Plus

Van India via Suriname naar Diemen en terug

Sharda Nandram beschreef de hink-stap-sprong die haar voorouders maakten: in twee generaties van het Indiase Rajasthan via het Surinaamse Paramaribo naar het Nederlandse Diemen.

Sharda Nandram met haar 92-jarige vader Bechoepersad Nandram. 'Om de complexe Indiase cultuur te begrijpen moet je er toch heen' Beeld Marc Driessen
Sharda Nandram met haar 92-jarige vader Bechoepersad Nandram. 'Om de complexe Indiase cultuur te begrijpen moet je er toch heen'Beeld Marc Driessen

Aan de muur van de flat in Diemen hangen, op nog geen meter afstand van elkaar, twee portretten van het echtpaar Nandram. Het eerste in de traditionele klederdracht van de Indiase deelstaat Rajasthan, het tweede toont het paar in Volendammer kostuum.

De portretten zijn de perfecte illustratie van het boek dat Sharda Nandram schreef over het levensverhaal van haar vader, de inmiddels 92-jarige Bechoepersad Nandram. Voel je thuis waar je ook bent is de titel van het werk dat vorige week meteen maar in drie talen is verschenen.

Vader Nandram werd in 1925 geboren in Helena Christina, een plantage in het Surinaamse district Wanica. Zijn ouders waren aan het begin van de eeuw met het Engelse zeilschip Mersey overgekomen van Calcutta naar Paramaribo, een reis van ruim zeventig dagen.

Nandram Mansaran was een van de 30.000 Indiase contractarbeiders die na de afschaffing in 1873 van de slavernij in Suriname werden aangetrokken om op de plantages te werken. Hij kwam op de plantage Zoelen terecht als planter van koffie, tabak en cacao.

Thuis bleef India
De overstap van de ene naar de andere cultuur blijft zelden zonder gevolgen voor een mens, maar in het geval van grootvader Nandram Mansaran stapelden de veranderingen zich wel heel snel op.

Onmiddellijk na het uitschepen werd hij in Suriname geregistreerd als Mansaram Nandram, een omkering van namen die zijn verdere leven door de onwrikbare ambtenarij niet meer ongedaan werd gemaakt. Ook de kinderen, onder wie Bechoepersad, kregen de voornaam van zijn Indiase vader als achternaam.

Het boek illustreert fraai hoe de eerste generatie migranten nog sterk vasthoudt aan de traditionele cultuur, terwijl de kinderen zich al met meer gemak overgeven aan nieuwe gewoonten en gebruiken.

Vlaggetjes
Op de bank in Diemen vertelt vader Nandram met smaak hoe hij als tienjarige jongen met zijn klasgenoten van de Oranjeschool naar het Gouvernementsplein in Paramaribo trok om zwaaiend met rood-wit-blauwe vlaggetjes het Nederlandse volkslied te zingen voor de gouverneur.

Thuis bleef India de bepalende factor. De vader van Bechoepersad bleef trouw aan het vegetarisme en at zijn hele leven geen vlees of vis. Voor zijn opgroeiende kinderen was hij streng: roken, drinken en dobbelen waren uit den boze.

Bechoepersad ging in de leer bij een kleermaker en werkte zich op tot afdelingshoofd van het beroemde warenhuis Kirpilani, waar hij meer dan dertig jaar in dienst bleef. De getuigschriften over een onberispelijke staat van dienst zijn bewaard gebleven als kostbaarheden.

Een praatje maken
In 1997 verhuisde vader Bechoepersad van Paramaribo naar Diemen. Aanleiding was de medische zorg die zijn echtgenote nodig had. "In Suriname zat je soms drie uur in de wachtkamer voor je aan de beurt was," vertelt hij.

"En dan moest je maar hopen dat de goede medicijnen beschikbaar waren." Dat was in Nederland stukken beter geregeld. In het boek beschrijft hij wel hoe verbaasd hij was dat sommige Nederlanders er een geheim telefoonnummer op nahielden. In Suriname houden de mensen ervan een praatje te maken.

Migratie is een hink-stap-sprong, bewijst de familie Nandram. Grootvader Nandram Mansaram moest ploeteren op de plantage in een vreemd land, vader Bechoepersad vond er een mooie baan en zorgde ervoor dat zijn negen kinderen allemaal konden studeren.

Dochter Sharda studeerde in Amsterdam af als psycholoog en econoom en is tegenwoordig werkzaam op onder meer de Nyenrode Business Universiteit. Daar draagt ze een business suit, bij andere gelegenheden gaat ze gekleed in een traditionele Indiase sari.

Nieuwe generatie
Want op latere leeftijd raakte Sharda in de ban van het land van haar voorouders. "Ik heb van huis uit veel meegekregen," zegt ze, "maar om de complexe Indiase cultuur te begrijpen moet je er toch heen."

Ze reist twee keer per jaar naar Rajasthan, waar ze doceert aan de universiteit. Er is opnieuw een grote trek vanuit India naar het buitenland, maar de nieuwe contractarbeiders zijn hoogopgeleide professionals om wie door grote universiteiten en bedrijven wereldwijd wordt gevochten.

Toch heeft ook deze nieuwe generatie te maken met dezelfde aspecten van het fenomeen migratie. "De globalisering vraagt om flexibiliteit. Je moet met verschillende culturen kunnen omgaan om je thuis te kunnen voelen. De eigen cultuur fungeert als anker: het is belangrijk om daar bij stil te staan. Van daaruit kan de nieuwe wereld worden veroverd."

Sharda S. Nandram: Voel je thuis, waar je ook bent, Praan Uitgeverij, €34,50.

null Beeld .
Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden