Plus

Uitbater coffeeshop De Graal: Ik probeer mijn hoofd boven water te houden

Al twee keer is de sluiting van veertien coffeeshops uitgesteld. Ze moeten dicht vanwege een regel die niet werkt. Eén van de slachtoffers is coffeeshop De Graal.

Thijs Roes
Coffeeshop De Graal in de Albert Cuypstraat is volgens uitbater Daniel vooral een ontmoetingsplek. Beeld Marc Driessen (www.marcdriessen.com)
Coffeeshop De Graal in de Albert Cuypstraat is volgens uitbater Daniel vooral een ontmoetingsplek.Beeld Marc Driessen (www.marcdriessen.com)

Je moet in eerste instantie goed zoeken naar coffeeshop De Graal, ergens in het stukje van de Albert Cuypstraat waar geen markt is. Het raam zit verstopt achter dikke lagen klimop. Volgens het personeel was dat eigenlijk nooit de bedoeling, maar sinds de druk op de shop steeds groter is geworden, is De Graal steeds verder in z'n schulp gekropen.

Uniek
De binnenkant van die schulp is een uniek plekje Amsterdam, anders dan alle andere coffeeshops. De Graal laat zich ontdekken als een museum van curiosa, vol vergulde boeddha's, exotische huisdieren, psychedelische schilderijen en sfeerverlichting. Gepensioneerde hippies dobbelen wat, jonge nerds spelen samen op een telefoon, stelletjes rollen, verstopt in een hoekje, samen een joint.

"14 juli 1992 ging ik open," aldus eigenaar en oprichter Daniel, een verstrooide, spirituele en zachte Fransman die zijn achternaam geheim wil houden en de binnenkant van zijn hersens op de muren lijkt te hebben geprojecteerd. "Ik heb geprobeerd een bewustzijnsverruimende plek te maken, het zo in te richten dat er interactie is tussen mensen. Een echte onmoetingsplek, omringd door antiek."

Gek wordt Daniel van alle regels die hem worden opgelegd, en hij vindt het onrechtvaardig: "We mogen pas om zes uur open omdat we te dicht bij een school zitten, terwijl de scholieren hier sowieso niet naar binnen mogen en de rest van de coffeeshops in de stad gewoon open mogen zijn."

null Beeld Marc Driessen
Beeld Marc Driessen

Scholenregel
Het Montessori Lyceum staat op tweehonderd meter afstand, en dat kan het einde van zijn shop betekenen. Zijn kindje is één van de laatste veertien shops in Amsterdam die op grond van die scholenregel gesloten moet worden. Het 'afstands­criterium' is een decennium geleden bedacht door het CDA, als maatregel om de jeugd niet op slechte ideeën te brengen, maar de invoering in Amsterdam kwam er vanwege een politieke deal.

Voormalig minister Ivo Opstelten (Justitie) was van plan toeristen te verbannen uit de Amsterdamse coffeeshops. Vrezend voor de potentieel desastreuze gevolgen voor de stad besloot burgemeester Eberhard van der Laan dat hij de minister iets moest kunnen geven in de onderhandelingen. En zo ontstond het afstands­criterium en kon invoering van de 'wietpas' in Amsterdam worden voorkomen.

Onderzoek van onder andere bureau Intraval toont aan dat die maatregel geen effect heeft. Bovendien neemt het cannabisgebruik onder jongeren al jaren af. Uit verschillende onderzoeken is verder gebleken dat het aantal klachten over overlast van coffeeshops nihil is, zeker in vergelijking met kroegen. "We hebben kennis genomen van de onderzoeken naar de effectiviteit van het afstandscriterium en kennen de discussie daarover," aldus Jasper Karman, woordvoerder van de burgemeester. "Dit betekent niet dat we zomaar onder de afspraken met de minister uit kunnen." Maar de burgemeester zal er kritisch naar kijken, zegt hij.

Lokale gebruikers
De Graal dreigt door de deal geofferd te worden op het altaar van politieke koehandel. En dat terwijl de coffeeshop in alles lijkt op het ideaalbeeld dat minister Opstelten in 2011 beschreef voor de Tweede Kamer: "De coffeeshops moeten terug naar waar ze oorspronkelijk voor bedoeld waren: verkooppunten voor de lokale gebruikers."

En dat is precies wat De Graal is, zegt bedrijfsleider Jacques, maar dan als ontmoetingsplek: "Daniel heeft hier een plek willen creëren waar iets gebeurt. Achterin livemuziek in een studio, in het midden een plek waar iedereen spelletjes kan spelen en met elkaar kletst, en boven de Jungle, waar je kunt uitrusten en het is alsof je je in de natuur bevindt."

Zware jongens
"Dit is toch geen normaal beleid?" verzucht Daniel, die soms zelf de wiet komt bijvullen in boterhamzakjes. "Ik probeer hier mijn hoofd boven water te houden en iets moois te creëren." Zijn het niet de zware jongens aan de achterdeur, dan zijn het wel de grote jongens aan de voordeur waar hij voor moet oppassen.

Toen zijn buurvrouw laatst de politie belde omdat er op zijn balkon iemand een joint stond te roken, vonden agenten de voorraad voor zijn shop. Sindsdien heeft De Graal problemen om genoeg wiet achter de toonbank te krijgen.

Daniel zag er klein en bedrukt uit toen de boomlange agent hem naar zijn huis begeleidde. Daniel weet ook dat rechters in Nederland de afgelopen jaren keer op keer zaken hebben vernietigd die gingen over de voorraad, omdat de maximale hoeveelheid van vijfhonderd gram te weinig blijkt voor een normale bedrijfsvoering. Maar hij wil liever dat het spook van Opstelten zo snel mogelijk uit zijn zaak verdwijnt.

Stress is er ook voor burgemeester Van der Laan, die niet wil uitsluiten dat er misschien een kleine kans is dat hij onder de Opstelten-deal uitkan. Maar hoe, dat weten ze in de Stopera nog niet. Eigenlijk had De Graal al op 1 januari zijn deuren moeten sluiten, maar vorige week is voor de tweede keer besloten dat de sluiting van de veertien coffeeshops wordt uitgesteld, omdat er nog een zaak loopt bij de Hoge Raad over de verbanning van toeristen. Mocht de raad die ook elders in het land onrechtmatig vinden, dan kan de burgemeester kijken of de deal met Opstelten over het afstandscriterium tot de scholen nog valide is.

Schadeclaim
Maar als de scholenregel vervalt, ontstaat er een nieuw probleem voor de gemeente. Het is dan niet ondenkbaar dat de dertig coffeeshops die de burgemeester op grond van die regel eerder al wél heeft gesloten met een schadeclaim zullen komen.

Voor Daniel is er een uitweg: als hij de softdrugs inlevert en de harddrug alcohol gaat voeren, kan hij sowieso openblijven. Maar de Fransman voelt er niets voor om na bijna een kwarteeuw coffeeshop kroegbaas te worden. "Een glas rode wijn aan het eind van de dag, prima. Maar lallende mensen? Vreselijk, ik moet er niet aan denken die hier te hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden