Plus PS

Van brugwachterhuisjes naar 'hotelsweets'

Waar de brugwachter, tussen de schepen door, zijn bammetjes at, kan nu iedereen slapen. De 28 brugwachtershuisjes worden hotelsuites - 'sweets'. Klein maar fijn.

Kattenslootbrug, Nassaukade - Kostverlorenvaart. Vanaf 200 euro per nacht Beeld Eva Plevier

Kijk er niet gek van op als je midden in de nacht over de Theophile de Bockbrug, de Buiksloterdraaibrug of de Beltbrug fietst en je door de ramen van het bijbehorende brugwachtershuisje een dronken Japanner, Spanjaard of gewoon een Brabander lodderig naar buiten ziet staren.

De lieve, kleine huisjes op of naast de 28 beweegbare bruggen in de stad zijn niet meer het domein van brugwachters. Het zijn - of worden - nu hotelkamers voor mensen die het leuk vinden op gekke plekken te overnachten.

Ze heten ook niet langer brugwachtershuisjes, maar 'Sweets', omdat ze zo schattig zijn en sweet op zijn Engels klinkt als suite, zoals in een echt hotel. Nu worden suites doorgaans geboekt door mensen die veel ruimte willen en zijn de Sweets juist klein; een brugwachter deed er niet veel anders dan de brug wachten. Vandaar dat ze zo heel erg sweet zijn en niet zo suite.

De helft van de huisjes hoort al niet meer bij Waternet, de andere helft gaat in de nabije toekomst over in nieuwe handen, en soms iets later (zoals het huisje op de Berlagebrug, tot 2021 in verbouwing).

Wiegbrug, Admiraal de Ruijterweg - Kostverlorenvaart. Vanaf 250 euro per nacht Beeld Eva Plevier

Hotelondernemers Suzanne Oxenaar en Otto Nan, die vorige maand hun Lloyd Hotel verkochten, zijn de nieuwe huurders en de bedenkers van de Sweets.

Architectenbureau Space&Matter en projectontwikkelaar Grayfield zijn mede-initiatiefnemers.

De gemeente kan met de huuropbrengst de huisjes kostenneutraal onderhouden en behouden. Nan en Oxenaar betalen een vaste huurprijs, wat daar bovenop binnenkomt is voor hun.

De twee azen al jaren op de brughuisjes van Amsterdam, vanaf het moment in 2009 dat bekend werd dat ze vrij zouden komen. Steeds meer (en uiteindelijk alle) beweegbare bruggen in Amsterdam openen en sluiten via een centraal besturingssysteem op het hoofdkantoor van Waternet. Camera's houden in de gaten wat er zoal gebeurt op en rond de brug. Menselijke ogen met panoramaview in een kabouteronderkomen zijn daar niet meer voor nodig, vindt Waternet.

Mierzoete mini-minihuisjes
Oxenaar en Nan wachtten destijds de ontwikkeling van een nieuw bestemmingsplan niet af en lieten de chef-kok in het Lloyd Hotel 28 modelletjes maken van fondant. Met die mierzoete mini-minihuisjes als extra overtuigingsmateriaal gingen ze naar het gemeentehuis met hun plan voor een bijzonder hotel zonder lobby, ontbijtzaal of rooftop bar. "Zo hebben we de stadsbestuurders verleid," zegt Nan, in het kantoor van Sweets, tegenover het Lloyd.

Hun idee voor het hergebruik van de kleine stukjes industrieel - de huisjes - en cultureel - de brugwachters - erfgoed maakten indruk. Woordvoerder Margreet Hoedjes van de portefeuille Ruimte en Economie, laat weten dat van alle ingediende initiatieven alleen dat van Oxenaar en Nan voorzag in alle 28 huisjes, die allemaal in een andere periode zijn gebouwd, de oudste in 1673 (de Amstelschutsluis), de jongste in 2009 (Haveneiland op IJburg).

Wiegbrug Beeld Eva Plevier
Wiegbrug Beeld Eva Plevier

Kramer, vanaf 1917 esthetisch adviseur van de afdeling Bruggen bij de Dienst Publieke Werken, ontwierp tot zijn pen­sioen in 1952 zeven brugwachtershuisjes, onder meer die van de Willemsbrug, de Van Hallbrug, de Beltbrug en de Kinkerbrug. Kenmerkend voor zijn stijl zijn witgeschilderde houten kozijnen, bijzonder metselwerk, natuursteen en een glooiende daklijn. Waar mogelijk tekende hij ruimte in voor bomen, planten en een terrasje, zodat de brugwachter zijn werk ook buiten kon doen.

Een paar van Kramers huisjes zijn later vervangen door lelijkere huisjes. Vanaf begin jaren vijftig waren de ontwerpen meer gericht op functionaliteit en efficiëntie dan op verfraaiing van het stadsbeeld, zoals Kramer dat graag zag. Na 1980 ging het hard met het 'minder aantrekkelijke' type, zoals de gemeente dit omschrijft.

In dat jaar kwam een einde aan de afdeling Bruggen. Het ontwerpen van bruggen en brugwachtershuisjes werd uitbesteed aan het Ingenieursbureau Amsterdam (IBA). Externe architecten met schoonheid op de radar kwamen er minder vaak aan te pas en dat is goed te zien op bijvoorbeeld de Buiksloterdraaibrug of de Duivendrechtsebrug. Maar goed, lelijk kan ontroerend zijn. Bovendien hoort een zekere mate van lelijk bij een stad, dus van die brughuisjes houden we ook.

In een van de esthetisch minder bedeelde Sweets mag ik een nachtje proefslapen (de prijs voor slapen is ongeveer 250 euro) met mijn echtgenoot. Dochter Kate van zes is helaas niet welkom.

Westerdoksbrug, Westerdoksdijk - Wester­kanaal. Vanaf 250 euro per nacht Beeld Eva Plevier

Waternet wil geen kinderen in de huisjes. Ze zijn en blijven toch verbonden met bruggen die open en dicht gaan via loodzware, ondergrondse systemen. Al dat water in de buurt, levensgevaarlijk allemaal. Officieel geldt een verbod tot het 21ste levensjaar.

Blinde vlek
Onze Sweet staat op de Wiegbrug: locatie Admiraal de Ruijterweg, over de Kostverlorenvaart. Een van de grotere huisjes, maar nog steeds bescheiden. Het is een witte, vierkante doos van aluminium met rondom een rij ramen. Hij staat op een betonnen paal naast de brug. Je gaat naar binnen via een wenteltrap in een glazen cilinder. Honderden keren ben ik er al langs gefietst, maar had iemand me ooit gevraagd het te omschrijven was ik niet verder gekomen dan: ehm, klein?

Nan vertelt dat ik niet de enige Amsterdammer ben met een blinde vlek voor brugwachtershuisjes. Altijd als hij in een van zijn Sweets is, valt het hem op hoe weinig passanten op hem letten. Amsterdammers zijn zo aan de huisjes gewend dat ze hen niet meer opvallen.

Koffiecups en oordopjes
Het inchecken gaat via een digitale sleutel waarvoor je een app moet downloaden. Vanaf drie uur mag ik naar binnen, zoals gebruikelijk in een hotel, omdat er tijd moet zijn het huisje te poetsen en het bed vers op te maken. Bij Sweets hebben ze elektrische bakfietsen om lakens, kussens, fluffy badjassen en de bijbehorende kraakheldere pantoffels rond te rijden.

Meeuwenpleinbrug, Johan van Hasselteweg - Noordhollandsch Kanaal. Vanaf €160 per nacht Beeld Eva Plevier
Kinkerbrug, Kinkerstraat - Kostverlorenvaart. Vanaf 160 euro per nacht Beeld Eva Plevier

Andere vormen van vertroeteling die een hotelovernachting zo sfeerverhogend maken, zitten er bij de Sweets niet in. Geen roomservice, geen ontbijtbuffet met eieren op acht manieren, geen fitnessruimte, geen leestafel met moeilijke lifestylebladen. Het voelt een beetje als Airbnb.

Het vertroetelen zit 'm in de bijzondere plekken, zegt Oxenaar. De waanzinnige uitzichten over het water, de weidsheid waardoor je Sweet groter voelt dan hij is. Het is juist de bedoeling dat gasten de straat op gaan voor koffie, eggs Benedict en bloody mary's. Dat legt niet nog meer druk op de binnenstad, zegt ze, want veel van de huisjes liggen juist in wijken waar toeristen minder komen: Noord, de Omval, de Schinkelbuurt.

Wij komen op een vrijdagavond laat aan op de Wiegbrug en willen dan niet meer naar buiten. Nu we dit huisje hebben, gaan we natuurlijk niet aan de overkant in Bar Spek zitten. We hebben onze IPA biertjes en spannende notenmix mee, want in de Sweet is geen minibar (met het idee: ga toch die wijk eens in!). Wel koffiecups, koffiemelk en theezakjes. En oordopjes.

Van de ruimte is handig gebruikgemaakt. Knap wat je allemaal kwijt kunt op een paar vierkante meter. Een heel groot (lekker) bed met acht kussens, een bureautje, een grappige eivormige schommelstoel die aan het plafond hangt. Een keukenblokje. Allemaal met feestelijk uitzicht. Achter een deur is het badkamertje met prima douche.

Alleen een verrekijker herinnert aan de brugwachter. Geen stok met een klompje. Geen bedieningspaneel. Toch bekruipt me het gevoel dat ik wederrechtelijk ben binnengedrongen in zijn of haar stekkie. De meeste brugwachters zitten nu in zo'n duffe kantoortuin - als ze hun baan al hebben behouden. Jammer, je hoeft toch niet achter elke technische mogelijkheid aan te hollen? Al eeuwen zijn onze bruggen een verbinding tussen Amsterdammers in verschillende buurten, de wachters horen daarbij. Bovendien werkten ze al met een afstandsbediening.

We installeren ons op bed tussen de acht kussens, voor het raam dat uitkijkt op de brug. Slapen lukt mij heel slecht (echtgenoot heeft uiteraard nergens last van). De brug gaat twee keer open met al het misbaar dat daarbij hoort. De straatverlichting die door de luxaflex dringt, doet mijn hersens denken dat er nog van alles te beleven valt.

Dat is ook zo. Afscheid nemen om drie uur 's nachts duurt uren. Een fietsslot openmaken als je klaplam bent ook. Ik snap waarom een oud mens dat slecht ter been is een spionnetje wil.

Om half acht komen de eerste dappere hardlopers. Verder is het doodstil in ons dorp. Rond een uur of negen komt het leven traag op gang. Veel boodschappentassen, voetbaltassen en hockeysticks. Bijna niemand eet of drinkt op straat. Een teken van weinig toeristen.

De enige voorbijgangers die contact maken, zijn kinderen in fietszitjes of wandelwagens. Net zoals ze nooit nalaten de maan op te merken, zien ze ook ons.

Zwaaien naar de schipper
Om kwart over tien gaat de brug open voor binnenvaartschip Mariska uit Dordrecht. Renaultje Clio op het dek. Waslijn met wit ondergoed ernaast. Als Mariska langs het Wieghuisje vaart, zwaai ik als een malloot naar de schipper. Hij zwaait niet terug, want hij kijkt niet opzij. Hij verwacht misschien niet meer dat er iemand is. Geen dronken Italiaan, geen onuitgeslapen Amsterdammer, zelfs geen brugwachter.

Als de brug weer ligt, staan achter de slagbomen honderd nog wat fietsers klaar om elkaar te vlug af te zijn. Twee kleuters in een bakfiets zien ons. Ze wijzen omhoog en roepen naar hun moeder, maar die is aan het bellen. Sweet Amsterdam.

Beltbrug, Tweede Hugo de Grootstraat - Kostverlorenvaart. Vanaf 200 euro per nacht Beeld Eva Plevier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden