Plus

Vertrekkend havendirecteur: 'Fossiel blijft de basis'

Directeur Dertje Meijer verlaat na zeven jaar de Amsterdamse haven. Die draait nog op fossiele brandstoffen, maar dat is volgens haar juist een fundament voor vernieuwing.

Dertje MeijerBeeld Eva Plevier

Nee, havendirecteur Dertje Meijer heeft écht nog geen nieuwe baan. Per 1 augustus vertrekt ze na vijftien jaar bij het Amsterdamse havenbedrijf, zonder dat ze al een nieuwe werkgever heeft. "Ik wilde echt even afstand nemen, het hoofd leegmaken. Ik vertrouw erop dat ik weer iets nieuws vind, ik heb altijd leuk werk gehad. Op een gegeven moment ben je in de vijftig en ga je nadenken: wil ik dit voor de rest van mijn leven?"

Zeven jaar geleden werd ze president-directeur van de haven, toen nog een gemeente­bedrijf. In 2009 volgde ze Hans Gerson op, die wethouder werd. De crisis was net begonnen. "We dachten aan een tijdelijke hiccup." Dat de voorraad fossiele brandstoffen eindig is, was toen binnen de grootste benzinehaven van de wereld en de tweede steenkoolhaven van Europa nauwelijks een thema. "In de jaren daarna zijn we er wel achtergekomen dat een ander tijdperk is aangebroken."

Op meer punten is de haven van nu een wereld van verschil, vergeleken met vijftien jaar geleden. "Toen had je nog veel havenbaronnen die zelf eigenaar waren van hun bedrijf. De meeste bedrijven zijn nu onderdeel van een groot internationaal concern." Het havenbedrijf zelf is verzelfstandigd. En binnenkort begint de bouw van de vurig verlangde nieuwe zeesluis bij IJmuiden, groter en minder gevoelig voor storingen dan de Noordersluis uit 1929. De logistiek verandert zienderogen door nieuwe ict-toepassingen. De industrie wordt onderdeel van een circulaire economie waarin afval zoveel mogelijk wordt hergebruikt.

"Zo'n bedrijf als jachtenbouwer Feadship, daar hadden we een paar jaar geleden niet aan getrokken. We gingen voor heel veel lading. Nu zien we: daar draait het niet alleen om. Nu zien we een mooi bedrijf met een mooi product, goede toeleveranciers, vakmanschap, werkgelegenheid."

Het opzetten van start-upbroedplaats Prodock, ook zoiets. "Daar hadden we vroeger niet eens over nagedacht. Destijds hadden mensen wel het beeld: de haven, dat is oude economie. Dat is aan het veranderen. Wij horen echt iets meer bij de nieuwe economie."

De Amsterdamse havenBeeld anp

Na een korte dip boekte de haven het ene recordjaar na het andere, toch vooral door fossiele brandstoffen...
"Fossiel is financieel een gezonde basis voor een havenbedrijf. Dat blijft de komende jaren ook zo, verwacht ik, en dat is alleen maar fijn, want het geeft de haven de kans het nieuwe stuk te ontwikkelen. Tachtig procent van onze investeringen zetten we in op de nieuwe economie, de rest is onderhoud van het oude. Ik heb in 2007 ook zelf gezegd: we moeten niet nog meer inzetten op fossiele ladingstromen - ik had bij Fokker gezien dat je niet afhankelijk moest zijn van één of twee producten. Toen hebben we al vastgelegd, als eerste haven in West-Europa: geen nieuwe fossiele energie­terminals meer."

Was het niet mogelijk eerder om te buigen, afknijpen, weg van fossiel?
"Niet voor ons. Als er ooit een politiek besluit zou zijn dat kolen hier niet meer mogen, wordt dat heel duur. Dan moeten we die contracten afkopen. Wel zijn we heel strikt geweest waardoor ze hebben geïnvesteerd in de modernste terminals met nauwelijks stof-, geur- en geluidsoverlast."

Volgens jullie toekomstvisie van voor de klimaattop spelen kolen tot 2030 een grote rol. Denken jullie dat nog steeds?
"Wanneer het zo ver is, weet niemand. Ik denk dat benzine langer doorgaat dan kolen, dat is zo ongeveer het enige wat ik erover kan zeggen. De kolen gaan vooral Duitsland in. Als wij dat niet doen, en Rotterdam ook niet, gaan ze in Duitsland weer over op bruinkool. Dat is veel viezer."

Houdt u het voor mogelijk dat er weer containeroverslag in Amsterdam komt?
"Dat zou best eens kunnen, als de nieuwe sluis er is. Dan nog kan je niet de allergrootste schepen van de wereld hier hebben. Maar wel de schepen die naar Hamburg en Antwerpen varen. Amsterdam heeft van oudsher goede relaties met Zuid-Amerika en Afrika, dat biedt ook weer mogelijkheden."

Wat heeft de verzelfstandiging voor verschil gemaakt?
"We moesten reageren op allerlei vragen uit de gemeenteraad. Nu kunnen we, zolang we ons houden aan onze langetermijnvisie, gewoon het bedrijf runnen. En dat is prettig, want havens zijn gebaseerd op langetermijndenken en de politiek niet altijd. Dan kon het gebeuren dat je een nieuwe wethouder kreeg en dan ging het weer helemaal de andere kant op."

En waar heeft u zelf het grootste verschil gemaakt?
"Iemand vroeg me: was die verzelfstandiging er ook geweest zonder jou? En ik geloof dat ik heb gezegd: nee. In de stad was niemand die het echt wilde, Hans Gerson was ook niet zo enthousiast. Maar vanuit het bedrijf wilden we het heel graag. En wethouder Ossel ook wel."

Hoe ziet de haven van de nieuwe economie eruit?
"Als een bedrijventerrein met water. Ook in de toekomst blijven er dingen over water komen. We kunnen nu proberen te verzinnen welke dat zijn, maar we weten het gewoon niet. Maar dat we de kracht van de haven niet meer alleen afmeten aan het overslagvolume, daar ben ik van overtuigd. We gaan kijken naar de toegevoegde waarde, de werkgelegenheid, minder overlast. Heel anders dan vroeger."

"Recycling wordt een belangrijke factor. Oude dingen hergebruiken dichtbij de stad, dat past heel goed. Hadden we ook al, maar vroeger zei ik: wat moeten we met een tegelfabrikant in de haven? Of Waternet? Dat neemt allemaal dure grond in beslag! Of frituurvet dat wordt opgewerkt tot biodiesel en oude autobanden die in de haven een bestanddeel worden van zoab. Schroot hebben we ook altijd gehad. Vroeger dachten we: wat moeten we ermee? Een groot verschil."

Maar als de groei niet meer in het volume moet zitten is de nieuwe, grote sluis toch eigenlijk een investering voor de haven die is geweest?
"Er moest rond 2030 toch een nieuwe komen, de oude sluis is behoorlijk afgeschreven. Ook werd de sluis al rond 2000 te krap, want schepen worden steeds groter. We verwachten gewoon niet dat de overslag voor 2030 opeens instort. In de tussentijd werken we aan de nieuwe haven. Het fossiele laat je een beetje bloeien en intussen laat je het nieuwe groeien."

Vliegen en varen

Dertje Meijer (1963) werd in 2009 president-directeur van de Amsterdamse haven. Vanaf 2001 werkte ze daar al, onder meer als commercieel directeur. Voor haar komst naar Amsterdam werkte Meijer als directiesecretaris en als hoofd verkoop bij Schiphol. Van 1990 tot 1996 was ze in dienst van vliegtuigbouwer Fokker en het Duitse moederbedrijf Dasa. Per 1 augustus vertrekt ze bij het havenbedrijf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden