik in een project uitgeprobeerd en dat blijkt toch niet echt iets voor mij."

"Ik zit nu te denken aan agogisch medewerker of schoonheidsspecialist, maar het voelt erg vroeg om die beslissing al te nemen. Ik kies op gevoel, ik kijk niet naar welke opleiding de meeste kans geeft op een baan."

"Naar de havo kan ik niet omdat mijn cijfers te laag zijn, maar ik heb ook meer zin om naar een roc te gaan. Ik hoef ook niet zo nodig naar het hbo daarna. Ik heb wel stress omdat ik niet echt weet wat ik wil. School doet wel moeite om je te helpen, het ligt aan mij dat ik het nog niet weet."

Ken Satchantook (16): 'We moeten als vmbo'ers echt vroeg kiezen.' Beeld Mats van Soolingen

'Ik zou heel graag een jaar iets willen uitproberen'

Ken Satchantook (16)
Eindexamenjaar vmbo-t, Montessori Lyceum Amsterdam

"Ik weet nog helemaal niet wat ik wil gaan doen. Ik zit nu maar te kijken of er een managementopleiding is op het roc. Maar ik heb me nog nergens ingeschreven."

"Ik zou heel graag een jaar iets willen uitproberen, maar dat kan nog niet echt. We moeten als vmbo'ers echt vroeg kiezen, terwijl ik nog lang wil ­studeren, want na het mbo wil ik hbo doen."

"Sommige klasgenoten weten van jongs af aan al wat ze willen worden. Chef-kok of voetbaltrainer. Naar de havo kan ik niet, want mijn cijfers zijn daarvoor niet goed genoeg."

Ik wil ook liever meer gaan werken en daarnaast studeren dan nog naar school. Mijn broers zijn na een jaar mbo alweer gestopt met hun opleiding. Dat is best verspilling. Een tussenjaar lijkt me wel wat: dan kun je tenminste echt goed kiezen. Jammer dat het er nog niet is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden