Plus

Van kapotte paraplu's maakt Lil Jaunzems (92) weer tasjes

Na een stormdag trekt Lil Jaunzems (92) uit Amsterdam-Noord eropuit om kapotte paraplu's te zoeken. Daar naait ze tasjes van. Iedereen in haar omgeving wil ze hebben.

Lil Jaunzems (92). Beeld Eva Plevier

Het moet flink gestormd hebben, liefst met hevige slagregens erbij. Pas dan trekt Lil Jaunzems eropuit met haar scootmobiel. Naar winderige straathoeken, gure bushaltes, verlaten marktpleinen, tochtige passages en windgaten achter hoge flatgebouwen. Want daar liggen ze vaak: de kapotte paraplu's die ze zoekt. Stukgewaaid en soms zo toegetakeld dat het lijkt alsof ze in blinde razernij zijn neergekwakt.

Als Jaunzems zo'n geblesseerd exemplaar heeft gevonden, zet ze haar hak op het handvat en rukt de paraplu krachtig met beide handen nog verder uit elkaar. Dan hoeft ze alleen de stof mee te nemen en kan ze die onhandige stokken en baleinen achterlaten. De verbijsterde blikken van omstanders neemt ze voor lief.

Jaunzems, lachend: "Mensen snappen er niets van en denken dat ik niet goed bij mijn hoofd ben. Ik ben eens met de bus naar het Centraal Station gegaan. Storm en regen. Helemaal vol paraplu's lag het. Ik kwam terug met achttien stuks! Je had die gezichten eens moeten zien toen ik daarmee in de bus zat!"

Honderden
Soms slaan mensen haar bezorgd gade en om vervolgens aarzelend naar haar toe te komen: "Maar mevrouw, die paraplu is toch stuk?' "O, maar die kan ik nog wel gebruiken hoor," zeg ik dan." Thuis wast, strijkt en knipt Jaunzems de paraplustof zorgvuldig. "Dan zoek ik leuke kleuren bij elkaar en maak ik er een tasje van."

Ze doet dat nu bijna dertig jaar en heeft er honderden. Jaunzems opent in de slaapkamer de linnenkast en spreidt een imposante hoeveelheid gekleurde tasjes uit op haar eenpersoonsbed. "En dit is nog niet alles."

Ook onder het bed herbergt ze een verzameling. Met de punt van haar schoen schuift ze wat dozen naar zich toe. "Als er vriendinnen langskomen, staan ze allemaal hier uit te zoeken. 'Ik wil die, nee toch die!' Zo gaat dat dan." Koortsachtig, bevangen door een hernieuwde passie voor haar verzameling, verschuift en schikt Jaunzems de tasjes. "Deze is ook zo mooi. En deze!"

Bontjassen
In sommige exemplaren is de herkomst terug te vinden; in een logo van Heineken, Ajax, de Nederlandse Spoorwegen, Metro of de naam van een coffeeshop.

Beeld Eva Plevier


"Heb je nog een panterprintje voor mijn collega, Lil?" informeert haar schoondochter, die op bezoek is. "Genoeg! Jaunzems haalt een zak tevoorschijn waarin uitsluitend tasjes met wilde dierenprints zijn opgeborgen.

Tegen het raam staat haar bureau met daarop een naaimachine. Op een sierlijk wit stoeltje met bordeauxrode zitting werkt Jaunzems in de wintermaanden van tien uur 's morgens tot in de namiddag aan de tasjes. "Niet onafgebroken hoor. Ik eet en drink ook tussendoor. Ik ben geen slaaf van mijn werk."

Jaunzems heeft tot haar vijfenzestigste fulltime gewerkt. Ze naaide bontjassen in een Amsterdams atelier en deed dat ook vanuit huis. "Soms werkte ik dag en nacht. Ik was alleenstaande moeder van twee kinderen en moest de kost verdienen. Voor pleziertjes had ik geen tijd. Toen ik met pensioen ging, kon ik leuke dingen gaan doen."

Eerst borduurde ze veel, maar toen dat door artrose aan haar handen niet meer ging, legde zich toe op de paraplutassen. "In het begin waren het wasknijperzakjes en luizencapetasjes voor de kinderen op school. Later maakte ik alleen nog tasjes. Het is ontspanning. Ik vind het leuk om het resultaat te zien en wil graag iets te doen hebben."

Beeld Eva Plevier

Opmerkelijk genoeg had Jauzems vroeger altijd een pesthekel aan handwerken. Ze groeide op in Letland, bij haar tante in huis. "Mijn vader voer op zee en mijn moeder was dood. Ik zat als kind naast mijn tante, die aan het naaien en borduren was. Voor straf moest ik soms knoopjes maken of spelden van de vloer ruimen. Ik zat maar naar buiten te turen, want ik wilde veel liever met de andere kinderen spelen. Dat mocht niet. Daardoor kreeg ik enorm de pest aan handwerken. Pas later merkte ik dat ik er toch iets aan heb gehad, want door ernaar te kijken, leerde ik het."

Haar tasjes zijn inmiddels zo populair dat iedereen in haar omgeving ze wil hebben. Voor de korfbalvereniging van haar kleinzoon Bret maakte ze tasjes in de clubkleuren blauw-wit. "Ik ga elke zaterdag naar hem kijken. Zijn hele team loopt nu met mijn tasjes."

"En ze zijn oersterk. Je kunt er makkelijk twee blikjes cola in doen. Ik sprak een vrouw die twintig jaar geleden een tasje van Lil kreeg en dat nu nog heeft," zegt schoondochter Cobie trots.

In de buurt helpen ze mee; geregeld staan buurvrouwen met grove gevaartes vol uitsteeksels voor haar deur. "Hier Lil, ik heb weer een paraplu voor je, zeggen ze dan." Liever krijgt ze alleen de stof. Nu heeft ze allemaal van die kapotte dingen in de gang staan. Vervolgens moet ze dan naar de container om de resten weg te gooien. "En dat doe ik niet graag, want dan denken ze: o, Lil is weer geweest hoor."

Gelukkig krijgt ze de paraplu's ook weleens netjes aangeleverd. "Een collega van mijn zoon loopt hard. Als hij onderweg paraplu's vindt, neemt hij ze mee. Soms wel negen stuks! Zijn vrouw wast en strijkt ze en dan krijg ik ze."

Geen geld
De vraag is nu zo groot dat Jaunzems als voorwaarde heeft gesteld dat de mensen zelf de paraplu moeten zoeken. "Vaak willen ze dat niet. Ze durven niet zomaar zo'n kapot ding van straat te pakken. Of ze maken een wandeling met hun man en die vraagt wat ze met die ouwe troep moeten."

"Ik lach me soms rot. Ik heb nog nooit zo veel vriendinnen gehad als door die gekke tasjes. Dan vraagt mijn zoon weer: 'Ma, heb je nog tasjes?' Die wil hij hebben voor de meiden van zijn werk. Of mijn schoondochter heeft een verzoekje. Ze denken ook: laat die ouwe maar naaien, wij delen wel uit."

Ze is niet van plan geld voor haar tasjes te vragen. "Welnee! Kom nou. Ik zou niet durven. Ik doe het ook niet voor iedereen, alleen voor mensen die ik via via ken. Het kost me garen en heel wat werk, maar ik doe het met liefde. Ze krijgen allemaal kwaliteit voor niks."

"Ik heb AOW, warmte, eten en drinken, kinderen, kleinkinderen. Wat moet ik nog meer hebben? Ik voel me rijk." Ze zwijgt even en zucht: "Alleen vind ik de dagen te kort. Ik word 93 jaar, maar heb nog zo veel te doen..."

Beeld Eva Plevier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden