Plus

UvA-onderzoeker Janna Cousijn: 'Omarm de twee gezichten van wiet'

De discussie over cannabis wordt al jaren verkeerd gevoerd, zegt Janna Cousijn, onderzoeker aan de UvA. 'Elke dag blowen hoeft geen probleem te zijn.'

Janna Cousijn: 'Ik kan niet zeggen: die veelgebruiker wordt verslaafd, die niet' Beeld Ernst Coppejans

U houdt zich al een tijd bezig met cannabis en verslaving. Wat is uw belangrijkste conclusie?
"Veel cannabisonderzoek vergelijkt blowers met niet-blowers. Ik kijk naar verschillen binnen de groep stevige blowers, mensen die bijna elke dag wiet roken. Ik heb ontdekt dat een deel verslaafd raakt en problemen kent, en een deel niet. Ruwe schattingen zeggen dat de helft het prima doet, een baan en gezin heeft. De andere helft raakt verslaafd en komt in de problemen. Zwaar cannabisgebruik is niet per definitie een probleem, maar het is ook niet probleemloos."

Wat voorspelt of iemand een probleem­gebruiker wordt?
"Mensen met angst- en depressieklachten zijn vatbaarder voor verslaving. Ook blowers met een sterke craving lopen meer risico. Craving is een sterk verlangen om te gebruiken, dat wordt getriggerd als je bijvoorbeeld een plaatje van een coffeeshop ziet, of een joint ruikt. ­Mensen die vervolgens ook nog slecht zijn in het bedwingen van dat verlangen, zijn helemaal vatbaar voor een verslaving."

"Het probleem met voorspellen is echter: het werkt alleen op groepsniveau, niet op individueel niveau. Ik kan niet zeggen: die veelgebruiker wordt verslaafd, die niet - al hoop ik dat ooit wel te kunnen."

Wat zegt u als mensen u vragen of ze moeten gaan blowen?
"Als je zeker wilt weten dat je nooit problemen met cannabis krijgt, moet je nooit blowen."

De basis voor het Nederlandse gedoogbeleid was altijd dat softdrugs niet verslavend zijn.
"Ik heb op de middelbare school geleerd dat er middelen zijn die fysiek verslavend zijn, zoals alcohol en heroïne, en dat softdrugs alleen psychologisch verslavend is. Fysieke verslaving was erg, maar een psychische verslaving was niet zo erg, leerden we. Dat klopt dus niet. Heroïne is toxischer dan cannabis, maar ze zijn beide verslavend. Sterker, je kunt ook verslaafd raken aan gokken, dat is niet eens een middel. Verslaving zit dus in je brein, niet alleen in het middel."

Hoe ziet een verslaafd brein eruit?
"Hersendelen die met beloning te maken hebben, zoals het striatum, reageren meestal sterker bij verslaafde mensen. Controlegebieden reageren juist zwakker.

Janna Cousijn

- Geboren in Nijmegen (1983)

- Opleiding: bachelor biomedische wetenschappen (2002-2005, UvA), master cognitieve wetenschappen (2005-2007, UvA), gepromoveerd in de psychologie/psychiatrie (2008-2012, UvA-AMC)

- Huidige functie: onderzoeker en docent neurocognitieve ontwikkelingspsychologie, UvA

- Cousijn kreeg in februari een internationale prijs als veelbelovende jonge onderzoeker in de ­psychologie

"Maar ook hier geldt: je kunt niet in de hersenen van een individu kijken en dan zeggen of iemand verslaafd is. Die grens is ook in het dagelijkse leven moeilijk te trekken. Verslaving is een extreme variant van normaal gedrag. De grens wanneer iets ziekelijk is, is arbitrair."

Wat zou u de Nederlandse regering adviseren wat betreft het cannabisbeleid?

"In landen waar softdrugs verboden zijn, komt verslaving net zoveel voor als in Nederland. Daarnaast blijft het raar dat een coffeeshop­houder wel mag verkopen, maar illegaal moet inkopen. Dus ik zou cannabis legaliseren."

"Als je wiet legaliseert, weten gebruikers ook wat ze roken. Dan weten ze hoeveel high ­makende THC erin zit, maar ook hoeveel cannabidiol. Daarvan word je niet stoned, maar het beschermt misschien tegen achteruitgang van je geheugen. Cannabis heeft verschillende ­eigenschappen, dat maakt het voor overheden zo'n moeilijke stof. Het heeft een medische ­werking, werkt pijnstillend, maar is ook een ­genotmiddel en een bron van verslaving. Die twee gezichten van cannabis moet je omarmen, zodat je er iets van leert."

Blowt u zelf weleens?
"Nee, nooit. Ik houd er niet van om de controle te verliezen. Ik wil altijd de zuivere beschikking hebben over mijn eigen geest en lijf. Keihard werken is misschien een beetje mijn verslaving."

Zie ook: Van der Laan wil medicinale wiet laagdrempeliger maken

'Als je zeker wilt weten dat je nooit problemen met cannabis krijgt, moet je nooit blowen' Beeld Ernst Coppejans

Verkeerscontroles afgestemd op drugs

"Mensen die cannabis hebben gebruikt, hebben tijdelijk een verminderd reactievermogen en een slechtere waarneming," zegt UvA-onderzoeker Janna Cousijn. "Daarom is het gevaarlijk om stoned deel te nemen aan het verkeer. Dronken rijden is om dezelfde reden gevaarlijk."

De politie voert tijdens verkeerscontroles blaastesten die alcoholgebruik aantonen, maar er bestaat geen test op cannabis of andere drugs. Per 1 juli verandert dat. De politie krijgt dan de bevoegdheid om speekseltesten af te nemen die drugsgebruik aantonen.

Als de speekseltest uitwijst dat er THC - de werkzame stof in cannabis -, cocaïne of andere drugs in het lichaam zitten, volgt een bloedonderzoek door het Nederlands Forensisch Instituut. Op grond daarvan kan een overtreding worden geconstateerd, met een boete of ontzegging van de rijbevoegdheid tot ­gevolg.

De Stichting Weten­schappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) schat dat jaarlijks 120 mensen om het leven komen bij verkeersongevallen als gevolg van ­alcohol. Unity, een vrijwilligersorganisatie van ­Jellinek, schat dat jaarlijks 80 mensen in het verkeer omkomen als gevolg van drugsgebruik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden