Plus

Van A tot IJ: een hommage aan de haven

Bart Vos fotografeerde industriële havens van Amsterdam tot aan IJmuiden. Resultaat: het boek Van A tot IJ. 'Ik vond het spannend.'

Papierfabriek Crown Van Gelder. 'Man versus machine, dat vind ik indrukwekkend.' Beeld Bart Vos

"Nee," zegt Bart Vos, "bij die wijnimporteur mocht ik niet fotograferen. Ze werken daar met ethanol en mijn digitale camera zou een vonk kunnen produceren. Ontploffingsgevaar."

Bij veel andere bedrijven in het havengebied tussen ­Amsterdam en IJmuiden mocht Vos wel fotograferen. Een asfaltcentrale, een bulkterminal, de Nuoncentrale aan de Hemweg, een scheepswerf, een papierbedrijf. Het resulteerde in het boek Van A tot IJ.

"Ik zat een keer in de auto na een festival in Ruigoord en reed tussen die enorme oliesilo's en grote fabrieken. In dat avondlicht zag ik van die mooie vervormde schaduwen. Ze deden me denken aan de onmogelijke trappen op houtsnedes en litho's van M.C. Escher. Daar heb ik een serie over gemaakt: Escher Trappen."

"Zoals de trap aan een van de silo's die in en op de cover van mijn boek staat. Ik besloot toen door te gaan met industrieel werk, en dat is dit boek geworden."

Met de foto's in Van A tot IJ legde Vos een wereld vast waar de mens niet zo vaak te vinden is, in hoofdstukken met titels als Automotive, Cacao, Hout en Recycling. "Ik vond het interessant en ook spannend om die wereld vast te leggen. Als je er niet werkt, heb je in deze industriële gebieden eigenlijk niets te zoeken. Een wereld die nog een beetje mysterieuzer wordt doordat ik alle foto's in zwart-wit heb afgedrukt. Je ziet de contouren zo beter, ik vind ze ook mooier dan in kleur."

Silotrap met schaduw. 'Het deed me denken aan de onmogelijke trappen van M.C.¿Escher.' Beeld Bart Vos

Vos bladert naar twee bladzijden in het hoofdstuk Kunstmest. We zien een rotsachtige formatie in een grote hal van ICL Fertilizers. "Een landschap zoals je dat in Amerika ziet. Je kunt je toch niet voorstellen dat dit een loods is in Amsterdam? Wie heeft dit ooit gezien? "

Detaillering
De foto's van Vos - een paar zijn gemaakt met een drone - zijn geïnspireerd op Sin City, een film met sterke, lichtcontrasten. Maar ook, en misschien wel vooral, op het werk van de Amerikaanse fotograaf Edward Burtynsky, van wie Vos ooit de tentoonstelling Oil zag in Huis Marseille.

Burtynsky legde de olie-industrie met veel ­detail vast. Die ­detaillering is ook bij Vos terug te zien. Hij laat een van de favoriete foto's uit zijn boek zien, genomen in papier­fabriek Crown Van Gelder.

"Hier zie je een rol papier van 20.000 kilo. En dan die twee nietige handjes die het papier over moeten brengen op de snijmachine. Man versus machine, dat vind ik echt indrukwekkend."

Asfalttrommels in werking. 'Meestal kreeg ik begeleiding, omdat het te gevaarlijk was.' Beeld Bart Vos

De poorten gingen dus niet overal zomaar open voor Bart Vos. "Ik maakte een boekje van die trappen en stuurde dat naar de bedrijven. Ik ben ook gewoon rond gaan rijden en heb aangebeld bij bedrijven. Een aantal zei: mooie foto, maar we vinden het te gevaarlijk om je hier te laten rondlopen."

"Vooral chemiebedrijven, en Tata Steel. Van Tata heb ik, vanaf een sleepboot, toch foto's genomen. Dat was de ­finale van mijn boek, het eindpunt. Dat wilde ik er wel in hebben."

Steekvlam
Bart Vos is pas sinds 2014 serieus bezig met fotografie. Daarvoor werkte hij als journalist bij persbureau Novum. Hij begon voor zichzelf, maakt bedrijfs- en promotiefilms, documentaires en werk in opdracht, en met dat geld ­financierde hij dit project.

Van A tot IJ - waar hij drie jaar aan werkte - heeft hij zelf uitgegeven, en daarmee heeft hij een prachtig portfolio.

De wil om juist deze desolate plekken te fotograferen was zo groot, dat Vos besloot een VCA-certificaat (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) te halen. Verplicht voor alle werknemers in deze bedrijfstakken.

"Je moet weten dat je binnen de gele lijnen moet blijven, je moet altijd je helm op, en meer van dat soort dingen. Je krijgt een heel dik boek dat je moet kennen. Soms mocht ik vrij rondlopen, maar meestal kreeg ik begeleiding, omdat het toch gevaarlijk was."

Niet dat hij in de zes meter diepe droogtrommel van de asfaltcentrale ARA viel, maar wel om hem uit de buurt te houden van de meterslange steekvlam die eruit kwam. Die wilde hij proberen vast te leggen. Het is een fraaie, ­sciencefictionachtige foto geworden, met veel stof en zwart. "Mijn wenkbrauwen schroeiden zowat weg, maar ik had wel de foto."

Bart Vos: Van A tot IJ, €47,70. Te koop bij PhotoQ Bookstore en brvfilms.nl

Rotsachtige formatie in een grote hal van ICL Fertilizers. 'Je kunt je toch niet voorstellen dat dit een loods is in Amsterdam?' Beeld Bart Vos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden