Urszula Antoniak: Ik was the perfect stranger in Amsterdam

Urszula Antoniak Foto jan van Breda

DE VERKIEZING VAN DE AMSTERDAMMER VAN HET JAAR

Urszula Antoniak won met haar eerste speelfilm, Nothing personal, meteen vier Gouden Kalveren en zes prijzen op het filmfestival van Locarno.


In de openingsscène van Nothing personal, de debuutfilm van Urszula Antoniak, zit een jonge vrouw op de vensterbank van haar lege appartement, en kijkt toe hoe op straat haar hele inboedel wordt weggegraaid. Die scène komt uit het leven van Antoniak zelf.

Haar vriend Jacek Lenartowicz, de liefde van haar leven, overleed in 2004 aan een hersentumor. Op een dag, het verdriet was haar te veel, zette ze al zijn spullen op straat, zijn meubels, zijn boeken, alles.

Antoniak: ''Ongelofelijk, het hele leven van iemand ligt op straat. En mensen zoeken uit wat ze willen. Voor mij was dat zijn begrafenis.''

Toen ontstond het idee voor Nothing personal. In die film keert een jonge vrouw 'na een metaforische zelfmoord' het leven de rug toe. Ze kiest voor de eenzaamheid, totdat ze in Ierland een kluizenaar ontmoet. In ruil voor eten bewerkt ze zijn land, onder één voorwaarde: geen persoonlijke vragen, nothing personal.

Wat in de hoofden van de personages omgaat en wat hun geschiedenis is, daar mag de kijker de hele film naar gissen. Aan de Nederlandse behoefte aan duidelijkheid komt Antoniak niet tegemoet. Die angst voor het mysterie van Nederlanders, Antoniak snapt het niet.

Een Hollywoodfilm is Nothing personal niet bepaald. Het is arthouse van het beste soort. Antoniak: ''In mijn films geen schieten, tieten en een helikopter.''

Antoniak was volstrekt onbekend, totdat ze met Nothing personal ineens zes prijzen won op het filmfestival van Locarno. Waaronder die voor beste debuut en beste actrice, een bekroning voor de fabelachtige Lotte Verbeek, die zich van Antoniak weken niet mocht wassen, niet in de spiegel mocht kijken, met geen mens mocht spreken, geen muziek mocht luisteren. Voor de mannelijke hoofdrol strikte Antoniak veteraan Stephen Rea, die in 1992 al een Oscar-nominatie kreeg voor zijn rol in The crying game.

Na Locarno plukte Nothing personal de bak met Gouden Kalveren in Utrecht leeg, onder meer voor beste film en beste regie. In de filmwereld, en al helemaal in Polen, is Urszula Antoniak ineens een grote naam. Ze is de Poolse trots. Terwijl Antoniak haar Poolse paspoort allang had verruild voor een Nederlands exemplaar.

Antoniak werd geboren in Czestochowa, het Poolse Lourdes. Haar vader was, en is, overtuigd communist. Op haar zeventiende moest Antoniak van hem een tijdje in een staalfabriek werken, om het heroïsche leven van de arbeider te ervaren. Een cinefiel was hij ook, hij stimuleerde haar de filmschool in Katowice te volgen.

Maar het depressieve Polen van de censuur benauwde Antoniak en kort voor de val van de Muur, in 1989, vertrok ze, als jonge twintiger, naar Nederland.

Ze ging, heel klassiek, een tijdje bollenpellen en volgde daarna de Filmacademie in Amsterdam, de stad waar ze tot leven kwam, de stad waar ze zich meteen thuis voelde. ''In de zomer, ook als je geen geld hebt, voel je je een koning in Amsterdam.''

Veel van die beginperiode is teruggekeerd in het hoofdpersonage van haar film.

Antoniak: ''Ik was immigrant, ik kwam hier, niemand kende mijn verleden, niemand wist welke boeken ik las, van welke films ik hield. The perfect stranger. En toch is het mogelijk zo iemand te vertrouwen, te accepteren, leuk te vinden.''

Zeker. Vreemdelingen als Antoniak zijn altijd welkom. (HANS VAN DER BEEK, FOTO JAN VAN BREDA)

Terug naar de verkiezing.

Bekijk het portret van Urszula Antoniak op at5.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden