Plus

Vertrekken Amsterdamse havenbedrijven naar Lelystad?

Eindelijk heeft Lelystad zijn eigen haven, na tientallen jaren praten. In navolging van tienduizenden Amsterdammers kunnen nu ook havenbedrijven naar het nieuwe land.

Een schets van hoe de Haven Flevokust eruit moet komen te zien. Het terrein, dat net als de Maximacentrale (boven in beeld) buitendijks ligt, wordt nu bouwrijp gemaakt Beeld -

Zijn het Flevolandse aardappelen, wortels en uien? Of duizenden potjes oploskoffie op weg naar een ver buitenland, gemalen uit de koffiebonen die eerder naar de fabriek in Friesland zijn gebracht? In containers vertrekt het allemaal vanuit Lelystad, sinds daar eind vorig jaar de nieuwe haven Flevokust is geopend. Een mobiele kraan tilt ze als postpakketjes van de vrachtwagen.

Het is een haven in de groei. Op de door CTU uit Utrecht gerunde containerterminal is nog ruimte te over. Voor het weidse uitzicht vanaf de kade is een andere oorzaak. Die verklaart waarom Flevokust er anders zal blijven uitzien dan de meeste havens.

Even ten noorden van Lelystad ligt de haven namelijk buitendijks, als een uitstulping in het IJsselmeer, alleen beschermd door een golfbreker. Die was nodig, zegt gedeputeerde Jan-Nico Appelman, anders was de toegang tot de haven grote delen van het jaar gestremd geweest door de golfslag.

Een traditionele binnenhaven in de polder was volgens hem geen haalbare kaart. "Een dijk verleggen is waanzinnig duur." Dat hield de aanleg van de haven twintig jaar tegen, tot Flevoland bedacht dat het buitendijks goedkopere kon. Een subsidie van 7,4 miljoen euro van de rijksoverheid deed de rest.

Het rijk stimuleert transport over het water. Elk vol containerschip naar Rotterdam, Amsterdam of Antwerpen haalt 144 vrachtwagens van de weg. "Het effect van Flevokust is tot op de ring A10 merkbaar."

Momenteel meldt zich gemiddeld een keer per dag een schip aan de kade. Dit jaar verwacht Flevokust tienduizend TEU te verschepen, wat gelijkstaat aan tienduizend containers van twintig voet. Op den duur moet dat zo'n 90.000 TEU worden.

Volgens provinciebestuurder Appelman zet Flevokust een historische vergissing recht, het foutje van Lely. Bij de drooglegging van de Zuiderzee heeft ingenieur Cornelis Lely aan alles gedacht, behalve aan een haven.

Zonnepanelen
Binnendijks heeft Lelystad een op de haven aansluitend bedrijventerrein ingericht. Het was de bedoeling mondjesmaat uit te breiden, maar vanwege grote belangstelling is in één klap 43 van de 160 hectare bouwrijp gemaakt, zegt wethouder Janneke Sparreboom. Een ander deel wordt voorlopig gebruikt voor zonnepanelen.

90.000

Dit jaar verwacht Flevokust zo’n 10.000 containers van twintig voet te verschepen. Op den duur moet dit toenemen tot 90.00

De vestiging dit voorjaar van het distributiecentrum van Inditex, moederbedrijf van Zara, zorgt meteen voor 400 banen. Opeens voelen bedrijven zich aangetrokken tot Lelystad. Gelegen pal langs de A6 en de nieuwe spoorverbinding richting het noorden, vlak bij een luchthaven en langs de vaarroute van Amsterdam naar Lemmer en Meppel. "Een van de drukst bevaren scheepvaartroutes van het land," zegt gedeputeerde Appelman.

Daar zag de haven van Amsterdam ook wel wat in, tot zes jaar geleden. Het net verzelfstandigde Havenbedrijf zag het al helemaal zitten om warme banden aan te knopen met Flevokust als poort naar het noorden van Nederland. Het zou 5 miljoen euro investeren in de aanlegplannen, die toen op 34 miljoen werden geschat, inclusief het verleggen van de dijk.

In 2013, op het dieptepunt van de crisis, zag het Havenbedrijf er toch vanaf. Dat het maar niet lukte om een bedrijf te interesseren om in Lelystad de containerterminal te exploiteren, zag Amsterdam als een veeg teken. De markt had kennelijk weinig belangstelling om het foutje van Lely te herstellen.

Maakt dat Flevokust tot zo'n prestigeproject dat er alleen is gekomen omdat de overheid het wil? Appelman vindt van niet. "Als de kosten van het verleggen van de dijk niet zo hoog waren geweest, was deze haven er allang geweest. Lelystad is een witte vlek in het netwerk voor de binnenvaart. Als je daar dan toch een haven wil aanleggen, moet de overheid naar voren stappen." Sparreboom: "De havenplannen zijn niet stilgelegd omdat er geen vraag naar was."

Bron: Maps4News Beeld Jet de Nies

De kwetsbaarheid van de economie in Flevoland geeft wel te denken. Met elke crisis vallen in deze provincie de hardste klappen. Daar staat tegenover dat de economie hier momenteel het hardste groeit.

Zakt de binnenvaart via Lelystad meteen ver terug als het straks economisch tegenzit? Appelman ziet dat eerder als een reden om te investeren. "Om hier een echte economie van te maken, moet je iets doen met een haven. Daar kunnen we nu de rugwind voor gebruiken."

Klem door woningbouw
Amsterdam ziet Flevokust nog steeds als een mogelijkheid om ladingstromen te combineren, zegt het Havenbedrijf. Voorzichtig zijn de eerste contacten gelegd. Lelystad denkt intussen verder.

Zoals tienduizenden Amsterdammers eerder de oversteek maakten naar een woning in het nieuwe land, volgen misschien nu bedrijven in de Amsterdamse haven die klem komen te zitten tussen de woningbouwplannen voor het gebied binnen de A10. Tot voorbij Sloterdijk moeten stukken Westpoort op den duur plaatsmaken voor de 40.000 tot 70.000 woningen van het nieuwe stadsdeel Haven-Stad.

"Er zijn misschien bedrijven die binnen de regio een nieuwe start willen maken," zegt Sparreboom. Binnen de Metropoolregio Amsterdam, waar ook Lelystad deel van uitmaakt, staat Flevokust al op de kaart. Zelfs al is er weinig kaderuimte, dan nog kan deze locatie ver buiten de bebouwde kom interessant zijn voor logistiek en industrie, vermoedt Lelystad. Ook overlastgevende industrie kan hier terecht.

Met de provincies Friesland, Drenthe en Overijssel lobbyen Lelystad en Flevoland intussen voor verbreding van de sluis in de Afsluitdijk, die een grote opknapbeurt krijgt. Een bredere sluis is gunstig voor bouwers van luxejachten in Friesland en voor Flevokust.

De haven wordt dan ook bereikbaar voor kustvaarders, schepen die nog veel meer containers kunnen meenemen. Appelman: "Ik zeg weleens heel stout: Lelystad wordt nog eens een zeehaven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden