Plus

Uit deze oude sigarettenautomaat trek je een pakje kunst

Zie het als een verrassingsei voor volwassenen: Ro-Nalt Schrauwen bouwt oude sigarettenautomaten zo om dat je er geen sigaretten, maar kunst uit kunt trekken.

Een Pakje Kunst kost twee keer een muntstuk van twee euro Beeld Jesper Boot

Het geluid van vallende euro's, vanachter de metalen plaat klinkt geknars en gekraak en in de glazen ruit is te zien dat een pakje kunst zich losmaakt van de rest.

Het vakje moet met kracht opengetrokken worden, om het witte doosje in ontvangst te kunnen nemen. Een pakje peuken trekken uit de huidige elektrische kasten is er niets bij.

"Eigenlijk is het een pakje nostalgie," zegt de Tilburgse beeldend kunstenaar Ro-Nalt Schrauwen (56), geestelijk vader van de Pakje Kunst-automaten. Hij vertelt over de oude man die hem kwam opzoeken op een kunstmarkt in Tilburg, waar de kunstenaar zijn eerste machine aan het publiek toonde.

De man kwam aan met zakken zwaar van het kleingeld en leefde compleet op bij de aanblik van het oude apparaat.

"Wat bleek, de man had vroeger in de sigarettenhandel gezeten. Hij bleef er maar munten ingooien en genoot zichtbaar van de geluiden. Het ging hem niet eens zozeer om de kunst die eruit kwam, maar de heimwee naar vroeger. Met Pakje Kunst houd ik cultureel erfgoed in stand."

Een tof idee
Waar de charmante Bitri-automaten Nederland voorheen voorzagen van nicotine, werpen de machines, nadat Schrauwen ze onder handen heeft genomen, tegenwoordig alleen nog maar kunst. Unieke werkjes die precies in een sigarettendoosje passen.

Sinds februari heeft ook Amsterdam z'n eigen automaat, opgesteld in het pand van de culturele instelling Noordje in de Zamenhofstraat.

Het idee deed Schrauwen tien jaar geleden op in het Duitse Potsdam, waar de Kunstautomat inmiddels tot het straatbeeld behoort. "Ik besloot toen al: dit is een tof idee."

Zijn eigen eerste pakje kunst bestond uit een opgerold schilderwerkje. "Ik vond het wel geinig, al duurde het even voor ik het getrokken wist te waarderen. Maar het draait niet alleen maar om de kunst, ook de charme van de machine werkt mee. De nieuwsgierigheid, het kinderlijk verlangen: eigenlijk zijn het verrassings­eieren voor volwassenen."

Na de eerste ontmoeting in Duitsland raakte het idee op de achtergrond. Pas acht jaar later kocht Schrauwen zijn eerste sigarettenautomaat. "En vervolgens stond het ding een half jaar in mijn atelier te verstoffen, haha."

Verzamel ze allemaal
Met de aanschaf van de oude tabaksverstrekker was Schrauwen er immers nog niet. "De machines moeten omgebouwd worden, want ze werkten nog op guldens. Ik moest zien te achterhalen of ik de muntproever zover kon krijgen dat ie ook euro's zou slikken. Gelukkig ben ik technisch aangelegd." Pas later ontdekte hij dat een muntstuk van twee euro ongeveer net zo groot is als een gulden. "Die openbaring heeft me veel werk gescheeld."

Gemiddeld verzorgen zo'n twintig kunstenaars de inhoud van de kunstautomaten. "Zij komen uit de regio. Met Pakje Kunst hoop ik dat ze meer bekendheid verwerven in hun eigen gebied en dat we met de automaten een nieuwe markt aanboren."

Zijn machines keren bij vier euro uit. Niet duur voor een uniek kunstwerk, vindt Schrauwen. "De prijs houdt het laagdrempelig. Zo bereik je mensen die in eerste instantie geen geld aan kunst uitgeven, maar door het pakje in aanraking komen met kunstenaars. Misschien hangen ze daarna wél een schilderij aan de muur."

Inmiddels zijn er ruim tienduizend pakjes kunst getrokken, in een krappe achttien maanden. Schrauwen heeft verspreid door het land 21 automaten staan. Ze hangen in cafés, musea en boekhandels.

"In sommige boekwinkels ontstaat er echt een run op de pakjes kunst. In Tilburg hing ik de automaat 's ochtends vol en 's avonds was ie alweer leeg. Je wordt er hebberig van, er zijn al verzamelaars heb ik gehoord. Die trekken het hele land door, langs de automaten. Zo verkopen die oude sigarettenmachines toch weer iets verslavends."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.