Van 1,5 metersamenleving tot coronamoe: corona kan een woordenboek vullen

Op een zaterdagmiddag is Ton den Boon maar gewoon begonnen met noteren. De hoofdredacteur van de Dikke Van Dale zag zo veel coronawoorden voorbijkomen, dat een apart coronawoordenboek noodzaak bleek. Inmiddels bestaat die lijst op internet uit honderden woorden. En er komt meer bij.

Beeld anp

Als je met een coronakapsel de 1,5 metersamenleving betreedt, levert at overal ontwijkstress op. Ja, de Dikke Van Dale wordt met de dag dikker in deze coronale tijden. “Er zullen heel wat woorden beklijven,” schat Den Boon. Ook post­coronaal, als we allang coronamoe zijn.

“In het begin is het allemaal heel serieus, gaat het over de gevolgen van de crisis. Denk aan woorden als coronapatiënt of corona­maatregelen. Maar hoe groter de gevolgen zijn voor de maatschappij, hoe luchtiger en creatiever de woorden.”

En dus hebben we het nu over quarantinderen (daten waarbij een fysieke ontmoeting niet kan), een raambezoek (familiebezoek waarbij je voor het raam blijft zwaaien of kletsen), quarantie (vakantietijd in quarantaine) of balkonsolidariteit (saamhorigheid van flatbewoners onderling).

Ook taalkenner Wim Daniëls kan zijn lol niet op. “Op elk woord ontstaat weer een reactie. We praten over de anderhalvemetersamen­leving, maar wat is dat nou? Nou, we krijgen er dus allemaal ontwijkstress van. Al die nieuwe woorden geven weer een nieuw woord als reactie.”

Woordovervloed

Het is niet voor het eerst dat er zo’n periode van woordovervloed is. Den Boon: “De kredietcrisis was ook wel zo’n tijd. Het moet gaan om een lange periode, die veel mensen bezighoudt. Je ziet dat ook op straat: mensen praten enkel nog over corona.”

De coronawoorden haalt Den Boon uit de krant en van sociale media. Daar gaan ze sneller rond dan ooit. “Vroeger hadden we als stelregel dat een woord een jaar of drie gebruikt moest worden voordat het een plek in de Van Dale kreeg. Nu geven we deze woorden al sneller een voorlopige status en komen ze online. Dan toetsen we later weer of het woord nog steeds wordt gebruikt.”

Want ja, heel veel woorden uit deze crisistijd zullen met de komst van een vaccin net zo hard verdwijnen als het virus zelf. Toch denken de kenners dat er ook heel wat woorden beklijven. Den Boon: “Deze tijd is zo ingrijpend. Ik denk dat zeker vijftig tot honderd woorden blijven.”

Hij voorziet dat er ook nog wat gaat gebeuren met al die anderhalvemeterwoorden. “Die zijn eigenlijk te lang en passen ook niet lekker in een krantenkop.” Vandaar dat Het Parool kiest voor de spelling: 1,5 metersamenleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden