Van der Laan

Van der Laan: van conflictbemiddelaar tot Ajaxfan

In de zeven jaar dat Eberhard Van der Laan burgemeester was van Amsterdam heeft hij vele gezichten laten zien. Vier opmerkelijke dossiers.

Beeld ProShots

1. Ajaxhuldiging
Van der Laan, die zelf jarenlang voetbalde, is een groot Ajaxfan. Het doet hem dan ook goed als zijn club in 2011 voor het eerst sinds zeven jaar weer kampioen wordt. De huldiging moet plaatsvinden op het Museumplein, besluit hij. Daar hebben de fans recht op.

Maar de huldiging, waar veel meer mensen op afkomen dan werd verwacht, loopt totaal uit de hand. Van der Laan besluit dat de volgende huldiging bij stadion Arena zal zijn, tot grote woede van de harde kern van de supporters. Ajax wordt vier keer op rij kampioen en elke keer verschijnt Van der Laan op het podium, waar hij op een striemend fluitconcert wordt getrakteerd. Dat is deels traditie, maar ook een reactie op de verplaatsing van de huldiging.

In 2012 spreekt hij, na een diepe buiging te hebben gemaakt, de fluitende en joelende fans toe: "Het is een waardevolle traditie de burgemeester van Amsterdam uit te fluiten, maar ik had al een seizoenskaart voor Ajax toen de meesten van jullie nog naar ­Sesamstraat keken, in je pyja­maatje." Om vervolgens de selectie van Ajax te feliciteren en af te sluiten met: "En jullie allemaal ­bedankt voor jullie fantastische fluitconcert."

2. Drukte
Van der Laan heeft een goed gevoel voor de tijdgeest en voor wat er leeft in de stad. Als hij het nodig acht, spreekt hij zich daarover uit, of hij daar nu formeel over gaat of niet. Dan neemt hij als primus inter pares de regie. Zo gaat het ook in het debat over de toenemende drukte in de stad.

Terwijl de urgentie nog niet tot alle politieke partijen is doorgedrongen, spreekt hij zich in oktober 2016 krachtig uit. In de Stadsschouwburg zegt hij dat Amsterdam in de eerste plaats van de Amsterdammer is en niet van toeristen. En al heeft ook hij geen pasklare oplossing, hij voelt aan dat de stad behoefte heeft aan zo'n statement.

Van der Laan laat zich vaker uit over de staat van de stad. Zo maakt hij zich zorgen over de koopzucht van buitenlandse investeerders op de Amsterdamse huizenmarkt. "Amsterdam moet geen Londen worden," zegt hij in 2015. Het is een van de weinige keren dat hij een PvdA-geluid laat horen.

3. Conflictbemiddeling
Als advocaat leerde Van der Laan bemiddelen, een kwaliteit die hem als burgemeester regelmatig van pas komt. Zo weet hij in 2012 de protestbeweging Occupy, een reactie op de financiële crisis, van het Beursplein te praten.

In andere steden worden de tentenkampen van activisten veelal met geweld van de pleinen gejaagd. Hij nodigt de Occupy­beweging uit op de Stopera. Een van de gasten heeft een indianentooi. Als Van der Laan te laat binnenkomt, zegt hij: "Sorry Klukkluk, de burgemeester was nog even op de prairie." Waarop de indiaan een diepe buiging maakt.

In het tentenkamp houdt Van der Laan zich aan de regels: elk woord wordt hardop door de groep herhaald en in plaats van de te applaudisseren schudden aanwezigen met de handen. Uiteindelijk verlaat Occupy vrijwillig het Beursplein.

Ook tijdens de bezetting van het Maagdenhuis bemiddelt Van der Laan. Een oogblessure weerhoudt hem er niet van om naar het Spui te gaan en met een oogkap op tot diep in de nacht te discussiëren met de studenten. Pas na weken wordt het Maagdenhuis ontruimd.

De discussie over Zwarte Piet wordt ook beslecht aan de onderhandelingstafel van de burgemeester. Het compromis: het zwart op de gezichten wordt stapsgewijs vervangen door roetvegen.

4. De zedenzaak
In december 2010 krijgt Van der Laan te horen dat tientallen kinderen in Amsterdam zijn misbruikt op crèches. Voor de burgemeester geldt direct: de ouders komen te allen tijde op de eerste plaats. "Bij alles wat we doen: de belangen van de ouders staan voorop."

In geval van nieuwe feiten krijgen de ouders die als eerste te horen, de pers is pas daarna aan de beurt. Op de twijfels bij zijn persvoorlichters dat deze belofte moeilijk waar te maken is, rea­geert hij afgemeten: en toch gaan we het zo doen.

Van der Laan neemt de loodzware taak op zich om de ouders zelf op de hoogte te brengen van het nieuws. Hij doet dat op een zondagavond, tijdens twee bijeenkomsten. De eerste is voor de ouders van wie vaststaat dat hun kinderen zijn misbruikt, de tweede voor de groep voor wie het lot van hun kinderen nog ongewis is. Van der Laan vindt dat dit een taak is voor de burgemeester en voor niemand anders.

Hij heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel, zegt een betrokkene. "Als je zegt dat hij het goed moet doen, dan doet hij het goed." Tot op de dag van vandaag wordt met bewondering gesproken over het optreden van Van der Laan. Hij was al burgemeester, maar na de zedenzaak is hij ook burgervader.

Lees ook: De 8 grootste dossiers uit Van der Laans eerste ambtstermijn en Hoe herinnert Amsterdam zich Van der Laan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden