Plus PS

Van der Valk langs de A2 'ontchineest'

Drie krankzinnige maanden waren het dertig jaar geleden: van de opening tot de ondergang van hotel-restaurant Oriental Palace langs de A2 bij Breukelen. Nu verwijdert het van der Valkconcern de laatste Chinese ornamenten. 'Hoog tijd.'

Het van der Valkconcern verwijdert de laatste Chinese ornamenten Beeld Dingena Mol

Het is inmiddels dertig jaar geleden, maar over Oriental Palace wil ondernemer Dave Wong het niet meer hebben. "Daar heeft hij geen behoefte aan. Het was niet zijn beste tijd," zegt zijn assistent.

Ook architect Leo Vuyk, die destijds de opdracht kreeg om het Chinese paleis bij Breukelen te ontwerpen, heeft geen zin om terug te blikken. "Er zal best wel een smeuïg verhaal in zitten, maar niet voor mij."

In maart 1988 opende een voor Nederlandse begrippen ongekend luxe hotel de deuren: Oriental Palace. Opgetrokken in de stijl van het Chinese paleizencomplex de Verboden Stad, gebouwd op een desolaat stukje industrieterrein in de Hollandse polder langs de A2.

Bij de ondergaande zon stopten automobilisten op de vluchtstrook, om te kijken naar de schittering van de zon op de 150.000 uit China geïmporteerde geglazuurde gele dakpannen. Het opmerkelijke dak was afgewerkt met grote keramische draken en Chinese fabeldieren als de fenghuang.

Nu rijdt iedereen er met exact 100 kilometer per uur - trajectcontrole - vrij achteloos aan voorbij. Het doorgebogen pagodedak is tegenwoordig vooral een teken dat je binnen een minuut of tien de Ring opdraait. Hoewel, soms zijn er nog mensen die als ze het gebouw zien honger krijgen, de afslag nemen en naar binnenlopen om bami te bestellen. Tevergeefs. Kipsaté met friet is het meest Oosterse gerecht op de kaart bij Van der Valk Hotel Breukelen.

Kerstbomen en glaswerk
Voor de familie van Nick Timmers - zijn moeder is een Van der Valk - was het Chinese paleis destijds een iconische aankoop. Pater familias Gerrit van der Valk had het gebouw dan een 'vloek in het landschap' genoemd, maar toen hij het gloednieuwe horecapaleis een paar maanden na de opening op een executieveiling voor 14,1 miljoen gulden aan zijn dynastie toevoegde, stak hij trots beide armen in de lucht. De foto hangt nog in het restaurant.

Nick Timmers (30) was net een paar maanden oud toen zijn ouders de leiding kregen over het hotel. Zodra de toekanvlag op het dak wapperde, verhuisden ze naar een luxueuze suite die was omgebouwd tot woonhuis.

Van zijn jeugd herinnert Timmers vooral hoe hij in de opslagruimtes op zolder speelde, waar de kerstbomen en het glaswerk werden opgeslagen. "Als ik daar nu ben, ruik ik nog steeds een geur die me aan mijn jeugd doet denken. En ik herinner me dat in de lobby een heel grote vogel stond, uitgesneden van hout. We konden op zijn nek klimmen."

Nick Timmers: 'Het gebouw is al lang geleden begonnen met afbrokkelen' Beeld Dingena Mol
Marcel Otte: 'Wong was een aardige man, maar had niet zo veel verstand van hotels' Beeld Dingena Mol

Aan de vogel, een arend met een spanwijdte van zes meter, hadden twee Chinese houtsnijders twee jaar gewerkt. Samen met 180 containers vol Chinees bouwmateriaal was de vogel door Dave Wong naar Nederland gehaald om zijn droom te realiseren: Oriental Palace, een exclusief hotel-restaurant gemodelleerd naar de keizerlijke paleizen in Beijing, met 148 kamers en 4 restaurants.

"Nergens ter wereld bevindt zich een vijfsterrenhotel dat zich qua stijl en karakter kan meten met Oriental Palace," zei hij vlak voor de opening in maart 1988. Wong mikte op 1,4 miljoen bezoekers per jaar.

Nu, dertig jaar later, gaat het hotel op de schop. Er komt een zalencentrum bij en een restaurant. De gevel wordt aangepakt: er komen veel glas en hout, en strakke lijnen. Een beetje zoals de nieuwbouw met 92 extra kamers en een welness, die op de plek van de Chinese tuin kwam. 'Ontchinezen', zo wordt de operatie genoemd.

Alle Chinese decoratie van het pand wordt verwijderd. "Dat was hoog tijd," zegt Timmers, die vanaf januari de leiding over het hotel van zijn ouders overneemt. "Het gebouw is al lang geleden begonnen met afbrokkelen."

Mismatch
Hoewel het volgens Timmers 'altijd een kitscherig gebouw is geweest', kon hij zich vroeger verwonderen over de vele, handgemaakte details. Met porseleinen draken die om de pilaren krulden, bijvoorbeeld. "Maar omdat er vaak rolkoffertjes tegen aanbotsten, hebben we de pilaren maar gewoon rood geschilderd. Zo werd het gebouw steeds minder Chinees, steeds meer een mismatch."

Dat vonden sommige mensen destijds al, toen naast de historische wipmolen uit 1675 de contouren van het Oriental Palace zichtbaar werden. 'Chinees Paleis vervuilt uitzicht' was de kop in de Volkskrant toen het hoogste punt - 15 meter - van het pand werd bereikt. 'En daarmee is ook gelijk de omvang van de wanstaltigheid van het toekomstige Oriental Palace Hotel duidelijk geworden,' schreef de krant.

De Telegraaf ging op bezoek bij de verontwaardigde molenaar van Breukelen. "Je bouwt midden in Peking toch ook geen molen? Bovendien haalt die tempel de wind uit m'n wieken."

Pieter Beelaerts van Blokland (85) was destijds commissaris van de Koningin voor de provincie Utrecht en verrichtte de officiële opening van Oriental Palace. Hij herinnert zich dat de provincie het op deze plek wel vond kunnen, ingeklemd tussen spoor en snelweg.

In zijn toespraak benadrukte hij dat deze strategische locatie tussen Utrecht en Amsterdam in het kader van internationaliseren wel een hotel kon gebruiken. "Ik vond het wel een pluspunt om een hotel van enige allure te hebben. De zakelijke transactie ging ons als provincie natuurlijk niet aan, maar ik weet wel dat er wat twijfels waren. Er hing een rook omheen van oh-gaat-dat-wel-goed."

Jan des Bouvrie
Dave Wong had enige jaren eerder bekendheid gekregen toen hij in 1984 met Chinees vuurwerk, een drakenoptocht en een negengangendiner restaurant Sea Palace in Amsterdam had geopend.

Onder leiding van general manager Nick Timmers - zijn moeder is een Van der Valk - 'ontchineest' Hotel Breukelen; met veel glas en hout, en strakke lijnen. Timmers groeide er op als kind Beeld Dingena Mol
Aan Oriental Palace langs de A2 wordt 22 februari 1988 de laatste hand gelegd Beeld ANP
Ondernemer Dave Wong (r) voor Sea Palace in Amsterdam, september 1984 Beeld Wubbo de Jong/MAI

Het restaurant met drie verdiepingen, naar het voorbeeld van de drijvende eetpaleizen in Hongkong, werd door het Amsterdams gemeentebestuur met open armen verwelkomd in het Oosterdok, een plek die ze vooral geschikt hadden geacht voor een tippelzone en junkieboten, waar verslaafden konden spuiten en tafeltennissen.

Sea Palace werd een succes en was voor Wong de opmaat voor Oriental Palace. De kosten werden geraamd op 25 miljoen gulden, het werden er 40 miljoen. Gelukkig speelde geld geen rol, had Wong laten weten.

Oriental Palace kon meeprofiteren van de kapitaalvlucht uit Hongkong, nadat het Verenigd Koninkrijk had besloten om de kroonkolonie over te gaan dragen aan de Volksrepubliek China. De rijke investeerders stonden klaar om het geld in buitenlandse projecten te steken. Na proeftuin Breukelen zou Oriental Palace naar Parijs en Londen gaan.

Voor het interieurontwerp werd Jan des Bouvrie aangetrokken, die Wong meenam voor een reis naar China. "We zijn er, denk ik, hooguit een week geweest," zegt Des Bouvrie (75). "Ik heb ter plekke wat stoelen ontworpen en Wong bestelde achter elkaar ornamenten. Hij was een leuke man hoor, maar ik heb geen idee hoe hij het voor elkaar kreeg."

Tevreden over 'dat rare ding' was Des Bouvrie niet. "Ik wilde alles strak hebben van binnen en had het idee dat ik het op mijn manier mocht doen. Dat bleek toch niet zo te zijn. Het moest echt een Chinees hotel worden en het werd een compromis. Ik ben blij dat ik nu alleen dingen accepteer die mijn smaak zijn."

Personeelsleden plunderen het hotel als de eerste schuldeisers arriveren, 10 juni 1988 Beeld Wubbo de Jong/MAI
Een werknemer van de firma Skala haalt een tv op uit het failliete Oriental Palace, 10 juni 1988 Beeld Wubbo de Jong/MAI

De opening van het Oriental Palace in maart 1988 was landelijk nieuws. Journalisten vergaapten zich aan de bruidssuite met hartvormig bad, extra breed hemelbed, vergulde kranen en zelfs een telefoon in de badkamer. Nog groter nieuws werd het project van Dave Wong toen drie maanden later bleek dat het hotel in financiële problemen verkeerde.

"Wong was een aardige man, maar had niet zo veel verstand van hotels. Dus dat deed ik," zegt Marcel Otte (75), die destijds bij Hilton werd weggeplukt om voor 'minstens 15.000 gulden per maand' het hotel te leiden. Na de opening klopten mensen bij hem aan met de vraag waarom de rekeningen niet werden betaald. Rekeningen die hij nooit had gezien.

"Na lang aandringen deed Wong een kast open waar ze uitrolden. Ik zag al snel: dit is niet gezond. Er was een inventaris aangekocht om wel vijf hotels mee te bevoorraden. Alleen al aan de vogel had hij een miljoen gulden besteed. Die was zelfs te groot voor een container, dus voor het vervoer moest er een container op maat worden gemaakt."

Schuldeisers
Otte vroeg aan Wong waar het geld was om de rekeningen mee te betalen. Dat bleek er niet te zijn. Het verhaal van de investeerders uit Hongkong was bluf geweest. Een deel had Wong zelf gefinancierd met het geld dat hij had verdiend met de verkoop van Sea Palace, de rest kwam van banken. Al zaten de restaurants met de ingevlogen chef-koks uit Hongkong meteen vol, drie maanden na de opening was een faillissement onvermijdelijk.

Op dat moment was er nog een groep met zestig topmannen van het Japanse bedrijf Casio in het hotel, voor een driedaagse bijeenkomst. Terwijl Otte met een deel van het personeel de gasten nog probeerde te bedienen, kwamen de eerste schuldeisers hun spullen al terughalen. De leveranciers van de honderden televisietoestellen in het hotel was als eerste ter plaatse met een vrachtwagen. Daarna volgden de andere schuldeisers.

Terwijl de gasten nog binnen waren, werden door de majestueuze marmeren hal de fornuizen, bedden, stofzuigers, tapijt en de drankvoorraad naar buiten getild. De door Otte opgetrommelde beveiliging hield bij het station een deel van de 130 personeelsleden aan die met vuilniszakken vol spullen het hotel probeerden te ontvluchten.

'Van Paleis tot afhaalchinees' kopte Het Parool de volgende dag, met daarbij de beschrijving van een barkeeper, die manmoedig standhoudt tussen de chaos. 'Te midden van een onvoorstelbare afwas - de jongens van de spoelkeuken hebben er de brui aan gegeven - gaat hij door met koffie serveren en drank schenken, zolang hij nog schone kopjes en glazen kan vinden.'

Hollandse pot
Op het faillissement van Oriental Palace volgde het leedvermaak. De sporthal waar de executieveiling plaatsvond, was zelfs te klein voor de 1300 mensen die erop afkwamen. De pekingeend-grillketel ging voor 1600 gulden van de hand, het bed uit de bruidssuite stond voor 2750 gulden te koop en aan de houten roofvogel hing een prijskaartje van 3000 gulden.

Op de veiling van Oriental Palace in een sporthal in Breukelen. Gerrit van der Valk (m) wordt gefeliciteerd met de aankoop, 29 juli 1988 Beeld Nationaal Archief
De 150.000 uit China geïmporteerde geglazuurde gele dakpannen zijn schoongemaakt en teruggelegd. De Chinese look van Hotel Breukelen wordt strakgetrokken Beeld Dingena Mol

Vóór de veiling was er rumoer geweest over het plan van Yab Yum-ondernemer Theo Heuft, die er onder de naam Yab Yum Oriental Palace een internationaal georiënteerd sekspretpark van wilde maken, maar het was Gerrit van der Valk die onder luid applaus het gebouw voor 14,1 miljoen gulden kocht.

Meteen na afloop van de veiling verklaarde hij dat hij 'die enge draken' van het gebouw zou verwijderen. En de Chinese tuin, waarvoor in het noorden van China, op dezelfde klimatologische lijn van Nederland, speciale bomen waren geteeld, zou volgens zoon Ad 'een gezellige Van der Valk-parkeerplaats' worden. "We gaan hier de gewone Hollandse pot verkopen en daar hebben we al die tierelantijntjes niet bij nodig."

Eyecatcher
Nog geen maand later ging Van der Valk Hotel Breukelen open. De suite was nu te boeken voor 200 gulden, de reguliere kamers voor 90 gulden. De pekingeend (108 gulden) en de Hamburger du Chef (24,75 gulden) van de ingevlogen chefs, maakten plaats voor forse biefstukken met stroganoffsaus en grote porties friet, gebakken aardappelen en ijsbergsla (14,50 gulden). Het werd bunkeren in Breukelen. Het Verboden Paleis had de deuren geopend en het gewone volk stroomde massaal toe.

Sindsdien zijn de gasten blijven komen. Amsterdam en Utrecht zijn naar elkaar toegegroeid en bij de vele evenementen rondom de Ziggo Dome en de Arena is Hotel Breukelen voor veel mensen een goede uitvalsbasis. Dat blijft, ondanks de verbouwing, wel herkenbaar.

Het zou tot grote tevredenheid van de in 2009 overleden Gerrit van der Valk zijn dat de Chinese draken en andere ornamenten eindelijk verdwijnen, maar het dak met de geglazuurde gele dakpannen blijft. Dat is onlangs al gerestaureerd, waarbij alle dakpannen zijn schoongemaakt.

"Het gebouw heeft voor de rest weinig vorm, het is toch een soort schoenendoos," zegt Nick Timmers. "Maar het blijft een eyecatcher. Vanaf de snelweg zie je het 's avonds al opgloeien."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden