Interview

Van der Laan geraakt door kritiek op aanpak Joodse erfpachtgelden

Burgemeester Eberhard van der Laan houdt ondanks alle kritiek vast aan zijn voorstel de omstreden Joodse erfpachtgelden collectief en niet individueel terug te geven. Niet omdat hij dat niet wil, maar omdat het volgens hem niet kan.

Eberhard van der LaanBeeld ANP

De kritiek vanuit de Joodse gemeenschap van de afgelopen dagen loog er niet om: Joden zouden zich dubbel bestolen voelen en geld voor het Holocaust Museum is een sigaar uit eigen doos. De heftige woorden raakten Van der Laan diep.

U werd vorige week geroemd om het besluit van het college om tien miljoen euro te retourneren aan Joodse erfpachters die in de oorlog werden aangeslagen voor niet betaalde erfpacht en boetes daarvoor. Inmiddels ligt er scherpe kritiek omdat u een collectieve regeling wil treffen, waarbij het geld gaat naar bijvoorbeeld het Holocaust Museum, het Namenmonument of educatieprojecten.

"Redelijke mensen mogen van mening verschillen. De kritiek komt maar van een paar personen. Toen ik het nieuws over de teruggave van tien miljoen vorige week vertelde bij de opening van het Holocaust Museum, werd dat door veel mensen heel goed ontvangen. Wij zijn drie jaar mee bezig geweest. In 2013 zei ook de raad dat we alles goed moeten uitzoeken en onverbloemd recht moeten zetten wat rechtgezet moet worden."

"Toen kwam dat fenomenale Niod-rapport Openstaande rekeningen. Dat is de echte rechtzetting waarbij we voor de spiegel zijn gaan staan. Het rapport oordeelde dat de gemeente in 1947 kil en bureaucratisch reageerde. Het Niod had berekend dat het om een bedrag tussen de vijf en tien miljoen moest gaan. Wij hebben toen gezegd: we maken er niet vijf of 7,5 maar tien miljoen van. Wij willen niet dat het geld in onze zak blijft zitten."

Waarom heeft u voorgesteld dat het geld collectief door de raad ter beschikking moet worden gesteld?

"Dat wil ik nog eens goed uitleggen. We hebben gekeken of die tien miljoen individueel terugbetaald kan worden. Dan moet je drie dingen uitzoeken: Om welke huizen en/of welke bedrijven ging het? Hoe hoog was de erfpacht? En, is dat geld misschien ook bij de rechtsherstelprocedures al terugbetaald? Je krijgt dan heel veel uitzoekwerk."

"Dit onderzoek kost niet alleen veel geld, maar nagaan naar wie het geld terug moet gaan, is bijna onmogelijk. Niemand heeft een dossier van zeventig jaar geleden. Het geld bovendien alleen teruggeven aan de mensen die bezwaar hebben aangetekend tegen de boetes, en die we kennen, creëert rechtsongelijkheid. Dat waren er namelijk minder dan de helft."

Er waren heftige beschuldigingen: de gedupeerde Joden zouden zich nu dubbel bestolen voelen. En: Amsterdam zou de Joden een sigaar uit eigen doos presenteren, als het geld naar bijvoorbeeld het Holocaust Museum zou gaan. Raakt dat u?

"Hoe zou u reageren?" Stilte.

Dan ongekend fel: "Wat denkt u zelf? De gemeente besteelt de Joden opnieuw? Mag ik me geraakt voelen?"

"Het is helemaal geen geld dat gestolen is. Dit is een rechtzetting. Ben je dan een dief? Tientallen mensen hebben tegen mij gezegd: wat fijn dat de gemeente dit doet en het is een goed initiatief van de gemeente Amsterdam. Ze denken misschien dat we het niet aan de individuen willen geven, maar we kúnnen het eenvoudigweg niet aan individuen geven."

Het ligt gevoelig dat niet de Joodse gemeenschap, maar de gemeenteraad over het geld beschikt.

"Wie onze notitie goed leest, weet dat dit niet waar is. De Joodse gemeenschap mag feitelijk zelf beslissen waar dat geld aan besteed wordt. Ik acht het uitgesloten dat we hun advies niet opvolgen."

Wat vindt u van de suggestie dat rechthebbenden nog twee jaar lang claims kunnen indienen?

"Ik ga niet mee in dat model, want dat is niet uitvoerbaar."

Uw bedoelingen waren goed. Waar ging het in deze kwestie mis?

"Het is een gevoelige kwestie die goed is opgepakt. Nogmaals, slechts enkelen hebben kritiek. Ik denk dat ik de raad straks kan overtuigen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden