UvA-docent Verschuere: 'De nep-Nobelprijs is een grote eer'

Hoofddocent forensische psychologie Bruno Verschuere van de UvA nam vrijdag op de Amerikaanse Harvard Universiteit de Ig Nobelprijs in ontvangst, voor een grootschalig onderzoek naar lieggedrag van mensen.

Tom Kieft
Bruno Verschuere (L) met zijn Ig Nobelprijs. Beeld ap
Bruno Verschuere (L) met zijn Ig Nobelprijs.Beeld ap

De Ig Nobelprijs, ook bekend als de 'nep-Nobelprijs', wordt jaarlijks uitgereikt om onderzoek te belonen dat zowel ludiek als interessant is. Verschuere won samen met zijn collega's de prijs voor het onderdeel psychologie.

Waarom werd jullie onderzoek volgens u genomineerd?
"Het onderzoek waarmee we hebben gewonnen is al wat ouder. In 2012 deden wij een onderzoek naar het lieggedrag van mensen. We wilden onderzoeken of je lieggedrag kan voorspellen en of leeftijd bepalend is. Voor het onderzoek zijn we destijds met een leger aan studenten en onderzoeksassistenten naar Nemo getrokken. Daar hebben we in een maand tijd duizend mensen van 6 tot 77 jaar getest. We vroegen de proefpersonen om heel eerlijk te zijn over hun lieggedrag. Die vraag heeft volgens mij de aandacht van Ig Nobel getrokken. Het is natuurlijk een heel paradoxale vraag."

"De proefpersonen hebben we daarna in ons lab uitgenodigd, waar ze taken deden en vragen moesten beantwoorden, waarbij de mogelijkheid bestond om te liegen of vals te spelen. En warempel: mensen die zeiden vaker te liegen, deden dat in de praktijk ook. Daarbij ondervonden we dat kinderen op jonge leeftijd en ouderen minder vaak liegen. Daartussenin, en dan vooral tijdens adolescentie, liegen mensen het vaakst."

Wat toont dit aan?
"Het geheel onderbouwt onze hypothese dat liegen lastig is. In ons onderzoeksgebied zien we liegen als een moeilijke, cognitieve taak. Cognitieve taken worden verwerkt in de prefrontale cortex. Dat deel van je hersenen is betrokken bij het nemen van beslissingen. Bij kinderen is dat minder ontwikkeld, bij ouderen takelt dit gedeelte van de hersenen weer af. Daardoor hebben mensen uit deze categorieën meer moeite om te liegen, en doen zij het ook minder. Jongeren kunnen beter liegen en doen dat ook vaker en met meer gemak."

Is het onderzoek behalve grappig, ook maatschappelijk relevant?
"Zeker. Dit onderzoek gold voor mij als een basisonderzoek om lieggedrag te kunnen begrijpen. Vanuit dit onderzoek, en het idee dat liegen lastig is, hoop ik uiteindelijk met mijn onderzoek bij te kunnen dragen aan het ontwikkelen van een nieuwe, adequatere leugendetector."

Hebben inlichtingendiensten interesse getoond in jullie vindingen?
Lachend: "Daar mag ik natuurlijk niets over vertellen. Onderzoeksteams van forensische psychologen in Engeland en Zweden werken wel samen met Homeland Security en de FBI, dus er is wel degelijk interesse vanuit die hoek in nieuw onderzoek naar lieggedrag."

De prijs wordt ook wel de nep-Nobelprijs genoemd. Wat betekent de prijs voor u?
"Voordat ik naar Harvard kwam twijfelde ik wel een beetje. Maar nu ik hier ben zie ik in dat het toch best een prestigieuze prijs is. Ik heb felicitaties van de decaan en de rector magnificus van de UvA ontvangen, mensen die ik gebruikelijk niet zo makkelijk kan spreken. Het is al met al een grote eer. Er bestaat geen echte Nobelprijs voor de psychologie, maar laten we toch hopen dat dit mijn eerste stap richting de echte Nobelprijs is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden