Plus

Vertrekkend directeur schuldhulpverlening: 'Protocollen werken niet'

Van bestraffen tot bemoedigen: hoe directeur Jurenne Hooi de aanpak van de schuld­hulpverlening in Zuidoost op de schop nam.

Jurenne Hooi: 'Mensen met armoedestress hebben grote moeite hun leven te organiseren.' Beeld Marc Driessen

De eerste maanden waren de moeilijkste - en dat had niets te maken met de bestrijding van de armoede. Jurenne Hooi was in 2005 amper neergestreken in Zuidoost, toen ze bij het doornemen van de boeken ontdekte dat twee medewerkers samen met een ambtenaar van de ­gemeente in de jaren daarvoor fraude hadden gepleegd.

Fraude op grote schaal: in enkele ­jaren was naar schatting een miljoen euro verduisterd, geld dat bestemd was voor de cliënten van de schuldhulpverlening. Een dieptepunt, zegt ze twaalf jaar later bij haar afscheid als directeur van MaDi in Zuidoost.

"Natuurlijk vanwege het geld en de impact op ­medewerkers en cliënten, maar ook vanwege de enorme publiciteit die we over ons heen kregen toen het nieuws openbaar werd. De tv-ploegen stonden hier te posten voor de deur, in de kranten verschenen de wildste verhalen over wat er nu weer was gebeurd in die vreselijke Bijlmer."

Armoedestress
Zo schreven de kranten dat er door medewerkers geld aan cliënten was betaald in ruil voor seks. In werkelijkheid hield de spin in het web, een ambtenaar van de gemeente Amsterdam, er in Zuidoost een tweede vrouw op na van het geld dat hij samen met de medewerkers van ­MaDi achteroverdrukte.

Hooi: "Die hoofd­verdachte was een witte, getrouwde man uit een rijtjeshuis in Nijmegen. Hij vroeg om seks in ruil voor geld. Maar in de verhalen had de zwarte ­gemeenschap uit de Bijlmer er weer eens een potje van gemaakt."

Dat de nieuwe directeur aangifte had gedaan van de fraude, werd haar niet door iedereen in dank afgenomen. Ze werd telefonisch bedreigd en bij een inbraak in het kantoor werd een ­beschilderde staf achtergelaten.

Hooi lachte erom, maar een paar weken later lag ze in het ziekenhuis met een ernstige aandoening. "Dat was griezelig." Lachend: "Ik hoorde pas later van een paar medewerkers dat ze toen knoflook en lemmetjes hadden gekocht om zich te ­beschermen tegen boze geesten."

Slopende start
De fraudezaak zorgde voor een tumultueuze en slopende start van haar nieuwe baan. Dat ze het bijltje er niet bij neergooide, hangt samen met haar karakter, zegt Hooi. "Ik ben van nature opstandig. En ik voelde een grote verantwoordelijkheid voor de medewerkers, die hard hun best deden, en de cliënten, die toch in een kwetsbare positie zaten.

De organisatie kwam uit een moeilijke periode, met interim-bestuurders die elkaar snel opvolgden. Het ging gewoon slecht. Ik wilde eerst rust in de tent en daarna de dienstverlening naar een hoger niveau tillen."

In twaalf jaar tijd heeft Hooi de schuldhulp­verlening een ander aanzien gegeven. "Ik kwam uit de medische wetenschap. Het was toen al mijn overtuiging dat armoede een psychologische component heeft."

"Stress maakt dat mensen niet handelen zoals ze moeten handelen. Mensen met armoedestress leven in het hier en nu en kijken niet naar het grote plaatje. Als cliënten twee keer niet waren verschenen op een afspraak, werden ze afgevinkt: niet gemotiveerd. Dan hield de hulp op."

Het was een puur procesmatige aanpak met dwingende wet- en regelgeving, die veel geld kostte en weinig resultaten opleverde.

Directeur MaDi

Jurenne Hooi (1965, Curaçao) studeerde gezondheids­wetenschappen in Maastricht. In 2003 maakte ze de overstap naar Amsterdam, waar ze als regiomanager bij de GGD verantwoordelijk werd voor de jeugdgezondheidszorg in Zuidoost en Diemen. In 2005 werd ze ­bestuurder-directeur van MaDi, de stichting die ­bewoners van Zuidoost en Diemen ondersteuning biedt bij financiële, sociaal-maatschappelijke en persoonlijke problemen.

Hooi: "Mensen met armoedestress laten zich niet ­duwen in processen en protocollen. Ze zitten klem en hebben grote moeite hun leven te organiseren. We bedachten een andere benadering. We wilden af van de papierwinkel en de bestraffende toon. We wilden mensen bemoedigen."

Volwaardig bestaan
Dat inzicht leidde tot de start van het project Pop up your life. "We vroegen aan cliënten wat zij nodig hadden om die droom te verwezenlijken," zegt Hooi. "De sanering van de schuld werd daar een onderdeel van."

Ze haalde voor het project ook de Amerikaanse motivator Stedman Graham in huis, als rolmodel en ervaringsdeskundige. De echt­genoot van de in Zuidoost heilig verklaarde ­Oprah Winfrey nam zelfs een aantal cliënten van MaDi onder zijn hoede.

Graham is goed in wat hij doet, maar alleen zijn aanwezigheid is al belangrijk, zegt Hooi. "Om de cirkel te doorbreken. Armoede herhaalt zich van generatie op generatie. Kinderen die opgroeien in armoede, lopen grote kans zelf ook in de problemen te komen.

In de stadsdelen met de meeste armoede gaan de meeste kinderen naar het praktijkonderwijs. Die kinderen zijn echt niet minder slim dan hun leeftijdsgenoten in andere stadsdelen. De omstandigheden ­maken dat ze beginnen met een achterstand."

Motivatie
Bij de nieuwe aanpak worden de deelnemers bepaald niet in de watten gelegd. Hooi: "Ik ben streng. Bij het kennismakingsgesprek zeg ik altijd: als u blijft zitten, blijf ik ook zitten. Als u gaat lopen, ga ik ook lopen."

"Als u wilt rennen, rennen we met u. We doen het samen, maar u bepaalt het tempo. Het heeft geen zin mensen bij de hand te nemen als zij zich niet willen inzetten voor de verandering. Het mag best even duren, maar die motivatie moet er wel zijn."

Dat geldt ook voor de medewerkers, zegt Hooi. "Je kunt dit werk alleen volhouden als je om de mensen geeft. Ook mensen met schulden hebben recht op een volwaardig bestaan." Over haar ervaringen in Zuidoost schrijft Hooi een boek, dat volgend jaar moet verschijnen.

Wat zij verder gaat doen? "Een beetje advieswerk en een paar commissariaten. En ik ben mantelzorgster van mijn ouders. Die zijn inmiddels in de negentig en kunnen wel wat hulp gebruiken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden