Plus Adieu aardgas

Van poep naar brandstof: verwarmt groengas straks onze huizen?

Waarop brandt straks in Amsterdam de verwarming als de cv-ketel uit den boze raakt vanwege het klimaat? Voor Gaasperdam wordt gedacht aan groengas, opgewekt uit het riool.

Ketel blijft snorren, op ontlasting Beeld ANP/Bas Czerwinski

Van het gas af? Anne Stijkel uit Gaasperdam wil helemaal niet van het gas af. Ja, het Groningse aardgas moet vooral in de grond blijven. Als het aan haar ligt, brandt in haar buurt in Zuidoost de kachel straks op ander gas: groengas, opgewekt uit het riool en het groente- en fruitafval van de bewoners zelf. Uit hun eigen afval en uitwerpselen dus. Dan kunnen de gasleidingen gewoon blijven liggen.

Zo'n wild plan klinkt als een stap terug in de tijd, maar het komt uit onverdachte hoek. Stijkel is al jaren betrokken bij de Amsterdamse energiepioniers van Wij Krijgen Kippen en 02025.

Als 'energiecommissaris' voor de vraag hoe haar postcodegebied 1106 de overgang kan maken op duurzame energie, denkt ze in de eerste plaats aan groengas. De 13.000 huishoudens in Gaasperdam kunnen dan zelfs hun cv-ketel houden. Het idee deed Stijkel op in Oost-Groningen, waar 600 woningen op deze manier aardgasvrij worden.

Niets doen is geen optie
In de berichtgeving en de onderhandelingen over het Klimaatakkoord leken er maar twee alternatieven te bestaan voor gaskachel en cv-ketel. Enerzijds een warmtenet en anderzijds 'all electric', met een elektrische warmtepomp die warmte uit de bodem of de buitenlucht haalt. Toch zijn er wel degelijk meer smaken. Deze korte serie behandelt welke opties er zijn voor Amsterdam. Met om te beginnen dus de vraag: maakt de stad straks weer zelf gas, zoals van 1885 tot 1967 in de Westergasfabriek?

Stijkel ziet groengas als een derde weg, naast warmtenet en warmtepomp. Voor haar buurt ziet de energiecommissaris het helemaal zitten. Vlak bij Gaasperdam ligt een hoofdleiding van het riool. Die plek, bij het AMC, lijkt daarmee geknipt voor een hogedrukvergister die gas produceert uit organische reststromen.

Extra voordeel: anders dan in de meeste delen van de stad stroomt het regenwater in haar buurt niet weg door het riool. "Wij hebben heel geconcentreerde poep." Plannen voor een warmtenet zijn in Gaasperdam op niks uitgelopen door de ruime opzet met rijtjeshuizen rond een woonerf.

Investeren in 'all electric' ligt ook niet voor de hand. Een warmtepomp werkt alleen als woningen heel goed geïsoleerd zijn. Gevelisolatie - in jargon: een nieuwe schil - kan wel 25.000 euro kosten. Of die investering terug te verdienen valt in huizen die niet heel tochtig zijn? "Onze woningen komen uit de jaren tachtig. Te goed voor een nieuwe schil, te slecht voor een warmtepomp."

Niks doen en afwachten is voor Gaasperdam ook al geen optie. In deze buurt hebben veel bewoners het niet breed en om aardgas te ontmoedigen wordt de belasting op gas de komende jaren snel opgevoerd. "Veel mensen komen hier uit de tropen, houden van de warmte en zetten de thermostaat op 23 of 24 graden."

Beeld Laura Van Der Bijl

Stijkels plan is niet bedoeld als excuus voor de Gaasperdammers om hun huis gewoon zo te laten. Voorwaarde om groengas te krijgen is dat ze een hybride warmtepomp nemen, een apparaat dat hun cv-ketel veel efficiënter maakt. "Daarmee gaat je gasverbruik in één keer naar de helft." Verder kopen alle huizen twaalf zonnepanelen en moeten de kieren worden gedicht.

Stadsdeel Zuidoost is enthousiast. Dit kwartaal valt het besluit of er een proef komt met groengas in de buurt, zegt stadsdeelbestuurder Dirk de Jager. "We gaan aan de slag met zonne-energie, wind, restwarmte van datacenters en stadsverwarming. Daar komt misschien ook wel groengas bij. We moeten niet op één paard wedden, juist omdat je weet dat technieken zich constant verbeteren."

Moed erin houden
TU Delft-hoogleraar Andy van den Dobbelsteen, die voor Amsterdam per wijk heeft bekeken wat de beste oplossing is, tempert de verwachtingen. "Rond Amsterdam kan nooit genoeg groengas geproduceerd worden om het aardgas te vervangen. Er is zo weinig van dat Amsterdam heel bewust moet kiezen waar ze het gas wil inzetten."

Daarvoor denkt hij in de eerste plaats aan de industrie en pas in laatste instantie aan woningen. "Wij hebben geadviseerd om dat alleen te doen op plekken waar renovatie niet goed mogelijk is en warmtenetten te duur, zoals in de historische binnenstad."

Stijkel houdt de moed erin. Als het aan haar ligt gaat Gaasperdam stap voor stap de mogelijkheden van groengas onderzoeken, om te beginnen in de laagbouw van Holendrecht-Oost.

De productie kan verder worden opgevoerd door ter plekke waterstof te maken uit stroom van velden vol zonnepanelen in het talud langs het treinspoor bij AMC. Alles valt of staat met de inhoud van het riool. "We betalen nu 140 euro per jaar aan reinigingsrecht aan Waternet.

We kunnen ook zeggen: stop dat geld in een nieuwe vergister. Met dertienduizend huishoudens hebben we het bedrag dat nodig is in tien jaar op tafel."

De verduurzaming van de stad is nu erg 'verkokerd', vindt Stijkel. "Het is onze poep. Het is ook een kwestie van: reclaim our shit." Dus moet de buurt niet van het gas af. "Met zo'n cv-ketel is niks mis." Fossiel aardgas is ontstaan uit plantenresten van miljoenen jaren geleden. Dáár moeten we vanaf. "Groengas is precies hetzelfde gas, maar dan van gisteren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden