Verdeeldheid over vergoeding voor Joodse erfpachter

Amsterdam vergoedt de erfpacht die gedeporteerde en ondergedoken Joden na de oorlog moesten betalen. Niet iedereen is even gelukkig met de collectieve regeling van 10 miljoen euro.

Het Niod heeft berekend dat de gemeente door de erfpachtkwestie 5 tot 10 miljoen euro heeft ontvangen.Beeld Stadsarchief

De Joodse gemeenschap waardeert de vergoeding van 10 miljoen euro erfpachtgelden door Amsterdam, maar niet alle vertegenwoordigers leggen zich neer bij een collectieve regeling. De Joodse Gemeente Amsterdam en het Platform Israël pleiten voor individuele terugbetaling.

Ronny Naftaniel van het Platform Israël, Eron Wolf van de Joodse Gemeente Amsterdam en Fred Salomon van de Liberaal Joodse Gemeente zaten in de 'klankbordgroep' van de Joodse gemeenschap. "Restitutie is teruggave aan de betrokken personen of hun nabestaanden, dan wel aan de Joodse gemeenschap," zegt Wolf. "Nu lijkt het erop dat Amsterdam over het geld zal gaan." Volgens de plannen beslist de gemeenteraad over de besteding van het geld na advies van de Joodse gemeenschap.

Onderduik

Burgemeester Eberhard van der Laan onthulde zondag dat Amsterdam collectief de erfpachtgelden vergoedt die gemeente na de oorlog opeiste bij Joodse huizenbezitters over de jaren dat zij in concentratiekampen of in de onderduik zaten. Het Niod heeft berekend dat de gemeente door de erfpachtkwestie - omgerekend naar 2016 - 5 tot 10 miljoen euro heeft ontvangen.

Het college wil de zaak goed afronden en wil het hoogste bedrag, 10 miljoen euro, ter beschikking stellen. Boetes voor late betaling zouden al worden teruggegeven - hiervoor is 820.000 euro vrijgemaakt.

"Amsterdam is de eerste gemeente die zowel de boetes als de inning van de erfpachtgelden bij Joden in de oorlogsjaren rechtzet," zegt Naftaniel. "Wij weten dat de burgemeester hier persoonlijk aan hecht."

Individueel terugbetalen
Het is volgens de gemeente niet goed mogelijk de achterstallige canon terug te betalen aan individuele gedupeerden of hun nabestaanden. Er is niet meer bij elke woning te achterhalen hoe hoog de erfpacht was opgelopen of dat deze in een later traject is verrekend. Onderzoek is uiterst duur en bewerkelijk. Ook past individueel terugbetalen niet bij de conclusie van het Niod dat het innen van de erfpacht destijds niet juridisch onjuist was.

Naftaniel vindt dat het individueel terugbetalen op zijn minst moet gebeuren bij de boetes. Wolf en Salomon betwijfelen of het nog wel mogelijk is.

Verder struikelen Naftaniel en Wolf erover dat het 'juridisch niet onjuist was' de erfpacht te innen. Wolf: "De redenering is dat erfpacht als zakelijk recht opeisbaar is, aldus rechters vlak na de oorlog. Sommige rechters waren het daar toen al niet mee eens."

Holocaust Museum
Naftaniel vindt dat Amsterdam mensen passeert die volgens hem rechthebbend zijn. Salomon stoort zich er niet aan: "Vandaag zouden rechters mogelijk anders beslissen, maar je weet dat niet." Hij onderstreept dat Van der Laan nobel heeft gehandeld.

Wolf en Naftaniel constateren dat het college de Joodse gemeenschap ermee probeert te laten instemmen dat een groot deel van het geld naar het Holocaust Museum gaat. "Als Amsterdam het Holocaust Museum belangrijk vindt, dient de gemeente daar geld voor beschikbaar te stellen," aldus Naftaniel. "Dit is een sigaar uit eigen doos."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden