Plus

Verdeeld Lagerhuis vergroot impasse

Premier May zet haar laatste troefkaart in: ze stapt op als haar brexitdeal wordt aanvaard. Maar een nieuwe stemming stuit op verzet in het Lagerhuis, waar de gespletenheid gisteravond is blootgelegd.

Premier May verlaat het Lagerhuis na de serie stemmingen woensdagavondBeeld REUTERS

“Ik ben bereid deze post eerder dan ik wilde te verlaten, in het belang van het land en onze partij.” In een toespraak voor een grote groep invloedrijke Conservatieve parlementariërs bleek de Britse premier Theresa May gisteren bereid haar eigen positie op te offeren, op voorwaarde dat haar brexitdeal alsnog wordt aanvaard.

Met die belofte wil ze de rebellerende brexiteers uit haar partij overhalen om voor haar deal te stemmen. Zij willen niet dat May ook aan het roer staat in de tweede fase van de onderhandelingen met de EU, over de toekomstige relatie en het handelsakkoord.

Verdrietig moment

“Ons land en de partij zijn op de proef gesteld de afgelopen tijd,” zei May. “Maar we zijn heel dichtbij: we zijn bijna klaar om met een nieuw hoofdstuk te beginnen en aan een mooie toekomst te bouwen. Eerst hebben we echter een klus te klaren. Ik ga niet vaak naar de kroeg, en roddel niet mee – maar ik praat wel veel met collega’s. En ik heb duidelijk gehoord wat de stemming is in de partij. Ik weet dat er een verlangen is naar een nieuwe aanpak, naar nieuw leiderschap voor de tweede fase van de brexitonderhandelingen. Ik zal dat niet in de weg staan.”

George Freeman, oud-adviseur van de premier, was bij de besloten bijeenkomst aanwezig. “Het was een verdrietig moment,” zei hij. “Ze heeft haar leven gewijd aan de publieke zaak.”

“Ik ben ook maar een mens,” zei May. “Collega’s, ik smeek jullie: stem voor het akkoord, en ik zal vertrekken.” May rondde haar verhaal af met een oproep: “Laten we onze historische plicht doen: de beslissing van het Britse volk respecteren, en de EU verlaten op een ordelijke manier.”

Als dat gebeurt, zou May naar verwachting eind mei opstappen.

Aanvankelijk leek haar offer resultaat te hebben. Boris Johnson, van wie ook nu weer wordt gespeculeerd dat hij de premier wil opvolgen en die haar deal eerder een ‘bomgordel’ noemde, zei nu voor te zullen stemmen.

Ook de prominente brexiteer Jacob Rees-Mogg sloeg een andere toon aan. Hij zei dat er ‘een element van droefheid’ zat in Mays aankondiging. “Ook al heb ik vorig jaar meegewerkt aan de motie van wantrouwen in een poging haar weg te krijgen, er is nooit vreugde of blijheid als iemands politieke carrière ten einde komt. Zoiets is altijd aangrijpend.”

Rees-Mogg kondigde aan nu wel voor de brexitdeal te stemmen, mits gedoogpartij DUP dat ook doet of zich onthoudt. “Dan voel ik me gerechtigd me erachter te scharen. Als ze nog steeds tegen zijn, dan kan ik dat niet.”

Dat voorbehoud won aan betekenis toen de Noord-Ierse DUP verklaarde nog altijd tegen Mays deal te zijn, net als een aantal haviken uit het Conservatieve brexitkamp.

Acht stemmingen

Tot overmaat van ramp herhaalde de voorzitter van het Lagerhuis, John Bercow, dat hij de brexitdeal alleen voor een derde keer in stemming zal brengen als er substantiële aanpassingen in staan. Aan die eis kan alleen worden voldaan als Bercow de extra punten en komma’s die Brussel is overeengekomen met May, beschouwt als vergaande wijzigingen. Daarmee hangt de vraag boven de markt of Mays offer effect zal hebben.

Het Lagerhuis vergrootte gisteravond de brexitimpasse. Acht ‘indicatieve stemmingen’ over alternatieve brexitopties maakten duidelijk dat het parlement het over niets eens is – buiten het verzet tegen een ‘no deal’, waarbij zowel de Britten als de rest van Europa economische schade en maatschappelijke onrust voorzien. Het dichtst bij een meerderheid (264 voor, 272 tegen) kwam het plan waarin de Britten lid blijven van de douane-unie van de EU en het voorstel voor een tweede referendum (268-295).

Als het aan May ligt, stemt het Lagerhuis morgen opnieuw over haar deal. Wordt die weer afgewezen, dan zou maandag weer kunnen worden gestemd over de douane-unie en het referendum. May zei gisteren niet wat ze doet als haar deal weer wordt weggestemd. Medestanders verwachten dat ze dan ook opstapt.

Verkiezingen een optie
Met nog één dag tot de eerder overeengekomen en inmiddels achterhaalde Britse vertrekdatum uit de Europese Unie heeft niemand een idee hoe het verder gaat. Kranten putten zich uit in grafieken met mogelijke scenario’s, die meestal een paar uur later door de werkelijkheid zijn ingehaald. Als de impasse in het Lagerhuis voortduurt, liggen vervroegde verkiezingen voor de hand. Daarmee nemen de Conservatieven wel een risico; de vorige campagne, in het voorjaar van 2017, verliep dramatisch. Labour deed het veel beter dan verwacht. De vraag is ook of verkiezingen veel veranderen aan de verdeeldheid bij de Conservatieven over of, en zo ja, hoe de brexit zich moet voltrekken. Bij Labour is de situatie niet veel beter. De stemmingen gisteravond legden ook daar de interne verdeeldheid bloot. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden