Plus

Verloskundigen moeten leuren met spoedgevallen: 'Ridicuul'

De volle Amsterdamse verloskamers blijven de ene na de andere bevalling weigeren. Verloskundigen zijn bezorgd: 'Met een hevige bloeding in de spits van de Piet Heinkade naar VUmc is ridicuul.'

Beeld Thinkstock

Als verloskundige Rianne Scholten (32) telefoon krijgt van een hoogzwangere vrouw, bij wie het bloed langs de benen stroomt, staat haar hele zenuwstelsel acuut afgesteld op één doel: deze vrouw zo snel mogelijk in een ziekenhuis krijgen.

Een noodgeval, mogelijk een solutio placentae. "Als een placenta de baarmoeder loslaat moet je meteen een keizersnede doen, anders overleeft het kind het niet."

Scholten belt een ambulance voor de vrouw, maar moet, zo zijn de afspraken, zelf een verloskamer in een ziekenhuis zoeken. Dus gaat ze niet naar de zwangere om naar het hartje van de baby te luisteren, maar begint ze aan haar belronde.

Ridicuul
Eerst het dichtstbijzijnde ziekenhuis: OLVG Oost. "Daar krijg ik iemand aan de telefoon die de urgentie van een loslatende placenta niet begrijpt. Dat vertraagt de discussie dusdanig, dat ik zeg: 'Oké, ik bel het volgende ziekenhuis wel'."

Dat is OLVG West. Geen plek. Dus Scholten belt weer terug naar locatie Oost. "Ik zeg tegen de dienstdoende gynaecoloog: 'Ze is vijf minuten bij je vandaan, we willen nú naar je toekomen'. 'Nee, het kan echt niet. We liggen vol', zei de gynaecoloog."

Uiteindelijk vindt Scholten een bed in VUmc. "Als die placenta echt loslaat kan het in vijf minuten met een kind gebeurd zijn. Dus dat iemand dan in de ochtendspits van de Piet Heinkade naar het VUmc moet, is ridicuul."

Uiteindelijk is er een gezond kind geboren. Maar Scholten heeft haar hersens nog heel wat uren op dit spoedgeval gekraakt: "Wat had ik beter kunnen doen?"

De verloskundige bij Geboorte in Praktijk in het centrum maakt zich zorgen. Zij heeft ernstig getwijfeld of ze met ervaringen als deze naar buiten moet komen.

Haar boodschap is dat het systeem in Amsterdam vastdraait, maar ze wil daarbij niet haar collega's in het ziekenhuis in diskrediet brengen. Verloskundige Marieke van Groesen (36) van praktijk Groei in Geuzenveld-Slotermeer worstelt met hetzelfde dilemma: "Want die werken ook kneiterhard."

Geen ruimte om te denken
Het laatste wat ze willen is zwangeren in de stress brengen met dit soort verhalen over de werkelijkheid van bevallen in de stad. Maar de krapte houdt nu al een jaar aan. Maandelijks krijgen Amsterdamse verloskundigen honderden keren 'nee' te horen van de ziekenhuizen, en vooralsnog is er geen zicht op een snelle oplossing.

Scholten ziet dat hierdoor de grens van 'wat vinden wij acuut' wordt opgerekt. "De melding: 'vrouw, bloedverlies, verdenking loslatende placenta' was een paar jaar geleden zo alarmerend dat je in elk ziekenhuis terechtkon."

Ze krijgt sterk de indruk dat de collega's in de ziekenhuizen zo 'rammeltjevol zitten' dat zij niet meer de tijd hebben om mee te denken. "Zij zijn vooral bezig met: 'Wij liggen hier zo vol, we kunnen er niks bij hebben'. Dan is er geen ruimte meer om te denken: 'Oh, dit is echt ernstig. Die verloskundige heeft onze hulp nodig'."

Verloskundige Rianne Scholten Beeld Eva Plevier

Van Groesen heeft nog een voorbeeld: Baby poept in het vruchtwater. Dat is meestal niet hyper acuut, want het gaat bijna altijd goed - maar soms ook niet. "Er zijn baby's aan doodgegaan."

Baby op de A10
Een paar jaar geleden werd je als zwangere met dit probleem met spoed opgenomen. "Maar laatst heb ik acht ziekenhuizen gebeld. Na anderhalf uur aan de telefoon had ik eindelijk een plekje - in Almere. Daar was ik niet blij mee. Toen heb ik als laatste poging een Amsterdams ziekenhuis teruggebeld om te lobbyen, nou halleluja, ze mocht toch komen."

In één keer raak is een uitzondering, zegt Van Groesen. "Bij twee keer bellen denk ik: het is een makkelijke dag, drie ziekenhuizen bellen is acceptabel en bij vier word ik zenuwachtig."

Vorige week werd op de ring een kind geboren. Het BovenIJ Ziekenhuis zat vol en OLVG West bleek te ver. Hoewel er altijd wel kinderen op de vluchtstrook ter wereld zullen komen - opnamestops of niet - krijgt een A10-bevalling in de overspannen Amsterdamse geboortezorg toch een andere dimensie dan enkel die van 'goed verhaal'.

De verloskundigen hebben voorbeelden te over. "Je hebt vrouwen die wonen letterlijk twee minuten van een ziekenhuis, maar moeten tien kilometer verderop bevallen," zegt Van Groesen. Ook zij heeft collega's zien 'leuren' met vrouwen met ernstige bloedingen.

Ondertussen doen de verloskundigen hun uiterste best om de barende vrouwen geen deelgenoot te maken van het getob en gebel. Frustratie wordt onderdrukt en verstopt met opgetogen woorden die de zwangere vertellen dat het goed komt: 'We vinden altijd een plekje.' 'Die ruggenprik komt op tijd'.

Tegen de hevig bloedende vrouw die in de spits de halve stad door moest, kon Scholten zeggen: 'Er is een ambulance onderweg'. Dat is een positieve boodschap: hulp komt naar je toe. Dat er ondertussen gebakkeleid wordt over de vraag waar ze heen moet, dat zeg ik dan niet. Ik ben dan als verloskundige toch vooral bezig om te zorgen dat de moeder geen trauma krijgt."

Gewoon komen
In een reactie laat het OLVG weten dat 'bloedverlies een spoedsituatie is die nooit wordt geweigerd, ongeacht locatie of postcode'.

Hoe Scholten het volgende noodgeval gaat aanpakken? "Geen discussie voeren. Dan zeg ik tegen de gynaecoloog: 'Sorry, maar ik kom er gewoon aan.' Dat is ook wat de gynaecoloog haar, in een gesprek achteraf, heeft gezegd: Je moet gewoon komen. Maar de drempels om dat te doen zijn metershoog. Wat als je daar met een hoop lawaai binnenkomt en het is geen loslatende placenta? Dan krijg je een hoop ellende over je heen. Je gaat jezelf dus al indekken: Het zal wel niet zo erg zijn."

Van Groesen weet: met een barende vrouw in een ambulance stappen en, ongewenst, een volle afdeling verloskunde oplopen, is iets wat je absoluut niet wilt. "Wat als ze de zorg niet kunnen leveren? Wat heeft die mevrouw daaraan?"

Dus blijft deze optie voor de verloskundige een joker die ze pas zal inzetten als het echt, echt, echt niet anders kan.

"Het wordt nu gevaarlijke zorg. Dus als ik zo'n nieuwsbericht zie over een geboorte bij een afslag, dan denk ik niet meer: 'Oh grappig, er is een baby op de A10 geboren'."

Lees ook: Meer zwangeren geweigerd bij Amsterdamse ziekenhuizen

Verloskundige Marieke van Groesen Beeld Eva Plevier

'Er is alleen plek in Amstelveen'

Ineens stond de verloskundige in de slaapkamer van Peter Schakel (33) en zijn vrouw Sandra, die de weeën moest wegpuffen: 'Alle ziekenhuizen in Amsterdam zitten vol'.

In Amstelveen was wel plek. Er ging, vooral bij meneer Schakel, iets in werking wat hij achteraf niet kan verklaren. "Ik wilde niet dat mijn kind in Amstelveen zou worden geboren. Ik wilde Amsterdam in zijn paspoort. Ik begrijp niet waarom dat voor mij ineens zo belangrijk was. Ik kom zelf oorspronkelijk niet eens uit Amsterdam."

Schakel discussieerde met de verloskundige. Er moest toch érgens in de stad een bed vrij zijn. Niet dus. "Toen we met de taxi bijna bij ziekenhuis Amstelland waren, kwam het bericht van OLVG Oost dat er toch plek was."

Rechtsomkeert. "Als we direct waren gegaan, dan was het een ritje van tien minuten geweest. Nu hebben we een uur in de auto gezeten. Mijn vrouw vond het vervelend om naast een onbekende man - de taxichauffeur - de weeën weg te moeten puffen."

De bevalling in OLVG moest met de vacuümpomp gebeuren. "We hoorden achteraf dat we overboekt waren, ze waren al heel druk. Dat heeft me aan het denken gezet: misschien was de bevalling beter gegaan in Amstelveen. Maar tegelijkertijd had ik ook het gevoel dat ik voor mijn zoon geknokt had."

Al was al deze heisa was niet nodig geweest, als de verloskundige niet zo lang had hoeven rondbellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden