Recensie

Vernieuwend is het niet, maar Bridge of Spies spat van het doek (****)

Steven Spielberg wordt steeds meer een geschiedenisleraar die boeiende en leerzame verhalen over het verleden vertelt, waarbij hij het aan de kijker overlaat een parallel met het heden te trekken. Ook het op feiten gebaseerde Bridge of Spies, de titel doet een simpele spionnenfilm vermoeden, voldoet aan deze kenmerken.

Jos van der Burg
Geholpen door de perfecte artdirection wekt Bridge of spies de Koude Oorlogssfeer geweldig tot leven. Beeld Jaap Buitendijk
Geholpen door de perfecte artdirection wekt Bridge of spies de Koude Oorlogssfeer geweldig tot leven.Beeld Jaap Buitendijk

Spielberg, de keizer van Hollywood, heeft films gemaakt over de Eerste Wereldoorlog (War horse), terrorisme (Munich) en slavernij (Amistad, Lincoln), maar met Saving private Ryan en Schindler's list vormt de Tweede Wereldoorlog het hart van zijn historische werk. Wat alle films met elkaar verbindt, is dat ze in de kern over moreel leiderschap en morele principes gaan. In elke historische film van Spielberg staat een man op die, vaak met gevaar voor eigen leven, tegen de heersende opvattingen ingaat en naar zijn geweten luistert. Dat kan een Duitse nazi zijn die Joden redt, maar ook een president die slaven tot vrije burgers verklaart.

Ook het op feiten gebaseerde Bridge of Spies, de titel doet een simpele spionnenfilm vermoeden, voert een moedige man op die tegen de tijdgeest in roeit. Die man is advocaat James B. Donovan (vlekkeloos gespeeld door Tom Hanks), die in 1957 in de ijzige Koude Oorlog de verdediging op zich neemt van de in New York gearresteerde Russische spion Rudolf Abel (heerlijk onderkoelde Mark Rylance).

Eerlijke verdediging
Eerder gevraagde advocaten weigerden de spion te verdedigen, maar Donovan vindt dat iedereen recht heeft op een eerlijke verdediging. Het bewijs tegen Abel is overweldigend en hij wordt ter dood veroordeeld, maar in hoger beroep lukt het Donovan de straf omgezet te krijgen in 45 jaar opsluiting. Beslissend is dat de advocaat aantoont dat de FBI de wet heeft overtreden door Abels huis zonder huiszoekingsbevel te doorzoeken. Ook wijst Donovan erop dat een levende Abel in de toekomst mogelijk nuttig kan zijn voor een spionnenruil.

Dat laatste ziet hij goed, want in 1962 wordt de spion in Berlijn uitgeruild tegen de Amerikaanse piloot Francis Gary Powers, die met zijn spionagetoestel U-2 twee jaar eerder boven Rusland uit de lucht was geschoten. Donovan leidt in Oost-Berlijn de onderhandelingen, waarbij hij erin slaagt tegelijk met de uitruil een in Oost-Duitsland gearresteerde Amerikaanse student vrij te krijgen.

Superieure vakmanschap
Geholpen door de perfecte artdirection wekt Bridge of spies de Koude Oorlogssfeer geweldig tot leven. New York eind jaren vijftig, maar ook Oost-Berlijn een jaar na de bouw van de Muur, ogen volstrekt overtuigend. Voor vernieuwende cinema moeten we niet bij Spielberg zijn, maar het superieure vakmanschap spat van het doek. Ook fijn: doordat de Coen Brothers meeschreven aan het scenario, wordt de film nooit sentimenteel (de eeuwige valkuil bij Spielberg) en bevat hij zowaar droge humor.

De actuele boodschap van de film zal niemand ontgaan: ook in tijden van dreiging moet de westerse wereld zijn morele principes niet verloochenen. De echte Donovan formuleerde het zo in zijn gepubliceerde herinneringen: 'Als de vrije wereld niet trouw is aan haar eigen morele code, is er geen samenleving meer waar anderen mogelijk naar hongeren.'

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden