Plus

Vier gevechten van het komende politieke jaar

Terwijl het kabinet naar het einde tuft, staan de politieke partijen volop in campagnestand. Let op deze vier gevechten. En een wapenstilstand.

Beeld Dadara

Gevecht #1 Alle ballen op Rutte

De man met de meest begeerde baan van het Binnenhof weet als geen ander dat ze allemaal op hem zullen jagen. Omdat het kan. Ooit was hij 'Rubberen Rutte', de teflonpremier op wie niemand vat wist te krijgen.

Maar sinds hij boete deed voor zijn boulevard van gebroken beloften - 1000 euro voor elke werkende, geen geld meer naar de Grieken en geen gesleutel aan de hypotheekrenteaftrek - gaat Mark Rutte opeens door het leven als de sorrypremier.

Door het stof
Rutte neemt een gok. Door ruim zeven maanden voor de verkiezingen kniediep door het stof te gaan - 'ik baal van mezelf' -, hoopt de VVD-leider voor de hand liggende aanvallen op zijn betrouwbaarheid af te slaan. De inzet is dat kiezers hem in maart allang vergiffenis hebben geschonken en de premierbonus gunnen, met een derde termijn als beloning.

Maar zonder slag of stoot zal dit niet gaan. Er zal geen dag voorbijgaan of Geert Wilders (PVV), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en al die andere concurrenten zullen hem inwrijven dat hij nog veel vaker sorry had moeten zeggen.

Of zoals een spindoctor ter oppositiezijde zegt: "Ons lijstje is wel wat langer dan die drie beloften waar hij nu excuses voor heeft aangeboden."

Sterke troef
Rutte heeft echter een sterke troef in handen. De overheidsfinanciën zijn onder zijn leiding onmiskenbaar opgefleurd. En was dat nou niet de belangrijkste belofte die hij deed?

Niet voor niets koos hij uit het stapeltje kwartetkaarten die op de formatietafel lagen juist deze als eerste uit, klinkt het in VVD-kringen. En hij heeft natuurlijk laten zien dat hij, lenig als hij is, met elke partij een coalitie kan smeden. Geen geringe kwaliteit in een politiek landschap dat zo versnipperd is.

Een linkse broedertwist op kousenvoeten
En zo is er toch nog één linkse politicus die elke zondag monter aan de dag begint. Als orakel Maurice de Hond heeft gesproken, draait GroenLinksleider Jesse Klaver zich nog een keer om. Voor collega's Diederik Samsom (PvdA) en Emile Roemer (SP) begint het maandaggevoel steeds vroeger, al is Samsom daar alweer een jaar of vier aan gewend.

'Ons lijstje is wel wat langer dan die drie gebroken beloften' Beeld anp

Gevecht #2 Een linkse broedertwist op kousenvoeten

En zo is er toch nog één linkse politicus die elke zondag monter aan de dag begint. Als orakel Maurice de Hond heeft gesproken, draait GroenLinksleider Jesse Klaver zich nog een keer om. Voor collega's Diederik Samsom (PvdA) en Emile Roemer (SP) begint het maandaggevoel steeds vroeger, al is Samsom daar alweer een jaar of vier aan gewend.

De 'ongeduldige' Klaver staat te popelen om een nieuwe orde te scheppen op links, waarbij het traditioneel kleine GroenLinks opeens de lakens uitdeelt. Aan zelfvertrouwen geen gebrek bij de nieuwe JFK, al merkt een Haagse insider fijntjes op dat Klaver nog nooit echt is getest. "En we weten allemaal hoe het vorige keer Roemer verging," nadat die in 2012 aanvankelijk op ruim dertig zetels had gestaan.

Linkse partijen hebben altijd de mond vol van innige samenwerking, maar in verkiezingstijd, en zeker bij de daaropvolgende formatie, valt het blok al snel uiteen. Bij de SP klinken doorgaans weinig warme woorden voor PvdA'ers, andersom is de genegenheid evenmin groot.

Campagne voeren ten koste van elkaar
Toch heeft links alle reden elkaar vast te houden, nu, afgaand op de verhoudingen in de Eerste Kamer, een kabinet met een centrumrechts blok van VVD, CDA en D66 voor de hand ligt. Campagne voeren ten koste van elkaar is op links risky business.

Complicerende factor is dat Samsom en Roemer intussen vechten voor hun politieke leven. Roemer lijkt alle kaarten te hebben gezet op de zorg. Hij floepte er bij Pauw zelfs een breekpunt uit: zonder einde aan de marktwerking doet de SP niet mee aan een kabinet.

Daarmee zet hij zich nu al buitenspel bij de formatie, hoont de concurrentie: 'amateurisme ten top'. Samsom moet tegelijk nog maar zien of hij überhaupt lijsttrekker wordt. Dat heeft Klaver alvast beter voor elkaar.

Gevecht #3 Wilders, de favoriete vijand van iedereen

Het wordt Wilders tegen de rest. Namen de andere lijsttrekkers hem in de Tweede Kamer al voortdurend onder vuur, met de campagne schakelt iedereen nog een beetje bij.

Nadat de PVV-leider zijn verkiezingsprogramma (een A4'tje met elf straffe punten) had gelanceerd, was CDA-leider Sybrand Buma er snel bij. "Wilders steekt Rutte naar de kroon als kampioen van de loze beloftes."

Zeker de verdere de-islamisering wakkert alom woede aan. Het sluiten van moskeeën bijvoorbeeld. "Eerst was het 'minder, minder' en nu ook 'dicht, dicht, dicht' en 'weg, weg weg'," zegt premier Rutte. "Het is een soort giftig pessimisme waar ik me tegen verzet."

Arme outcast
In de Haagse wandelgangen ziet men Wilders 'radicaliseren', steeds harder stelling nemen. Dat isoleert hem van de anderen. "Er liggen nu al zo vijf, zes punten op tafel waar niemand mee akkoord kan, dus zelfs als hij groot wordt, is er niemand die met hem in zee kan," zegt een ingewijde.

Dat neemt niet weg dat de álle anderen zich heerlijk tegen Wilders af zullen zetten, met wat zij een 'fatsoenlijker' verhaal vinden. Nu al sluiten VVD, CDA en PvdA hem (voorzichtig) uit. Al is dat gevaarlijk, want het werkt sympathie in de hand voor die arme outcast Geert.

Wat wel steekt: Wilders staat op nóg een front alleen. Zijn torenhoge peilingen zijn jaloersmakend.

Geert Wilders Beeld anp

Gevecht #4 De boze kleintjes zijn op oorlogspad

Ze vinden allemaal wat anders. Zijn links, rechts, voor gezinnen, ouderen, allochtoon of juist de autochtonen, maar één ding hebben de kleinere partijen 50Plus, Denk en VNL gemeen: ze zijn boos.

Boos dat de ouderen worden 'gepakt' (Henk Krol), boos over ongelijkheid in de samenleving (Tunahan Kuzu en Sylvana Simons), of boos dat 'de gewone man' niet wordt gehoord (Jan Roos). Geheel naar Wilders' voorbeeld mijdt Denk vaak de praat­programma's en traditionele media, om 'ongefilterd' via eigen (Facebook)kanalen de achterban te bereiken.

De peilingen zijn vooralsnog alleen voor Krol rooskleurig, maar vooral Roos en Kuzu zullen verkiezingsdebatten flink kunnen ontregelen of nieuwe kiezers weten te lokken. Denk rekent op de allochtone achterban, terwijl Roos zijn GeenStijlfans misschien meekrijgt. "Minimaal vier en maximaal tien zetels," voorspelt die laatste vast. Denk houdt het op vijf. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het alvast niet.

Staakt het vuren: Coalitiemakkers

Ze zoeken elkaar graag op, VVD en PvdA. Zeker op economische thema's is het voor liberalen en sociaaldemocraten prettig om elkaar aan te vallen, om de vaak haaks op elkaar staande standpunten te benadrukken. Deze strategie betaalde zich in 2012 glansrijk uit, toen Rutte met zijn VVD een tweestrijd uitvocht met Samsoms PvdA.

Rutte kreeg wat hij wilde, een tweede termijn in het Torentje, maar kreeg daar wel gezelschap van een partij die even daarvoor nog was weggezet als het 'rode gevaar'. Een herhaling van dit scenario is dan ook onwaarschijnlijk: niemand die Rutte of Samsom nog zou geloven.

En dus zal het hooguit blijven bij wat vriendelijk vuur tussen beide coalitiepartners. Ook al omdat beide partijen willen benadrukken dat het anno 2017 mogelijk is een kabinet de rit uit te laten zitten. Stabiel bestuur in een onstabiele tijd, daar hopen VVD en PvdA voor te worden beloond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden