Plus

Vernieling kunstwerk Anne Frank is 'een reactie van de straat'

Het kunstwerk van Anne Frank op het braakliggende terrein van de Hogeschool van Amsterdam aan de Wibautstraat houdt de gemoederen bezig. Na amper twee dagen werd het beklad met graffiti. Legitiem of vandalisme? 'De makers hadden ­beter moeten nadenken.'

Beeld Jesper Boot

Wie de kruising van de Wibautstraat en de Mauritskade passeert, ontkomt niet aan de vernielde muurschildering van Anne Frank. Het kunstwerk is gemaakt door de Duitse Philipp Scharbert uit Münster en zijn vier medewerkers. Hij wilde graag iets bijdragen aan Amsterdam, de stad waarop hij als twintiger verliefd werd.

De eerste reacties waren positief, al uitte een enkeling meteen al zijn vrees voor vandalisme. Terecht, blijkt achteraf. Nog geen 48 uur nadat de Duitse kunstenaars de laatste hand hadden gelegd aan hun creatie, besloot een ander eroverheen te gaan met een tag, jargon voor een graffitihandtekening.

"Flauw," vindt omgevingsmanager Anne van den Eijnden, die Scharbert namens de HvA toestemming had gegeven voor de schildering. "Sterker nog: het is vandalisme en inbraak. Het hek is kapotgemaakt en iemand is naar binnen gelopen. Die hand­tekening is ook nog eens heel slecht."

Alle ongeschreven regels van straatkunst zijn met de bekladding overschreden. Het nieuwe werk bedekt het 'oude' kunstwerk immers niet volledig, de creatie is niet origineel en het belangrijkste: er wordt geen verhaal verteld. Toch zijn Amsterdamse straatkunstenaars vooral kritisch op de eerste creatie van Scharbert.

Commercieel
"Anne Frank is niet iemand die je commercieel mag uitbuiten," vindt ­Aileen Middel, die al 25 jaar graffitikunst maakt onder de naam Mick La Rock en adviezen geeft op het gebied van graffiti en straatkunst. "Ze is vermoord, ze draagt een verschrikkelijk verhaal."

Want hoewel de hogeschool niets heeft betaald om het voorheen grijze gemaal op te fleuren, wordt de graffiti­kunstenaars toch commercie verweten. Hun argument dat het Joodse meisje het verdient om gezien te worden, gaat volgens Middel niet op.

"Er is al een schilderij van haar op de NDSM-werf. En daarnaast: de naam van het commerciële graffitibedrijf is heel groot aangebracht. Dat is reclame." Middel vindt dat bij Anne een vorm van bescheidenheid hoort. "Nu wordt dat meisje gebruikt om ­iemands ego naar voren te schuiven."

Ook het Amsterdamse straatkunstcollectief Amsterdam Street Art liet zich horen en wijdde zelfs een kritische column op zijn website aan het controversiële portret. Net als Middel willen de artiesten meer kleur in Amsterdam. "Dat moedigen we zelfs aan," zegt Lars Brehm.

"Maar na het zien van deze creatie hebben we met leden van ons collectief alles op een rij gezet: Duitse kunstenaars die Anne Frank portretteren op een bunkerachtig gebouw achter een hek, met op de achtergrond duidelijk de kleuren van de Duitse vlag. De makers hadden beter moeten nadenken."

Gevangenisstraf
Samen met de ruim vijfhonderd kunstenaars die bij het kunstenaarscollectief zijn aangesloten probeert Brehm het 'openluchtmuseum' Amsterdam kleurrijker te maken. Daar komt meer bij kijken dan wat spuiten met verf.

Muurschilderingen, streetart, graffiti, het is kunst. Daar moet over zijn nagedacht en het moet inhoud hebben, vinden de kunstenaars. Een respectabel werk is op zijn minst origineel, maar het liefst ludiek. "Anne Frank is echt te makkelijk scoren. Zelfs de stijl waarin het is geschilderd is niet origineel. Het is gewoon niet tof."

Ondanks de onderwaardering van de Amsterdamse straatkunstenaars heeft de HvA een melding gedaan bij de politie. De woordvoerder van de politie zegt dat wordt geprobeerd te achterhalen wie verantwoordelijk is voor de vernieling. "Er is iets beschadigd wat van een ander is. Daar staat een gevangenisstraf op en de schade kan op de dader worden verhaald."

Dat de artiesten anders denken over de bekladding is duidelijk. Brehm: "Het is niet netjes, maar het hoort er wel bij. Het is een reactie van de straat, van de Amsterdamse straat."

Ongeschreven regels straatkunst

- Andermans creaties moeten worden gerespecteerd
- Nieuwe kunstwerken moeten origineel zijn
- Straatkunst vertelt een verhaal; er is over nagedacht
- Artiesten die over een andere creatie heen willen schilderen, moeten iets mooiers maken of het met rust laten
- Als is besloten om over een creatie heen te schilderen, dan moet het hele kunstwerk worden bedekt, niet slechts een deel
- Controverse hoort erbij, maar kwetsen mag niet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden