Column

Van der Laan bedreef geen toneelspel, maar politiek

Theodor Holman Beeld Wollf

Mijn kater Helder heeft volgens mij geen rituelen. Hij wil eten. Ik zie hem nooit dansjes doen, drie keer naar een vaandel buigen, een lied miauwen bij wijze van gebed, geld offeren of water over andere katten sproeien.

Wij mensen vinden rituelen heel belangrijk, en mooi, en hoog en diep, maar ik begrijp eigenlijk nooit goed waarom. Ik heb ooit iemand gekend die zijn familie de opdracht gaf hem direct na zijn dood te laten cremeren. Geen herdenking. Niks. Dat begrijp ik goed.

Maar ik wéét ondertussen dat mensen rituelen nodig hebben. Sterker: ze zijn hoogst beledigd wanneer je een ritueel nalaat. Ze móeten drie keer om een totempaal lopen, of vijf keer per dag bidden, of hun kind onderdompelen in een teil met water. Doen ze dat niet, dan denken ze vermoedelijk dat er een vreselijke straf volgt.

Dat er mensen zijn die hun rituelen niet volgen en geen straf krijgen, dringt nooit goed door. Een ritueel is een placebo dat suggereert dat het onbegrijpelijke begrijpelijk wordt. We zingen iemand met wierook van de aarde af en het paradijs in. Rituelen worden op den duur maatschappelijke dwangneurosen. Je moet ze doen, of je wilt of niet.

Onze monarchie bestaat bij de gratie van rituelen. Een ceremonie. Het buigen voor het vaandel, het aantal paarden dat voor de koets gespannen is, de sjerp om de schouders, het volkslied, het behoort allemaal tot een traditie die heel belangrijk schijnt te zijn.

Totdat... Totdat er mensen zijn die zeggen: weg met de monarchie, of: weg met Zwarte Piet, of: weg met het geloof. Dan kunnen rituelen zonder moeite binnen een dag verdwijnen. Bij een ritueel gaat het er niet om wat er gedaan wordt, maar dát er iets wordt gedaan. De dwangneurose doet dan zijn werk.

Maandag bedacht iemand om voor de ambtswoning van burgemeester Van der Laan te gaan applaudisseren. Zo van: dit was het einde van de voorstelling. Applaus! Erg aandoenlijk en lief, natuurlijk. Ook wat vreemd, trouwens. Van der Laan bedreef geen toneelspel, maar politiek.

Is het misschien zo dat zo'n nieuw verzonnen ritueel eerder óns moet troosten dan de zieke burgervader? Is het wel een ritueel? Hoeveel kankerpatiënten zijn er die ook een applaus verdienen?

Dat mensen en dieren sterven, kunnen we terecht niet accepteren. Wat moet ik met die urn waar Moor in zit?

Lees ook: Zie de bomen aan de gracht. De stad is nu van jou

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief. Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden