Plus

Vijf Amsterdamse panden waarover spookverhalen gaan

Spoken bestaan niet, maar er zijn toch verduiveld veel panden in Amsterdam waar zich geregeld geesten vertonen. Corrie Verkerk schreef er een boek over.

Een oud-medewerker van Casablanca aan de Zeedijk zag tijdens het schoonmaken eens een stoel uit zichzelf door de zaak schuiven. 'Wel 75 centimeter.'Beeld Carly Wollaert

De avond dat Corrie Verkerk (60) begon met schrijven aan haar spookhuisboek gingen plots de lampen in haar huis knipperen. Twee tegelijk stopten ermee. Het gaf haar wel een beetje een vreemd gevoel, zegt ze. "Ik dacht: het zal toch niet waar zijn? Is dit toeval?"

Voor alle duidelijkheid: Verkerk gelooft níet in spoken. Echt niet hoor. Toch? "Echt niet." Dat twee lampen tegelijk uitgaan heeft toch vooral te maken met die 'niet zo geweldige bedrading' in haar eeuwenoude huis op de Wallen, probeert ze zichzelf wijs te maken.

"Ja, je moet wat. Want ik geloof niet in spoken. Maar veel vrienden die ik beschouw als slimme en nuchtere mensen geloven er wel in. Dus..."

Dracula in de Blijmer
Alweer veertien jaar geleden schreef Verkerk, oud-verslaggever van Het Parool, samen met haar toenmalige collega Malika Sevil het boek Amsterdamse Spookhuizen. ­Inmiddels was het wel tijd voor een herziene uitgave, die Verkerk door tijdgebrek bij Sevil overigens alleen schreef. "Er dienden zich steeds nieuwe verhalen aan waarvan ik dacht: die zouden óók in ons boek moeten." PS beschrijft vijf 'spookhuizen' uit Verkerks boek.

De meeste staan in de binnenstad natuurlijk, zegt ze. Maar Verkerk deed haar best in nieuwere buurten geestverschijningen op te sporen. "Ook in Osdorp en Zuid kwam ik ze tegen. En in Zuidoost. Dracula in de Bijlmer. De hoogbouw daar kent spoekoe-flats. Er waren bijvoorbeeld jongeren die rondom de gesloopte flat Eeftink 's nachts, steeds op hetzelfde tijdstip, een vrouw zagen zweven."

Goed, ze gelooft - officieel - dus niet in spoken. Maar hoe verklaart Verkerk dan de vele, vele verhalen die haar de ­afgelopen jaren ter ore kwamen? "Ik verklaar ze niet. Want inderdaad, je kunt proberen overal verklaringen voor te vinden, maar sommige dingen zijn gewoon vreemd."

"En het is waar dat veel spookverhalen afkomstig zijn van horecagelegenheden waar veel gedronken wordt, natuurlijk. Maar tegelijk: veel mensen die heel verstandig zijn, en echt niet continu onder invloed, hebben ervaringen die eigenlijk niet verklaarbaar zijn."

Corrie Verkerk: Amsterdamse spookhuizen, uitgeverij De Kring, €16,50. Verkerk geeft ook twee spooktours door de stad in december.

Witsenhuis, Oosterpark 82Beeld Carly Wollaert

Witsenhuis, Oosterpark 82

Er wonen 'armlastige' schrijvers tegenwoordig. Tijdelijk hebben ze de beschikking over het huis, meestal voor een ­periode van een jaar. Op stand is het, zo uitkijkend over het Oosterpark. Maar er gebeuren de vreemdste dingen, zegt Paula Ligtvoet, voorheen beheerder van het Witsenmuseum dat ook in het pand zit.

Een oorbel verdween spoorloos bijvoorbeeld.Tot weken later een uitgeleend schilderij met de beeltenis van Marie Witsen-Schorr, de weduwe van naamgever Willem Witsen, terugkeerde van een tentoonstelling. "En wat denk je? Oorbel terug. Ineens lag hij pal voor de deur."

Oud-bewoner Hans ­Redeker maakte ook iets geks mee. Toen hij 's avonds thuiskwam trof hij zijn huiskamer, die 's morgens nog in perfecte staat was geweest, aan met alles onder een dikke laag stof.

Jessica Voeten, dochter van oud-bewoonster Marga Minco, voelde op trap meer dan eens dat 'iets' haar enkel vasthield. Schrijvers hebben verbeeldingskracht, maar in het Witsenhuis lijkt meer aan de hand.

Casablanca, Zeedijk 26Beeld Carly Wollaert

Casablanca, Zeedijk 26

Een vluchthaven voor mensen die eigenlijk beter naar huis hadden kunnen gaan. ­Casablanca is een kroeg waar je altijd ­terechtkan, hoe laat het ook is, in welke toestand ook. Als alles de deuren sluit, wordt er hier op de Zeedijk gewoon doorgefeest.

Ook door spoken, zo gaat het verhaal. Met name in de belendende restaurant-theaterruimte op nummer 26 hielden de geesten soms zo heftig huis dat personeel halsoverkop het pand verliet. "Ik vind een potje matten leuk, maar je moet wel weten tegen wie of wat."

Een oud-medewerker zag tijdens het schoonmaken eens een stoel uit zichzelf door de zaak schuiven. "Wel 75 centimeter." En om het verwijt alvast voor te zijn: "Ik drink geen druppel hoor, alleen koffie."

Later is de zaak een beetje genormaliseerd: een schoonzus van een oud-medewerker tipte hem dat het het best zou zijn om ­gewoon tegen 'het' te zeggen dat men van dergelijke zaken niet gediend was bij Casablanca. Het hielp, een beetje.

Spinhuissteeg 4Beeld Carly Wollaert

Spinhuissteeg 4

Het voldeed aan alle voorwaarden voor een fijn spookhuis. Zwevende handen midden in de nacht, natuurlijk met een brandende kaars. Gekke geluiden, niet zelden een gemompel alsof er iemand uit een gebedenboek liep te prevelen. ­Gestommel en gerommel.

Wat nu het hotel Radisson Blu is op de Spinhuissteeg 4, gold in de jaren zestig en ­zeventig van de vorige eeuw als een ­begeesterd huis. Musicus Han Reiziger, later presentator van Reiziger in muziek, woonde er. En was er doodsbang. "Ik ging nooit kijken op zolder, daar was ik te bang voor."

De reden? Ooit waren er in het pand een pastorie en een priesterhuis gevestigd, waar in 1850 een monnik zich zou hebben verhangen uit liefdesverdriet. Precies daar waar de monnik zelfmoord pleegde hadden Reiziger en zijn huisgenoten een piano geplaatst. "Je hoorde er altijd wel iets."

Het waren de sixties, dus Reiziger liet zich niet van de wijs brengen: de huisgeest werd ­'bezworen' met muziek en veel drank. Het hotel heeft tegenwoordig geen last meer van gespook. Hoewel: volgens sommige verhalen zorgt de dolende monnik nog steeds voor onverklaarbaar gestommel.

Amrath Hotel, Prins Hendrikkade 108Beeld Carly Wollaert

Amrath Hotel, Prins Hendrikkade 108

Zelfs overdag heeft het voormalig Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade wel iets van een ouderwets spookslot, maar 's avonds, als het stiller wordt en het rond de markante torentjes een beetje gaat nevelen, is het er ronduit griezelig.

Hier lijkt zelfs sprake van een spookhotel met internationale ­allure. In 2011 was er zelfs sprake van een 'spookepidemie'. In kamer 235, zo schreven Amerikaanse gasten, gingen de gordijnen in de ochtend en 's nachts uit zichzelf open en dicht. ­

Andere gasten merkten dat kastdeuren 's morgens ineens wijd open stonden. En een derde schreef allerlei vreemde ­geluiden te hebben gehoord. "Alsof er glazen heen en weer werden ­geschoven. It's freaky."

Een Aziatische verslaggeefster van een reiswebsite ­omschreef zichzelf als 'pretty fearless', maar ook zij liet in haar kamer de hele nacht het licht uit voorzorg maar aan.

Tuschinski, Reguliersbreestraat 26Beeld Carly Wollaert

Tuschinski, Reguliersbreestraat 26

Overdag en 's avonds is het er druk, staat het volume bij films vaak op de hoogste stand. Maar midden in de nacht, als het er stil zou moeten zijn, klinkt er in ­Tuschinski vaak een onverklaarbaar gezucht, gepiep en gekreun.

Een poltergeist, dat kon niet anders. De wraak misschien van het achterbuurtje dat moest worden gesloopt voor de bouw van het bioscooptheater en dat, ook dat nog, luisterde naar de naam Duivelshoek? Maar zó onverklaarbaar bleek het niet te zijn.

Omdat, volgens directeur Abraham ­Tuschinski, ­iedere gast recht had op een goed zicht op het scherm, rustte het balkon niet op pilaren, maar op enorme horizontale dwarsbinten.

Tijdens voorstellingen zakte het balkon steeds ietsje onder het ­gewicht van het publiek, om zich ­gedurende de nacht met veel gepiep en gekraak weer 'op te richten'. Raadsel opgelost.

Hoewel: onder personeel gaat nog steeds het verhaal dat het wellicht de geesten zijn van onderduikers die tijdens de oorlog verstopt hebben ­gezeten onder in het eerste balkon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden