Profiel

Van Miltenburg voegt zich bij ultrakort rijtje opgestapte Kamervoorzitters

Voor het eerst sinds 1912 is een Kamervoorzitter opgestapt. VVD-Kamerlid Anouchka van Miltenburg concludeerde zaterdagmiddag na een reeks schandalen en schandaaltjes dat ze de voorzittershamer neerlegt. De druppel: het vernietigende rapport van de commissie-Oosting. Een profiel van de voormalig journalist, door politiek verslaggever Hanneke Keultjes.

Beeld anp

Nepparlement zeggen in het echte parlement, mag dat? Als Anouchka van Miltenburg de voorzitter is, mag dat wel. Of toch niet. Toen PVV-leider Geert Wilders de term voor het eerst gebruikte tijdens de Algemene Beschouwingen van september, zei Van Miltenburg niets. Een maand later, toen de partij de term weer van stal haalde, greep ze wel in. Die nieuwe hobby moest maar voorbij zijn, sprak de Kamervoorzitter. Het tekende haar wispelturigheid.

Schandalen
Er waren in 2012 drie stemrondes voor nodig voordat Van Miltenburg haar hand op de voorzittershamer wist te leggen. Er waren veel meer schandalen voor nodig om haar van die hamer afscheid te laten nemen. De afgelopen drie jaar passeerden meerdere ruzies met Kamer, een conflict met haar eigen personeel, een schandaal over boeken en twee 'lekken' uit vertrouwelijke commissies de revue. Haar antwoord op de vaak gestelde vraag 'denkt u aan opstappen?' luidde steevast een blijmoedig 'absoluut niet'.

De laatste keer dat een Kamervoorzitter opstapte, was in 1912. CHU-politicus en graaf Frederik van Bylandt werd in 1909 naar voren geschoven als voorzitter. Er was alleen één probleem: hij kon geen orde houden. Vooral de socialisten bezorgden hem problemen. Koningin Wilhelmina had er genoeg van. Graaf Van Bylandt stapte op; zogenaamd om gezondheidsredenen. Vandaag kan de naam van Van Miltenburg worden bijgeschreven in het ultrakorte rijtje van opgestapte Kamervoorzitters.

Van Miltenburg (Utrecht, 1967) is het langstzittende VVD-Kamerlid. In 2003 kwam de journalist via de gemeenteraad van Zaltbommel voor de VVD de Tweede Kamer in. Ze klom in een kleine 8 jaar op tot vicefractievoorzitter.

Brekebeen
In 2012 ging de strijd om het Kamervoorzitterschap tussen haar en PvdA-Kamerlid Khadija Arib. De vertrekkende voorzitter, Gerdi Verbeet, was ook sociaaldemocraat, dus het leek een uitgemaakte zaak: de liberalen mochten dit keer de voorzitter leveren. Toch waren er nog meerdere stemrondes voor nodig.

Van Miltenburg bleek vanaf het begin een brekebeen. Ze suggereerde aan toenmalig koningin Beatrix om informateurs Henk Kamp en Wouter Bos uit te nodigen. Dat lag gevoelig, omdat de Kamer het initiatief voor de formatie hadden, niet de koningin. Later snoerde ze D66-Kamerlid Steven van Weyenberg, die tijdens een debat wilde interrumperen, nadrukkelijk de mond met 'nee, nee, nee'.

E-boeken
Ze wilde de Bijbel en de Koran, die op het bureau van de griffier staan, weg hebben. Al die boeken, het werd een rommeltje. Het belangrijkste boek - dixit Van Miltenburg - het Reglement van Orde, mocht wel blijven. De papieren boeken zouden worden vervangen door e-boeken. Maar daar stak de Kamer een stokje voor.

Toen CDA-leider Sybrand Buma haar voor de zomer 2013 'sturend optreden' verweet, verliet ze de zaal - in tranen. Boze fractieleiders lieten eind van het jaar hun kritiek horen op Van Miltenburg in De Volkskrant - hoewel zij allemaal anoniem wilden blijven. 'Totaal ongeschikt', vond de ene. 'Deze functie is een maatje te groot voor haar', meende de ander. De gemeenschappelijke deler: haar optreden is slecht voor het aanzien van de politiek. Daar bleef het niet bij.

Toen GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman, onterecht beschuldigd en geschorst voor het lekken uit de commissie die over de benoeming van de Nationale Ombudsman gaat, werd vrijgepleit door de Nationale Recherche, eiste ze opheldering van Van Miltenburg. Er was zes uur beraad in het presidium, het bestuur van de Tweede Kamer, voor nodig om te besluiten zij de reputatieschade voor Voortman betreuren. Van Miltenburg kon blijven.

Papierversnipperaar
In juni bleek dat Van Miltenburg in november 2014 een brief had gekregen van een anonieme klokkenluider over de affaire-Cees H. en de rol die staatssecretaris Teeven daarbij speelde. De brief ging door de papierversnipperaar, zo meldde de Kamervoorzitter. Dat gebeurde nu eenmaal met alle anonieme brieven, wierp Van Miltenburg tegen toen tv-programma Nieuwsuur dezelfde brief nogmaals kwam brengen. Ook die brief verdween in de shredder, terwijl het onderzoek van de commissie-Oosting naar de Teevendeal al liep. Dat die procedure wel direct werd aangepast, wekte de indruk dat zij ze zelf wist dat zo'n werkwijze niet bepaald handig is te noemen.

De VVD-top trok vandaag in deze krant haar handen al van hun eigen Kamervoorzitter af. Ze moest zichzelf maar zien te redden. Van Miltenburg concludeerde vandaag dat haar dat niet ging lukken en hield de eer aan zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden