Verschil peilingen en uitslag goed te verklaren, aldus peilers

In de laatste dagen van de verkiezingsstrijd klonk er steeds meer kritiek op de opiniepeilingen: het zouden er te veel zijn en de media zouden er te veel aandacht aan besteden. Maar gisteravond na de bekendmaking van de eerste prognoses van de verkiezingsuitslag kwam de kritiek op de opiniepeilers pas echt los. Want de drie grootste peilingsbureaus TNS/Nipo, Synovate en Peil.nl van Maurice de Hond bleken er wel erg ver naast te zitten. Maar volgens hen is dat te verklaren.

Presentatie van de tussentijdse uitslagen bij de NOSBeeld NOS

Vooral bij de VVD en PvdA ging het mis. Het verschil tussen de einduitslag en de laatste peiling van TNS Nipo was bij beide partijen zes zetels. Bij Maurice de Hond gaat het om een verschil van vier tot vijf zetels.

In 2006 en 2010 ging het niet veel beter. De drie peilbureaus zaten er in 2010 bij elkaar in totaal 47 zetels naast, en in 2010 was het gezamenlijke verschil met de einduitslag zelfs 50 zetels, schreef weblog Welingelichtekringen eerder deze week nog. Toen gisteren de verschillen weer groot bleken, klonk er vooral via sociale media meteen veel kritiek.

Geen prognoses
Directeur Heutink van onderzoeksbureau Ipsos Synovate begrijpt dat niet. 'We hebben duidelijk gezegd dat het geen prognoses waren, maar een slotpeiling. De peilingen waren heel goed. Alle trends zaten erin', zei hij vanmorgen op Radio 1. 'We hebben gezegd dat de VVD en de PvdA zouden winnen, en dat de PVV en de SP daardoor verder onder druk zouden komen te staan. En dat is gebeurd. Hoe kunnen mensen dan alsnog zeggen dat het slechte peilingen zijn?'

Wel vindt Heutink dat het aantal peilingen in verkiezingstijd best wat omlaag kan. 'Daar kun je betere afspraken over maken. Maar dan zou je ook minder debatten en verkiezingsspotjes moeten hebben.' Buiten de verkiezingstijd kan de kwaliteit van peilingen ook wel wat omhoog, aldus Heutink. 'Als mensen minder in politiek geïnteresseerd zijn, kun je door de manier van vragen meer invloed uitoefenen. Dáár moeten we het eens over hebben. Maar de exitpolls verliepen uitstekend.'

Strategisch
Volgens Maurice de Hond van Peil.nl zijn de grote verschillen tussen de laatste peilingen en de daadwerkelijke verkiezingsuitslag te verklaren door de grote hoeveelheid mensen die uiteindelijk toch hebben besloten om strategisch te stemmen. 'Op de verkiezingsdag hebben we aan de kiezers gevraagd of ze strategisch gestemd hebben. Van alle PvdA-kiezers van gisteren gaf 35 procent aan andersgestemd te hebben als er geen tweestrijd tussen VVD en PvdA was geweest. Bijna twee derde van die groep gaf aan anders SP gestemd te hebben. Dat zijn dus bijna 10 zetels', schrijft De Hond op zijn site.

Een dag voor de verkiezingen schreef De Hond al aan nrc.nl dat de verschillen niet moeten worden gezien als een fout van de peilers. 'De laatste peiling is gebaseerd op dinsdag. De verkiezing is woensdag en er zit minstens nog een avond met een debat en andere tv-programma's en activiteiten in de media tussen. Door mij, noch door andere peilers, valt te voorspellen wat het effect is van die laatste inspanningen die worden verricht door de partijen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden