Plus

Vertrek van Pechtold zadelt Rutte met groot probleem op

Het vertrek van Alexander Pechtold zorgt niet alleen voor een gapend gat binnen zijn partij D66. Het zadelt ook het kabinet van premier Rutte op met een groot probleem.

Op het D66-congres afgelopen zaterdag zei Alexander Pechtold plaats te maken voor een nieuwe generatie Beeld ANP

Premier Mark Rutte dacht na vrijdag alles wel te hebben gehad. Die ochtend kreeg hij een telefoontje van Unilever, dat het hoofdkantoor toch niet naar Rotterdam verhuist.

Maar zaterdagochtend volgde een misschien wel net zo pijnlijk telefoontje: Alexander Pechtold, een van de architecten van het kabinet, kondigde zijn afscheid aan. Is dit ook het begin van het einde van zijn coalitie?

Maandag schuift Pechtold voor de laatste keer aan bij het wekelijkse coalitieoverleg. De andere regeringspartijen hebben begrip voor zijn keuze, maar ze zijn ook beducht.

Na VVD-secondant Halbe Zijlstra houdt opnieuw een van de stichters van dit kabinet het voor gezien. En dat is lastig, stelt een coalitiebron. "Het evenwicht zal zich opnieuw moeten zetten." En dat juist op het moment dat de afschaffing van de dividendbelasting moet worden heronderhandeld.

Afscheidsspeech
Alle ogen zijn dinsdag gericht op de D66-fractiekamer, waar een nieuwe aanvoerder wordt aangewezen. Coalitiecollega's hopen op een 'stabiele' leider, een tussenpaus wellicht.

Iemand die in de fractie onomstreden is én geen bedreiging vormt voor Kamerleden die later een gooi naar het lijsttrekkerschap willen doen. De coalitie, zegt een ingewijde, wil niet iemand die Pechtolds onderhandelingen nog eens over wil doen.

Daarbij valt al snel de naam van Onderwijswoordvoerder Paul van Meenen. Hij heeft met zijn 62 jaar de senioriteit én het gezag om het machtsvacuüm tijdelijk op te vullen.

De vergelijking met GroenLinkser Bram van Ojik dringt zich op: hij zorgde voor rust na het verkiezingsdebacle onder Jolande Sap om vervolgens de weg vrij te maken voor Jesse Klaver.

Tegelijkertijd was het Pechtold zelf die zaterdag in zijn afscheidsspeech op het D66-congres zei plaats te maken voor 'een nieuwe generatie'. Pechtold is fan van Rob Jetten, met zijn 31 jaar één van de jonkies in de fractie, die niettemin het woord voert over dossiers als het klimaat­beleid en democratische vernieuwing.

Jetten was zaterdag terughoudend. Dat gold niet voor twee andere dertigers: buitenlandwoordvoerder Sjoerd Sjoerdsma en landelijk campagneleider Jan Paternotte, die beiden niet uitsloten zich kandidaat te stellen.

In een peiling van Maurice de Hond blijkt fractienestor Pia Dijkstra favoriet, maar die wordt binnen de partij niet als kandidaat gezien.

'Betrouwbare partner'
De nieuwe leider zal in elk geval uit de fractie komen die in zijn geheel de handtekening onder het regeerakkoord heeft gezet. Toch vreest men in regeringskringen dat de opvolger zich zal willen profileren, al was het maar omdat D66 van de coalitiepartijen het meest worstelt. In sommige peilingen is de partij gehalveerd.

Vertrouweling van Pechtold en minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven benadrukte zondag in Buitenhof dat D66 ook onder een nieuwe fractieleider een 'stabiele en betrouwbare partner zal blijven'.

Wat die belofte waard is, zal de komende weken blijken, tijdens de heronderhandelingen over de dividendmaatregel en andere plannen voor het bedrijfsleven. Er is 1,9 miljard opnieuw te verdelen.

D66 zou die gesprekken kunnen aanwenden om extra uitgaven voor onderwijs af te dwingen, zoals linkse oppositiepartijen graag willen. Al lijkt dat scenario onwaarschijnlijk.

Volgens de begrotingsregels die het kabinet heeft afgesproken mogen inkomsten die 'over' zijn niet gebruikt worden om uitgaven te verhogen. Een D66-Kamerlid: "En daaraan houden wij vast."

Lees ook: Pechtold: 'De opdracht voor mezelf is klaar' en 4 Amsterdamse D66'ers die Pechtold kunnen opvolgen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden