Verkeerd gebruik van een woord is nog geen racisme

Theordor Holman Beeld Wolf

Hierbij zweer ik plechtig dat het per ongeluk was, maar gisteren zei ik weer 'neger'.

En dat nog wel in verband met de door mij bewonderde schrijver James Baldwin, over wie een documentaire is gemaakt maar die ik vooral ken van zijn prachtige boek Giovanni's room, dat ik vroeger, eind jaren zestig, een reviaans boek vond.

Dat ik het per ongeluk zei, komt denk ik doordat ik zelden het woord neger gebruik. En het woord heeft in mijn interne woordenboek nog geen discriminerende betekenis. Blijkbaar reageert mijn gevoel niet meteen op mijn ratio.

Als ik mijn zwarte kennissen aan iemand anders beschrijf, dan zeg ik: "Hij is een hele grote Surinamer." Of: "Echt een trotse Antilliaan." Het woord negerin heb ik wel vaker gebruikt. Ik herinner me dat ik heb geschreven over mijn heldin Billie Holiday en die noemde ik een negerin.

Ofschoon ik meen dat er goede argumenten zijn om 'neger' te blijven zeggen in plaats van 'zwarte' doe ik dat niet omdat het als beledigend wordt ervaren, en ik beleefd wil blijven. Maar stel dat ik het wel doe. Dan betekent dat nog niet dat ik een racist ben.

Ik kan de discussies over Zwarte Piet en politiek correct taalgebruik niet hebben gevolgd, of ik kan een beperkte woordenschat hebben, of niemand heeft mij erop gewezen dat je 'zwarte man' moet zeggen. Moet je mij dan toch kwalijk nemen dat ik neger zeg?

Wanneer ik dan word uitgescholden voor racist, dan verliest het begrip racisme zijn negatieve betekenis, omdat alleen het verkeerd gebruik van een woord nog geen racisme is.

De zin 'Hij is een zwarte mijnheer met een Afrikaanse migratieachtergrond' kan een veel racistischere betekenis hebben, terwijl ik dan wel een correcte zin heb uitgesproken. Woorden krijgen pas de juiste waarde wanneer ze door een bepaalde context worden ondersteund.

Op zichzelf hebben woorden geen positieve of negatieve intenties. Elk woord heeft evenveel waarde. Je kunt een kleuter die zijn vriendje pest een fascist noemen, maar dan maak je van fascisten pestende kleuters, terwijl je die term beter kunt gebruiken voor wat veel erger is dan dat.

De Ziekte van Overdrijving heeft voor een ontwaarding van ernstige begrippen gezorgd, waardoor bepaalde woorden op zoek gaan naar nieuwe definities.

Sommige zijn gevluchte dieren die terug naar de dierentuin moeten, want die moet je niet als huisdier houden.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden